I SA/Gl 108/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2) ustanowić doradcę podatkowego. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 5 lipca 2011 r. I.J. zwróciła się do Sądu o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w rzeczonym druku, wnioskująca zeznała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Nie posiada jakichkolwiek składników majątku za wyjątkiem mieszkania o pow. 43,70 m2. W rubryce "dochody" skarżąca odnotowała świadczenie emerytalne w kwocie 708 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 90,70 zł. I.J. podniosła dalej, że ponosi stałe wydatki, na które składają się: czynsz (266,47 zł; po odjęciu dodatku mieszkaniowego); energia elektryczna (45,19 zł); gaz (98,23 zł); telefon (30 do 60 zł). Do wniosku skarżąca dołączyła dokumentację źródłową potwierdzającą wysokość wskazanych wyżej dochodów i obciążeń budżetowych. W wyniku badania wniosku co do treści, pismem z dnia 18 lipca 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez: 1) udokumentowanie wysokości wszelkich – poza emeryturą – dochodów uzyskiwanych przez nią i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w tym przez jej pełnomocnika – należało w celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 2) przedstawienie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w tym przez jej pełnomocnika, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat. Jeżeli rachunki te są zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 3) nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2010 złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w tym przez jej pełnomocnika; 4) przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że pełnomocnik skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należało przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że za ten 2010 nie wykazał on dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jego podatek dochodowy; 5) wyjaśnienie, dlaczego we wniosku oświadczono, że pełnomocnik skarżącej jest osobą bezdomną; 6) udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W wezwaniu referendarza sądowego zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono skarżącą, iż niezastosowanie się do treści wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Dodano, iż wezwanie dotyczy pełnomocnika skarżącej, o ile pozostaje on ze skarżącą w związku małżeńskim, niezależnie od przyjętego w małżeństwie ustroju majątkowego, chyba że małżonkowie znajdują się w separacji. W tym ostatnim przypadku, jak również w razie rozwiązania małżeństwa przez rozwód – trzeba te okoliczność wykazać, przedkładając odpis prawomocnego orzeczenia wydanego w tym zakresie (wówczas nie będzie konieczności wykonywania tej części wezwania, która odnosi się do pełnomocnika skarżącej). Przytoczone wyżej wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej do rąk własnych w dniu 10 sierpnia 2011 r. W piśmie procesowym z dnia 13 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż w kwestiach odnoszących się do pkt 1 do 3 wezwania, referendarz winien zwrócić się bezpośrednio do Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Podniósł dalej, że świadczenie emerytalne I.J. jest jedynym źródłem dochodu w ich gospodarstwie domowym. R.J. oświadczył, że nie posiadają z małżonką rachunków bankowych ani lokat. Nawiązując do wymaganych przez referendarza zeznań podatkowych, pełnomocnik skarżącej podniósł, że w 2010 r. nie rozliczali się z urzędem skarbowym i z tych powodów nie posiadają kopii zeznań. Odnosząc się do pkt 4 wezwania pełnomocnik zauważył, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczy się postępowanie dotyczące "skreślenia z listy bezrobotnych" (sygn. akt IV SA/Gl 290/11). Podobnie w odniesieniu do wezwania, w części dotyczącej "bezdomności" pełnomocnika skarżącej, nawiązano do sprawy toczącej przed tut. Sądem w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1333/10. Przy piśmie z dnia 13 sierpnia 2011 r. nadesłano dalsze dokumenty źródłowe, w tym kopie: pokwitowania zapłaty z tytułu czynszu najmu w kwocie 267 zł oraz dowodów wpłat: 98,23 zł z tytułu dostawy gazu i kwoty 45,19 z tytułu dostawy energii elektrycznej. Pozostałe dokumenty nadesłano już uprzednio przy druku PPF. Wypada w tym miejscu odnotować, że pełnomocnik I.J., a zarazem jej mąż, wielokrotnie występował przed tut. Sądem w roli skarżącego. Obecnie toczą się postępowania z jego skarg w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 1333/10 i IV SA/Gl 290/11. Dodatkowo trzeba odnotować, że w sprawie o sygn. II SA/Gl 982/10 R.J. przyznano prawo pomocy w całości. Ostatnio w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1333/10 odmówiono mu przyznania prawa pomocy z uwagi na niezłożenie dokumentów źródłowych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że I.J. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego, jej wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. albowiem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jest więc regułą, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do najogólniej pojmowanej sytuacji materialnej skarżącej, stwierdzić trzeba, że wykazała ona, iż wskazana wyżej przesłanka zastosowania dobrodziejstwa procesowego jakim jest prawo pomocy zachodzi w jej przypadku. Przyjęto wszak, że jedynym źródłem dochodu w gospodarstwie skarżącej jest jej świadczenie emerytalne w kwocie 708,02 zł. Znaczna część tej kwoty wydatkowana jest na pokrycie stałych opłat za media, które w świetle nadesłanych dokumentów źródłowych są przez skarżącą regularnie ponoszone. Nie bez znaczenia dla przyjętego tutaj rozstrzygnięcia pozostają okoliczności faktyczne związane ze sprawami, które zawisły przed tut. Sądem, a w których stroną postępowania jest mąż I.J. Należy do nich nawiązać wszak korespondują z mankamentami dowodowymi obecnego wniosku. Wypada więc odnotować, że przedmiotem skargi w sprawie o sygn. IV SA/Gl 290/11 jest decyzja odwoławcza, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. W ramach tej ostatniej decyzji orzeczono o utracie przez R.J. statusu osoby bezrobotnej z powodu niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Z kolei przedmiotem skargi w sprawie o sygn. II SA/Gl 1333/10 jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., mocą którego zwrócono wniosek męża skarżącej w sprawie wydania zaświadczenia o statusie bezrobotnego. W świetle przywołanych wyżej okoliczności stanu faktycznego przyjęto, że pomimo braku dokumentów źródłowych odnoszących się do pkt 4 wezwania referendarza sądowego, wszelkie wątpliwości w tym zakresie zostaną rozstrzygnięte na korzyść wnioskującej. Podobnie rzecz ma miejsce w przypadku pkt 5 wspomnianego wezwania. Analiza akt sprawy o sygn. IV SA/Gl 290/11 pozwoliła stwierdzić, że mąż skarżącej został zobowiązany do opuszczenia lokalu, w którym mieszka razem z żoną. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz w oparciu o wskazane wyżej przepisy.