I SA/Gl 1065/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2008 r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, wystosowane równocześnie w tej i w dwóch innych sprawach, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniając wniosek, podniósł, że jego dochód ogranicza się do renty w wysokości [...] zł netto, która to kwota z trudnością starcza mu na utrzymanie oraz zakup leków. Stwierdził w związku z tym, że korzysta z pomocy dzieci, które z nim zamieszkują. Wnioskodawca zwrócił także uwagę na zły stan zdrowia jego i jego małżonki, która prowadzi działalność gospodarczą "z mizernym skutkiem", od kilku miesięcy pozostając na zwolnieniu lekarskim, nie otrzymując jednak zasiłku chorobowego z powodu zaległości w opłaceniu stosownych składek. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza nieruchomością stanowiącą miejsce jego zamieszkania. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełniania danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji w okresie ostatnich sześciu miesięcy – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), nadesłanie kopii zeznań podatkowych ostatnio złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez małżonkę skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów), udokumentowanie, m. in. za pomocą odpisów zawiadomień, zaświadczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych itp., wskazanych we wniosku zaległości małżonki skarżącego w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego i jego małżonki (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) i sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje wspólnie z synem i córką oraz ich rodzinami, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył również, iż na lekarstwa wydaje razem z małżonką około [...] zł miesięcznie, jednak nie zachowuje jakichkolwiek rachunków w tym zakresie. Skarżący przedstawił następujące dokumenty: kserokopie dowodów osobistych jego i małżonki, odpis rocznego obliczenia jego podatku przez organ rentowy za 2007 r., kopie "odcinków" rentowych, odpisy różnych rachunków związanych z utrzymaniem i z działalnością gospodarczą jego małżonki (najwyższe z nich opiewają na kwoty [...] zł, [...] zł i [...] zł; skarżący podniósł, że "w utrzymaniu domu trzeba doliczyć koszt opału, to jest 17 ton węgla"), odpis zaświadczenia o wpisie tej działalności do ewidencji (według niego małżonka skarżącego prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej od dnia 7 maja 2001 r.), odpis decyzji odmawiającej małżonce skarżącego prawa do zasiłku chorobowego za okres od 10 listopada 2007 r. do 20 grudnia 2007 r., odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług składanych przez tę małżonkę w okresach od lipca 2007 do grudnia 2007 r. (w lipcu i w sierpniu nie wykazano podstawy opodatkowania tym podatkiem, natomiast w kolejnych miesiącach podstawa ta wynosiła odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł) i złożonego przez nią zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2007 (wykazano w nim przychody w kwocie [...] zł; skarżący wyjaśnił, że z sumy tej "trzeba potrącić płace ludzi, VAT, materiały"), odpisy dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego i jego małżonki, odpis postanowienia wydanego w dniu 16 października 2007 r. w związku ze zbiegiem prowadzonych przeciwko skarżącemu egzekucji sądowej i administracyjnej i zajęcia jego renty oraz upomnienia wzywające małżonkę skarżącego do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne oraz Na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skarżącemu przyznano już prawo pomocy – postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 555/07 zwolniono go z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona. Wprawdzie bowiem udowodnił, że wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia rentowego jest niewielka oraz że toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne, niemniej jednak nie rozwiał wszystkich wątpliwości, jakie wiążą się z sytuacją majątkową osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności jego małżonki. Kwestia ta ma zaś istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy i jego rodziny; zresztą nie bez przyczyny informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ich treść, co oczywiste, może wpłynąć na rozstrzygnięcie tego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06). W tym kontekście podkreślić trzeba, że zawarta we wniosku sugestia, jakoby małżonka skarżącego nie osiągała żadnych dochodów z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nie znajduje potwierdzenia w nadesłanych dokumentach. W szczególności z nadesłanych odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że jej przedsiębiorstwo funkcjonuje, zaś jego kondycja finansowa uległa ostatnio poprawie, skoro po okresie, w którym nie wykazywano jakiejkolwiek podstawy opodatkowania tym podatkiem, podstawa ta w kolejnych deklaracjach, zwłaszcza za październik 2007 r., przyjmowała stosunkowo znaczne wartości. Jest to ważna informacja o obrotach przedsiębiorstwa, tak samo jak wysokość przychodów uzyskanych w 2007 r., podana w przedłożonym kolejnym zeznaniu podatkowym ([...]zł). Nietrudno przecież wyliczyć, iż średnie przychody miesięczne małżonki skarżącego wynoszą [...] zł, co stanowi dziesięciokrotność sumy wpisów, jakie trzeba obecnie uiścić we wszystkich postępowaniach z udziałem skarżącego. Taka proporcja pomiędzy przychodami i kosztami sądowymi wyłącza przyznanie prawa pomocy, mimo iż oczywistym jest, że z przychodów tych trzeba ponieść różne wydatki. Podobnie fakt, iż małżonka skarżącego nie czyni zadość obowiązkom w zakresie opłacania stosownych składek nie musi niejako samo przez się przemawiać na rzecz uwzględnienia wniosku w tym zakresie. Nieprzedłużenie potrzebnej dokumentacji, w tym żądanego w wezwaniu o nadesłanie materiałów źródłowych wyciągu z rachunku bankowego, który małżonka skarżącego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą musi posiadać, nie pozwala bowiem wykluczyć podejrzenia, iż przyczyną takich zaległości jest zaniedbanie, a nie brak odpowiednich środków na te cele. Podejrzenie to wzmacnia wzgląd na treść art. 28 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. Nr 158, poz. 1121 ze zm.), tj. aktu prawnego normującego składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, z którymi małżonka skarżącego również zalega. Zgodnie z nią obciążają koszty działalności pracodawców (ust. 1), ale pracodawca nie ma obowiązku opłacania składek po dacie niewypłacalności (ust. 2). A contrario zatem małżonka skarżącego jest pracodawcą i to pracodawcą wypłacalnym, czyli regulującym swoje zobowiązania czy też zachowującym płynność finansową. Zatrudnianie pracowników umożliwia jej też prowadzenie działalności gospodarczej niezależnie od stanu zdrowia, co potwierdzają omówione już dokumenty podatkowe. Przychody z rozpatrywanej działalności gospodarczej przeznaczane muszą być również na pokrywanie wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego i jego małżonki oraz z leczeniem. Każda z obu tych grup wydatków z osobna przewyższa wszak kwotę świadczenia otrzymywanego przez wnioskodawcę, co pozbawia wiarygodności jego oświadczenia na temat dochodów jego małżonki. Niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń, podkreślić trzeba, że wyjaśnienia skarżącego budzą wątpliwości także, jeśli chodzi o pozostałych członków jego rodziny. Z jednej strony stwierdza on przecież, że jego dzieci partycypują w kosztach utrzymania domu, z drugiej zaś przeczy sobie, informując, że nie pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, nie dostarczając w efekcie żadnych danych na temat ich sytuacji majątkowej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.