I SA/Gl 1071/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. i R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym z dnia 9 maja 2011 r. skarżący zwrócili się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wystąpili o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 31 maja 2011 r., uzupełniając drugi z ww. wniosków, skarżący nadesłali do Sądu urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oboje oświadczyli, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają wraz z córką. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie około 500 zł. Z treści oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że skarżący nie posiadają jakiegokolwiek majątku. W wyniku analizy przywołanych wyżej oświadczeń, pismami z dnia 9 czerwca 2011 r., wezwano wnioskodawców do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. W tych ramach zobowiązano skarżących do: 1) przedłożenia zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jeżeli nie ma podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należało przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżąca za rok 2010 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy; 2) wyjaśnienia przyczyn, dla których we wniosku pośród osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym nie wymieniono syna i teściowej. Wyjaśnienia te należało w odpowiedni sposób udokumentować, np. za pomocą zaświadczenia o wymeldowaniu. Jeżeli osoby te nadal pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, są one objęte wezwaniem we wskazanym niżej zakresie; 3) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym – należało w tym celu nadesłać w szczególności "odcinki" emerytur oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 4) przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank po dniu otrzymania niniejszego wezwania, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 5) nadesłania kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym; 6) przedstawienia dokumentów dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności: zaświadczenia o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisów: deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ten okres oraz ewidencji środków trwałych; 7) udokumentowania za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W wezwaniach, doręczonych adresatom w dniu 20 czerwca 2011 r., pouczono wnioskodawców, że niezastosowanie się do ich treści, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wymagane w tej sprawie dokumenty źródłowe i wyjaśnienia nie wpłynęły do Sądu do dnia dzisiejszego, a termin zakreślony dla dopełnienia tej czynności upłynął w dniu 27 czerwca 2011 r. Wypada w tym miejscu odnotować, że prawomocnym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym wówczas zakresie, tj. zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Motywując zajęte stanowisko Sąd zwrócił uwagę, że skarżący w znacznej części nie wykonali wezwania referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem posiedzenia są wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Oznacza to, iż po myśli art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., wnioskodawcy ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanka warunkująca przyznanie wspomnianego dobrodziejstwa procesowego została określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. I tak przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W tym kontekście należy uwypuklić bierną postawę procesową wnioskodawców. Za objaw takowej należy uznać zignorowanie wezwań referendarza sądowego. Odpowiedź na przybliżone w nich wątpliwości miała mieć priorytetowe znaczenie dla obiektywnego i rzetelnego ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawców. Już w ramach poprzedniego orzeczenia Sądu w przedmiocie prawa pomocy zwrócono uwagę skarżących, że brak dokumentów źródłowych nie pozwala na przeprowadzenie działania arytmetycznego zestawiającego z jednej strony dochody strony wnioskującej, z drugiej zaś niezbędne wydatki ponoszone w jej gospodarstwie domowym. Powstała różnica jest następnie konfrontowana z należnymi w danej sprawie kosztami sądowymi. Przeprowadzenie takiego działania pozwala na całościową i wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej osoby wnioskującej o przyznanie praw pomocy. Trzeba dodać, że wymagane obecnie przez referendarza dane miały szczególne znaczenie w kontekście deklarowanego przez wnioskodawców dochodu w ich gospodarstwie domowym. Wypada nadto zauważyć, że nieczytelnie jawi się w tej sprawie aktualny stan osobowy gospodarstwa domowego wnioskodawców. W ramach poprzedniego wpadkowego postępowania deklarowano, iż w gospodarstwie tym przebywa nadto syn skarżących oraz matka R. J. Z tych względów, pismem z dnia 9 czerwca 2011 r., referendarz zobligował skarżących do wyjaśnienia przyczyn, dla których we wniosku pośród osób pozostających ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym nie wymieniono syna i matki skarżącego. Odpowiedzi na to pytanie także nie udzielono. Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżących, a przede wszystkim ujawnione wątpliwości nie pozwalają uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.