I SA/Gl 1071/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, Protokolant specjalista Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2019 uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L., z dnia [...], nr [...] oraz decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...], nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 204 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej: O.p.) w zw. z art. 2 ust. 1 i ust. 2, art.3 ust. 1 pkt 1 i ust.4, art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1445 z późn. zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170, dalej: u.p.o.l.), art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3, art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1892 z późn. zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1256 dalej: u.p.r.), po rozpoznaniu odwołania W.W. (dalej: podatniczka, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019 w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji ustalił podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2019 w kwocie [...] zł, płatne do 15 marca 2019 r. Przedmiotem opodatkowania objęto następujące składniki: 1. w podatku od nieruchomości: budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2 (ustalony podatek od nieruchomości – [...] zł) 2. w podatku rolnym: grunty rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, a do opodatkowania [...] ha przeliczeniowych (ustalony podatek rolny – [...] zł). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła podatniczka, wskazując, że nie zgadza się z powierzchnią gruntu przyjętą do opodatkowania. Wskazała, że za życia ojca oraz po jego śmierci jak dotąd otrzymywała nakazy płatnicze na grunt o powierzchni [...] ha, a teraz otrzymała nakaz na grunt o powierzchni [...] ha. Wskazując na powyższe wniosła o wystawienie nakazu płatniczego za grunt o powierzchni [...] ha. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ pierwszej instancji zmienił decyzję własną z dnia [...] i ustalił podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2019 r. w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że nie uległa zmianie wysokość podatku od nieruchomości. Natomiast podatek rolny powinien wynosić po zaokrągleniu [...] zł. Decyzja uległa zmianie ze względu na korektę hektarów przeliczeniowych, stanowiących podstawę do naliczenia podatku rolnego za 2019 r. W wyniku dokonania czynności sprawdzających dotyczących aktualnych zapisów w ewidencji gruntów, w związku z odwołaniem podatniczki, organ pierwszej instancji ustalił, że działka o nr ew. [...] o pow. [...] ha posiada następującą klasyfikację gruntów: R IVa [...] ha, R VI [...] ha, R V [...] ha, R Br [...] ha. Grunt posiadający klasyfikację R IVa podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. Poprzedni zapis klas gruntów to: Br V [...] ha, R V [...] ha i R VI [...] ha. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy na wstępie omówił przepisy mające zastosowanie w sprawie: art. 2 ust. 1, ust. 2, art. 3 ust. 1, art.4 ust. 1 u.p.o.l. oraz art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6c u.p.r. Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.393 z późn. zm.) podstawę, między innymi wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo opodatkował budynek mieszkalny o powierzchni [...] m2 zadeklarowanej przez podatniczkę w informacji złożonej w dniu 8 sierpnia 2012 r. oraz grunt rolny o powierzchni [...] ha, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów. Organ podatkowy dokonując wymiaru podatku opiera się na danych z ewidencji gruntów i nie może kwestionować zawartych w niej zapisów. Jeżeli podatniczka nie zgadza się z danymi zawartymi w ewidencji gruntów, to winna wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu prowadzącego ewidencję, czyli Starosty [...]. Załączone przez podatniczkę do odwołania nakazy płatnicze z lat 1990 i 1996 odzwierciedlają stan faktyczny na tamte lata, natomiast nie mają wpływu na wymiar zobowiązania podatkowego na 2019 r., skoro z danych z ewidencji gruntów wynika inna powierzchnia niż w latach poprzednich. W skardze na decyzję organu odwoławczego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca nie sformułowała zarzutów, nie powołała ich podstawy prawnej oraz wniosków. Wskazała jednak, że prosi o pomoc w wyjaśnieniu kwestii dotyczącej działki nr [...]. Podniosła, że dom posadowiony jest na dwóch działkach [...] [...]. Budowali go jej rodzice, ojciec płacił podatki i użytkował ziemię o pow. [...] ha. Po jego śmierci ona użytkowała ziemię o pow. [...] ha oraz opłacała podatki. Skarżąca podkreśliła, że nie wie w jaki sposób mogła się zmienić powierzchnia gruntów i pomimo starań w starostwie powiatowym nie uzyskała odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż skarżąca nie sformułowała w niej zarzutów ani nie wskazała podstawy prawnej. Niemniej stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania granicami skargi oznacza, że sąd pierwszej instancji ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Poddając kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził przede wszystkim naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 122 O.p. organy podatkowe mają obowiązek w toku postępowania podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zasada prawdy obiektywnej). Z kolei w myśl art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (zasada zupełności postępowania). Skarżąca w toku całego postępowania podatkowego podnosiła, że zarówno za życia ojca jak i po jego śmierci otrzymywała nakazy płatnicze na grunt o powierzchni [...] ha, a za rok 2019 otrzymała nakaz na grunt o powierzchni [...] ha. Natomiast organy podatkowe obu instancji nie podjęły się w ogóle wyjaśnienia kwestii zmiany powierzchni gruntów, powołując się w tym względzie jedynie na zapisy w ewidencji gruntów. Co więcej w aktach sprawy na k. 5-7 znajduje się karta gospodarstwa, gdzie określono powierzchnię gruntów na [...] ha. Pomimo takich zapisów żaden z organów nie podjął się próby wyjaśnienia przyczyny powstałej rozbieżności w powierzchniach. Organy jedynie powołały się na zapis w ewidencji gruntów dotyczący działki nr [...]. Nie wyjaśniły skarżącej, skąd wzięła się zmiana powierzchni gruntów, z czego ona wynikała. Natomiast skarżąca w informacji w sprawie podatku rolnego w ogóle nie wskazała powierzchni gruntów. Rzeczą organów podatkowych było zatem ustalenie powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym. Natomiast skarżąca w skardze podniosła, że dom posadowiony jest na dwóch działkach [...] [...]. Być może istota problemu tkwi w tym, że nie opodatkowano jednej z działek. Niemniej w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy podatkowe nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości powstałych rozbieżności w powierzchni gruntów, powołując się jedynie na aktualny zapis w ewidencji gruntów, nie sprawdziły, czy zapisy w ewidencji na przestrzeni wskazanych przez skarżącą lat uległy zmianie, a jeżeli tak to w z jakich przyczyn i w jakim zakresie. Skarżąca powinna bowiem wiedzieć, dlaczego powinna zapłacić łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2019 w takiej a nie w innej wysokości. Ponadto w ocenie Sądu powinien być także ustalony bez żadnych wątpliwości w tym zakresie podmiot obowiązany do zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego. Natomiast na decyzjach organu pierwszej instancji wskazano, że posiadaczem samoistnym jest H.P. a posiadaczem skarżąca. H.P. nie żyje, należałoby zatem ustalić krąg spadkobierców. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p., integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. I tak uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 O.p.). Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2762/99 – wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uzasadnienie decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania podatkowego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 121, 122 i 187 § 1 O.p. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 124 O.p. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze. Stanowi ono jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. W ocenie Sądu wyżej wymienione przepisy prawa procesowego zostały naruszone w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy podatkowe rozpoznają sprawę, z poszanowaniem zasad postępowania wskazanych w art. 121, 122, 124 i 187 § 1 O.p., wyjaśnią wszelkie wątpliwości co do powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu. W tym celu organy sprawdzą, czy zapisy w ewidencji gruntów na przestrzeni wskazanych przez skarżącą lat uległy zmianie, a jeżeli tak to w z jakich przyczyn i w jakim zakresie. Pomocne może okazać się także sprawdzenie księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Ponadto organy podatkowe ustalą bez najmniejszych wątpliwości podmiot obowiązany do zapłaty zobowiązania. Jeżeli zajdzie taka potrzeba to organ podatkowy może przesłuchać na te okoliczności skarżącą, a wszelkie ustalenia przedstawi w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd w oparciu o art. 135 P.p.s.a. uchylił także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]oraz decyzję z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji zmienił na podstawie art. 254 § 1 O.p. decyzję własną z dnia [...] i ustalił podatniczce łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2019 w kwocie [...] zł. Jak to określił organ w uzasadnieniu decyzji uległa ona zmianie ze względu na korektę hektarów przeliczeniowych, stanowiących podstawę do naliczenia podatku rolnego za 2019 r. Organ pierwszej instancji w wyniku dokonania czynności sprawdzających dotyczących aktualnych zapisów w ewidencji gruntów, w związku z odwołaniem podatniczki, ustalił, że działka o nr ew. [...] o pow. [...] ha posiada inną niż przyjęta w pierwotnej decyzji klasyfikację gruntów. Jednakże decyzja z [...] została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 254 § 1 O.p. zmiana ostatecznej decyzji podatkowej jest możliwa, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania podatkowego, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach materialnego prawa podatkowego. Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II FSK 381/07). Natomiast decyzja organu pierwszej instancji z [...] nie była ostateczna. Ponadto decyzja z [...] posiada te same mankamenty co pierwotna decyzja określająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r.