I SA/Gl 107/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, że ma na utrzymaniu żonę i pięcioro dzieci, w tym jedno pełnoletnie, i że jedyne źródło dochodów rodziny stanowi prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z której uzyskuje około 680 zł. Koszty utrzymania określił zaledwie na 500 zł "z uwagi na własność domu i samowystarczalność". Podkreślił, że dom ten został zajęty i że w wyniku ciągłej egzekucji jego sytuacja jest zła i nie ulega poprawie. Na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący przedłożył m.in. kserokopie: decyzji przyznającej żonie świadczenia wychowawcze na czwórkę dzieci w kwocie po 500 zł oraz świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w wysokości 1477 zł miesięcznie, zeznania podatkowego za ubiegły rok (skarżący wykazał przychody z działalności gospodarczej w kwocie 587.966,76 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 584.420,82 zł oraz dochód w kwocie 3.545,94 zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od września ubiegłego roku do lutego roku bieżącego (najniższą podstawę opodatkowania, 11.569 zł, wykazano w lutym, najwyższą, 58.165 zł, w listopadzie), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ten okres (w styczniu wykazano przychód w kwocie 35.813,36 zł, zakup towarów w kwocie 9.066,04 zł oraz wydatki, w tym na wynagrodzenia w kwocie 23.892,91 zł, w lutym przychód w kwocie 11.569,46 zł, zakupy za kwotę 1.183,34 zł oraz wydatki w kwocie 12.264,60 zł), dokumentów związanych z wpisem skarżącego do rejestru dłużników niewypłacalnych w 2006 r. oraz faktur i rachunków dotyczących kosztów utrzymania z odręcznymi adnotacjami wskazującymi na ich zapłatę. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, obliczony z uwzględnieniem podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 219 zł. Skarżący również w innej swoje sprawie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który także został skierowany na dzisiejsze posiedzenie. Wpis od skargi w tamtej sprawie, obliczony we wspomniany sposób, wynosi 360 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wytknąć mu trzeba w szczególności, że przemilczał on we wniosku dochody gospodarstwa domowego w postaci świadczeń przyznanych jego żonie, choć są one wielokrotnie wyższe niż wskazane tam koszty utrzymania (a także zadeklarowane dochody). Bezsprzecznie suma tych świadczeń nie pozostaje bez wpływu na sytuację rodziny, która zresztą w świetle przedłożonego materiału źródłowego przedstawia się lepiej niż zaprezentowano ją we wniosku, skoro wszystkie udokumentowane wydatki miały zostać opłacone. Trudno też przyjąć, że istotny dla oceny tej sytuacji może mieć wpis wnioskodawcy do rejestru dłużników niewypłacalnych. Dokonano go bowiem 12 lat temu i nie przeszkodził on skarżącemu w prowadzeniu działalności gospodarczej ze stosunkowo dobrym skutkiem, co wynika z dostarczonych kopii deklaracji podatkowych i podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Wykazuje on mianowicie regularnie wysokie obroty i przychody, które wprawdzie nie w każdym miesiącu dają nadwyżkę nad ponoszonymi kosztami, jak w styczniu bieżącego roku (kiedy skądinąd toczyło się już postępowanie sądowe), ale zawsze wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższają koszty postępowania w niniejszej sprawie. Koszty działalności także zresztą pozostają w podobnej dysproporcji z kosztami postępowania. Wpisy od skarg w obu sprawach wnioskujacego łącznie nie przekraczają nawet 5 % wydatków wykazanych w lutym, a przecież skarżący dokonał jeszcze zakupu towarów, zaś miesiąc wcześniej poniósł koszty znacznie wyższe. W takim stanie rzeczy pokrycie przez niego kosztów postępowania nie może mieć znaczenia dla płynności jego przedsiębiorstwa. Zaakacentowania zarazem wymaga, że przedsiębiorca powinien uwzględniać koszty postępowania sądowego w pierwszej kolejności w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Nie można także tracić z pola widzenia, że powyższe rozstrzygnięcie nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika na dalszym etapie postępowania, w szczególności w przypadku, gdyby udział takiego pełnomocnika okazał się konieczny. Na razie nie jest on przecież jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji