I SA/Gl 1075/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wykonując wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek, podniósł, że po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, uzyskuje dochód jedynie w postaci emerytury w wysokości 1650 zł. Zastrzegł zarazem, iż po opłaceniu stałych wydatków, wyliczonych we wniosku na przykładzie grudnia ubiegłego roku (m.in. opłata za mieszkanie w wysokości 484 zł i wydatki na lekarstwa w kwocie 200-300 zł), na pozostałe wydatki pozostaje mu kwota około 500 zł. Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada majątku poza mieszkaniem, posiadanym we współwłasności z byłą żoną. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący – w większości w formie kserokopii – nadesłał: decyzje emerytalne, wyrok z dnia 23 marca 2004 r. orzekający rozwód jego małżeństwa, wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 sierpnia 2003 r., uznającego go za osobę częściowo niezdolną do pracy, okresowo – do sierpnia 2006 r., rachunki związane z bieżącym utrzymaniem, wszystkie z adnotacją potwierdzającą ich uiszczenie (pośród nich znajduje się faktura wystawiona przez aptekę na kwotę do zapłaty w wysokości 218,30 zł) oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 października do 22 grudnia ubiegłego roku (przez cały ten okres saldo na rachunku było dodatnie i – tuż po wpłacie świadczenia emerytalnego – zamknęło się kwotą 1618,12 zł; wpływy na rachunek związane są wyłącznie z tym świadczeniem). Ustosunkowując się z kolei do wezwania o nadesłanie zaświadczenia w sprawie zameldowania, skarżący oświadczył, że zamieszkuje samotnie i wyjaśnił, gdzie przebywają pozostałe osoby na stałe zameldowane w jego lokalu, tj. była żona, a także córka i syn. Poinformował również, iż zagubił zeznanie podatkowe, o które także wzywano, odsyłając w tym zakresie do ustaleń poczynionych przez organy podatkowe. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, podnieść trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jego żądania w całości. Nie stanowi to przy tym konsekwencji wyłącznie tego, iż nie wykonał on wszystkich punktów wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nie nadsyłając tak ważnych dokumentów jak zeznanie podatkowe i zaświadczenie w sprawie zameldowania. Okoliczności, które miały być stwierdzone na podstawie tych dowodów, mogą być ustalone, aczkolwiek już z mniejszym stopniem pewności, z uwzględnieniem innych materiałów. Istotnie, nie bez znaczenia pozostaje bowiem informacja wynikająca np. z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do wrześniu 2010 r., zwłaszcza jeżeli zważyć, iż żaden ze zgromadzonych dokumentów nie wskazuje, by osiągał on inne dochody poza emeryturą. Podobnie kopia wyroku rozwodowego uprawdopodabnia oświadczenia wnioskodawcy na temat jego stosunków rodzinnych. W ocenie rozpoznającego wniosek bardziej doniosłą kwestią jest to, że skarżący uzyskuje stały dochód, który pozwala mu na bieżąco i bez jakichkolwiek zaległości i przy zachowaniu choćby niewielkiego dodatniego salda na rachunku bankowym pokrywać wszystkie niezbędne wydatki, w tym na zakup leków. W takim stanie rzeczy nie można twierdzić, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. To, że skarżący nie wykazał, iż nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazał zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w części. Zdaniem rozpoznającego wniosek wnioskodawca bez wspomnianego uszczerbku może bowiem ponieść jedynie część tych kosztów, o której mowa w sentencji, stanowiącej równowartość najniższego wpisu znanego w procedurze sądowoadministracyjnej. Konieczność wpłacenia większej kwoty mogłaby wszak wiązać się z niebezpieczeństwem, iż skarżący, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie będzie miał środków wystarczających na pokrycie innych istotnych wydatków, w tym na leczenie, stanowiących przecież dla niego znaczne obciążenie finansowe. Zaznaczyć wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy, tj. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienie doradcy podatkowego przyczynia się do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Stoi on wszak przed koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, przy czym z obowiązku tego jest zwolniony tylko wtedy, gdy strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, czyli nie w sytuacji, gdy pełnomocnikiem jest doradca podatkowy. Z kolei według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Biorąc pod uwagi wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.