I SA/Gl 1074/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenie na raty zaległości podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem procesowym z dnia 10 stycznia 2008 r. zatytułowanym "zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału", uzupełnionym następnie oświadczeniem z dnia 7 lutego 2008 r., A.K. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W dalszej kolejności, odpowiadając na wezwanie referendarza, do Sądu wpłynął w dniu 17 marca 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) druk urzędowego formularza PPF. W tych ramach skarżąca powieliła uprzednio akcentowany zakres wniosku. W jego uzasadnieniu napisała, że "przy ponoszonych obecnie kosztach egzekucji oraz zobowiązaniach finansowych wniesienie opłaty jest zbyt uciążliwe dla mojej rodziny." Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z mężem i dwójką synów. Z posiadanych składników majątkowych wskazano na dom o pow. 160 m², działkę o pow. 14 arów oraz samochód marki Nissan (rok prod. 1992). Dochody rzeczonego gospodarstwa oznaczono w kwocie [...] zł brutto, w tym [...] zł z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Dodatkowo A.K. podniosła, że posiada zaległości podatkowe na kwotę [...] zł, zaległości z tytułu ubezpieczenia w kwocie [...] zł. Miesięcznie wydatkuje łączną kwotę [...] zł, w tym: raty kredytowe – [...] zł, zajęcia sądowe – [...] zł oraz koszty utrzymania – [...] zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 27 marca 2008 r., wezwano A.K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych poprzez wykazanie za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, podatek od nieruchomości) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych z okresu ostatnich czterech miesięcy; nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów, deklaracji VAT; w tych ramach należało nadto nadesłać ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności; udokumentowanie okoliczności podniesionych w pkt 11 druku PPF, tj. "koszty kredytów [...]/m-c, zajęcia sądowe [...]/m-c". W tych ramach należało nadesłać aktualne – wystawione po otrzymaniu niniejszego wezwania – zaświadczenia właściwych jednostek (banki, komornik) wskazujące na rzeczywiste miesięczne obciążenie dochodów skarżącej i jej męża. Wezwanie to doręczono wnioskującej w dniu 17 kwietnia 2008 r. jednakowoż do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że w wezwaniu pouczono skarżącą, że nie zastosowanie się do jego treści, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Zastosowanie w tym przypadku tego przepisu znalazło uzasadnienie w wątpliwościach, jakie pojawiły się wskutek zestawienia okoliczności wskazanych przez skarżącą i ustaleń poczynionych przez organy skarbowe w ramach postępowania administracyjnego. Otóż skarżąca zadeklarowała, że miesięczne koszty utrzymania jej gospodarstwa kształtują się na poziomie [...] zł, tymczasem z ustaleń organów podatkowych wynika, że jest to kwota [...] zł. W obu przypadkach uwzględniono spłaty zaległych kredytów. Warto przy tym podkreślić, że skarżąca w treści skargi nie kwestionowała założeń przyjętych przez organy administracji publicznej. Reasumując, skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w ogóle nie zareagowała na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.