I SA/Gl 1073/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. i Z.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku Z.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego postanawia ustanowić dla Z.T. doradcę podatkowego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach zwolnił skarżących od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że skarżących łączy silna więź rodzinna z ich córką, która pomaga im w codziennym utrzymaniu. Ustalono, że na skarżących ciążą relatywnie wysokie zobowiązania finansowe, w tym wobec Skarbu Państwa. Z.T. pobierał w ubiegłym roku wynagrodzenie w kwocie 51,65 zł (lipiec 2010 r.) oraz w kwocie 147,05 zł (sierpień 2010 r.) jako prezes zarządu spółki noszącą taką samą nazwę jak firma, pod jaką prowadził działalność gospodarczą. W kolejnych miesiącach skarżący nie pobierał wynagrodzenia. Przyjęto wówczas, ze skarżąca jest osobą bezrobotną. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz sądowy podkreślił, że skarżący wykazali, że nie są w stanie "samodzielnie" ponieść kosztów sądowych, a tym samym nie mogą ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W toku rozpoznania wniosku nie stracono z pola widzenia okoliczności zajęcia majątku skarżących oraz stanu zdrowia Z.T. Zaznaczono nadto, że podejrzenia, jakie może budzić wiarygodność niektórych danych, zwłaszcza odnoszących się do wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy, pełniącego przecież funkcję prezesa spółki stanowiącej niejako "przedsięwzięcie rodzinne", nie mogą prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Podważenie mocy dowodowej dokumentów przedłożonych przez stronę w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić rezultatu domysłów, choćby częściowo uprawdopodobnionych, lecz wymaga wykazania sprzeczności w analizowanym materiale dowodowym, szczególnie poprzez sięgnięcie do innych dokumentów. Referendarz przyjął, że w niniejszej sprawie wszelako takie sprzeczności nie występują, stąd wszelkie dostrzeżone wątpliwości rozstrzygnął na korzyść strony, zgodnie z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, któremu realizacji prawo pomocy służy. Dodatkowo zaakcentował, że nie ma żadnego przepisu prawa, który nakładałby na córkę bądź zięcia skarżących obowiązek opłacania za rodziców kosztów sądowych. W toku rozprawy przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 4 maja 2011 r. odczytano pismo Z.T. z dnia 28 kwietnia 2011 r., w którym poinformował Sąd, że z przyczyn losowych zmuszony został do wypowiedzenia pełnomocnictwa dotychczasowemu doradcy podatkowemu. Z tych względów zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd postanowił wówczas odroczyć rozprawę z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, przy piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2011 r., skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o ustanowienie doradcy podatkowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną. Na jego majątek składają się: ½ części nieruchomości przy ul. [...] w C. o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,2 ha. Obie nieruchomości są przedmiotem zajęcia komorniczego. Skarżący oświadczył dalej, że prowadzona przez niego działalność jest zawieszona. Z kolei wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem ponosi córka. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku (pismo z dnia 6 lipca 2011 r.) skarżący oświadczył, że obecnie posiada dwa rachunki bankowe, na których nie odnotowano żadnych operacji w okresie ostatnich czterech miesięcy na skutek ustanowionych blokad. Oba rachunki są zadłużone a ich ujemne saldo wynosi: [...] – 1.405.732,53 zł, [...] – 1.409.136,50 zł (w załączeniu nadesłano stosowne wyciągi). Z.T. wyjaśnił dalej, że z dniem 15 lipca 2011 r. ponownie zawiesił działalność gospodarczą ("potwierdzenie przyjęcia wniosku" w załączeniu). Do pisma skarżącego z dnia 27 lipca 2011 r. dołączono nadto zaświadczenie A Sp. z o.o. z dnia 26 lipca 2011 r., z którego wynika, że w ostatnich czterech miesiącach skarżący nie osiągnął żadnego dochodu z powodu choroby. W rzeczonym piśmie skarżący oświadczył, że z pozostałą osobą zameldowaną w nieruchomości (zięć skarżącego), w której mieszka, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Podniósł nadto, że żona w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną (do pisma dołączono zaświadczenie właściwego PUP, z którego wynika dodatkowo, że od 7 lutego 2011 r. H.T. nie posiada prawa do zasiłku). Przy piśmie z dnia 27 lipca 2011 r. nadesłano nadto dokumentację medyczną, z której wynika, że w lipcu 2011 r. skarżący przebywał w szpitalu, w którym przeszedł zabieg chirurgiczny. Z kolei z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 7 lipca 2011 r. wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 lipca 2014 r. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, należy mieć przy tym na względzie, że skarżącemu przyznano już postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika będzie w praktyce oznaczać przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wszak w dwóch etapach. To z kolei skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, który obejmuje oba wspomniane wyżej dobrodziejstwa procesowe, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do najogólniej pojmowanej sytuacji materialnej skarżącego, stwierdzić trzeba, że już na etapie poprzednio rozpoznanego wniosku wykazał on, iż omówione okoliczności zachodzą w jego przypadku (poprzedni wniosek został jednak rozpoznany zgodnie z jego zakresem, wskazanym przez skarżącego w druku PPF z dnia 16 sierpnia 2010 r.) Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie może on ponieść jakichkolwiek dodatkowych wydatków, w tym na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie w toku tego wpadkowego postępowania wątpliwości może budzić deklarowana przez skarżącego okoliczność odrębnego gospodarowania z zięciem i córką, nie mniej jednak, w ślad za poprzednim rozstrzygnięciem w kwestii prawa pomocy, wypada odnotować, że nie ma żadnego przepisu prawa, który nakładałby na córkę bądź zięcia skarżącego obowiązek opłacania za rodzica kosztów sądowych. Przyjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie doznaje wzmocnienia w szczególności z uwagi na niezdolność skarżącego do podjęcia zatrudnienia, a także długotrwałe bezrobocie jego małżonki. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.