I SA/Gl 108/16

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [....] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 650 (słownie: sześćset pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że utrzymuje siebie i swoją żonę jedyne z emerytury w wysokości 1960 zł, która – tak jak jego rachunek bankowy – została zajęta w związku z wysokimi zaległościami podatkowymi za kilka lat podatkowych. Podkreślił, iż jego stałe wydatki, obejmujące opłaty ratalne (1500 zł), opłaty za najem mieszkania (1800 zł) i za media (500 zł), koszty utrzymania (1500 zł) i zakupu lekarstw (500 zł), przekraczają ten dochód, lecz niedobory są pokrywane przez jego dwóch synów i pozostałych członków rodziny. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza samochodem, niezbędnym ze względu na stan zdrowia jego i żony. Pismem doręczonym dnia 17 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku w szczególności poprzez wykazanie tytułu prawnego (utraty takiego tytułu) do nieruchomości stanowiącej jego miejsce zamieszkania i nieruchomości wymienionych w aktach administracyjnych, oszacowanie kosztów utrzymania samochodu osobowego, który w świetle akt administracyjnych znajdował się w jego posiadaniu, a także udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, przedłożenie odpisów zeznań podatkowych złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym oraz wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i te osoby, w tym tych, których numery ustalono na podstawie akt administracyjnych. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik przesłał w formie kserokopii, których nie poświadczył za zgodność z oryginałem, i wydruków następujące dokumenty: umowę najmu nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania wnioskodawcy (w jej treści nie oznaczono jej stron z imienia i nazwiska) i jednej z nieruchomości wskazanej w wezwaniu, dokumenty dotyczące kosztów utrzymania, łącznie z czynszem najmu i ratami pożyczki wraz fragmentami wyciągów bankowych głównie dwóch synów skarżącego potwierdzających opłacenie tych należności, liczne faktury poświadczające zakup leków przez skarżącego w okresie ostatnich dwóch lat (tylko dwie faktury zostały wystawione w roku bieżącym, obie w styczniu, i opiewają na łączną kwotę 235,66 zł), dokumenty dotyczące otwarcia rachunku bankowego oznaczonego wprost w wezwaniu (pełnomocnik stwierdził, że zgodnie z informacją uzyskaną od skarżącego rachunek ten został zamknięty), decyzję z dnia 1 marca ubiegłego roku o waloryzacji emerytury i dokumenty odnoszące się do zajęcia tego świadczenia, zeznanie podatkowe skarżącego za 2014 r. i roczne obliczenie jego podatku przez organ rentowy za 2015 r., oświadczenia synów skarżącego na temat udzielanej mu pomocy (tylko jedno w oryginale), orzeczenie zaliczające jego żonę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i uznające ją za osobę niezdolną do pracy oraz potwierdzenie likwidacji działalności gospodarczej przez skarżącego. Pełnomocnik wyjaśnił nadto, że jedna z nieruchomości wskazanych wprost w wezwaniu była wynajmowana, a druga została sprzedana, lecz nie jest w stanie tego udokumentować. Oświadczył, że samochód osobowy, o którym mowa w wezwaniu, także został sprzedany. Wpis od skargi, obliczony z uwzględnieniem podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 1821 zł. Skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisów w dwóch innych sprawach, w których również złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy rozpoznawane na dzisiejszym posiedzeniu. Suma wpisów we wszystkich tych sprawach wynosi 4825 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę okoliczność udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie rozpoznającego wniosek stopień wyjaśnienia sprawy nie daje podstaw do uwzględniania tego wniosku w całości. Dokumentacja przedłożona przez pełnomocnika skarżącego nie rozwiewa bowiem wszystkich wątpliwości, które dostrzeżono, formułując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Ustosunkowując się do niektórych punktów wezwania, poprzestał on wszak na oświadczeniach, które nie zostały wsparte jakimkolwiek dowodem i nie mogą być przez to uznane za przekonujące. Spostrzeżenie to dotyczy głównie licznych składników majątkowych, które w świetle akt administracyjnych znajdowały się w posiadaniu wnioskodawcy. Trudno w szczególności przyjąć, że skarżący nie jest w stanie dostarczyć odpisu umowy sprzedaży nieruchomości. Nie wykazano również zbycia samochodu osobowego oraz zamknięcia rachunku bankowego, który był w szerokim zakresie wykorzystany przez skarżącego, przedkładając tylko dokumenty poświadczające jego otwarcie. Jest też poza sporem, iż orzeczenie w sprawie niepełnosprawności nie wyklucza uzyskiwania przez jego żonę dochodów podlegających opodatkowaniu. Niezależnie od powyższego wnioskodawca otrzymuje stały dochód w postaci emerytury, która nawet po odliczeniu zajęcia nie może uchodzić za niskie świadczenie tego rodzaju, i to w sytuacji, gdy stałe koszty jego utrzymania, skądinąd zdecydowanie ponadprzeciętne, są pokrywane w całości z innego źródła, przede wszystkim przez jego synów. Nie oznacza to wszelako, że wnioskodawca powinien ponieść całość kosztów sądowych w sprawie. Bezsprzecznie dowiódł on dostatecznie, że jego osobiste dochody ograniczają się do emerytury oraz że ciąży na nim wysokie zadłużenie dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego. Nie bez znaczenia pozostaje to, iż zasadnicze koszty utrzymania są regulowane przez jego synów. Trudno wskazać inną przyczynę takiego stanu rzeczy niż brak środków pozwalających skarżącemu na samodzielne opłacenie tych należności. Z drugiej strony, jak zaznaczono wyżej, okoliczność ta nie pozostaje bez wpływu na jego możliwości płatnicze, umożliwiając mu przeznaczenie stałego dochodu z emerytury na inne cele, wykraczające poza te pokryte już koszty utrzymania koniecznego. Dlatego uznano, że bez uszczerbku dla tego utrzymania jest w on stanie jednorazowo uiścić tylko część kosztów sądowych, o której mowa w sentencji, ustaloną na takim poziomie, by za każdym razem suma opłat ponoszonych we wszystkich trzech sprawach nie przekroczyła łącznie wysokości tego świadczenia. Suma ta zresztą jest niższa od stałych miesięcznych wydatków skarżącego, nieznacznie przekraczając zaledwie sam czynsz najmu domu stanowiącego jego miejsce zamieszkania. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.