I SA/Gl 1080/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zajęcia egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. W.P. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...], którym - na podstawie 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 60 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.), utrzymano w mocy postanowienie Zastępcy Naczelnika Wydziału Budżetu i Analiz, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta C., nr [...] z dnia [...] r. wydane w sprawie odmowy uchylenia zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego. 2. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym oraz w oparciu o poniższe przepisy. 2.1. W związku z istniejącymi zaległościami w podatku od środków transportowych, Prezydent Miasta C. (wierzyciel) wystawił przeciwko zobowiązanemu tytuły wykonawcze o numerach: [...]. Powyższe tytuły wykonawcze zostały skierowane do realizacji przez organ egzekucyjny Miasta C. odpowiednio w dniach: 25 września 2007 r., 2 czerwca 2008 r. i 12 sierpnia 2008 r. Podstawę wystawienia powyższych tytułów wykonawczych stanowiły upomnienia: z dnia 29 listopada 2006 r. (doręczone zobowiązanemu w dniu 19 grudnia 2006 r.), z dnia 12 września 2007 r. (doręczone 4 października 2007 r.) i z dnia 19 września 2006 r. (doręczone 16 października 2006 r.). Egzekucja administracyjna została wszczęta w trybie art. 26 § 5 pkt 1 u,p.e.a. tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułów wykonawczych nr [...] w dniu 29 grudnia 2008 r. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] nastąpiło w trybie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności – A S.A. - wniosku o zajęcie rachunku bankowego w dniu 17 grudnia.2007 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, tj. zajęcia wierzytelności, zajęcia rachunków bankowych i zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, o których zobowiązany był każdorazowo powiadamiany i które – w ocenie organu - powodowały przerwanie terminu przedawnienia. Ostatnim zastosowanym środkiem egzekucyjnym było zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia 7 stycznia 2015 r. 2.2. Pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego wniosek o uchylenie tego środka i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych z powodu przedawnienia objętych nimi należności podatkowych. 2.3. Organ egzekucyjny Miasta C. uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła wskazana przez zobowiązanego przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. że obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał, jak również nie wystąpiły inne przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu. Postanowieniem z tej samej daty, wydanym w trybie art. 60 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ odmówił uchylenia zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, albowiem podstawą uchylenia czynności egzekucyjnych jest uprzednie umorzenie postepowania egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W uzasadnieniu organ powtórzył znaczną część uzasadnienia postanowienia o odmowie umorzenia postępowania i przedstawił, że dokonano w tym postępowaniu następujących czynności egzekucyjnych: - zajęcia prawa majątkowego z rachunku bankowego z dnia 10 grudnia 2007 r. w bankach: A S.A. i B S.A. w trybie art. 80 u.p.e.a. (zajęcie doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.); zajęcia okazały się nieskuteczne z uwagi na brak prowadzenia rachunków bankowych zobowiązanego przez te banki, - zajęć wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego oraz nadpłaty w podatku VAT w [...] Urzędzie Skarbowym w C. z dnia 31 marca 2008 r. oraz z dnia 9 stycznia 2009 r. w trybie art. 89 u.p.e.a. (zajęcia doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 § 1 K.p.a.); zajęcia okazały się nieskuteczne, ponieważ podatnik nie posiadał nadpłat podatkowych, - zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy W.G. w dniu 24 października 2011 r. w trybie art. 72 u.p.e.a. (zajęcie doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 § 1 K.p.a.); zajęcie okazało się nieskuteczne gdyż zobowiązany nie nawiązał stosunku pracy, - zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego z ZUS w C. z dnia 31 stycznia 2012 r. w trybie art. 79 u.p.e.a. (zajęcie doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 § 1 K.p.a.); zajęcie okazało się nieskuteczne gdyż zobowiązany nie figurował w systemie emerytalno-rentowym i zasiłkowym ZUS, - zajęcie prawa majątkowego z rachunku bankowego w C S.A. w dniu 24 października 2012 r. w trybie art. 80 u.p.e.a. (zajęcie doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 § 1 K.p.a.); zajęcie rachunku bankowego okazało się nieskuteczne, - zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego w ZUS w C. z dnia 7 stycznia 2015 r. w trybie art. 79 u.p.e.a. (zajęcie doręczono zobowiązanemu w dniu 9 stycznia 2015 r.); zajęcie okazało się skuteczne, lecz z informacji ZUS wynika, że zobowiązany otrzymuje świadczeni w wysokości kwoty wolnej od potrąceń, a ponadto – ze świadczenia tego są dokonywane potrącenia na rzecz komornika sądowego. Następnie – powołując się na odmowne rozstrzygnięcie wniosku zobowiązanego o umorzenie postepowania egzekucyjnego – stwierdził brak przesłanek do uchylenia zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanego. 2.5. W zażaleniu na powyższe postanowienie (wspólnym z zażaleniem na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego) zobowiązany, wskazując na tę samą przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (przedawnienie egzekwowanych należności podatkowych) zaskarżył w całości powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 O.p., poprzez brak jego zastosowania mimo wygaśnięcia zobowiązań podatkowych na skutek przedawnienia. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że po raz pierwszy został powiadomiony o czynnościach egzekucyjnych zawiadomieniem nazwanym aktualizacją zajęcia z dnia 12 marca 2015 r., doręczonym wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego z dnia 7 stycznia 2015 r. Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący podkreślił, że ani doręczenie tytułów wykonawczych ani zawiadomień o ich aktualizacji, nie stanowiło czynności egzekucyjnych, przerywających bieg terminu przedawnienia. Zaległości podatkowe z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003-2005 przedawniły się najpóźniej w 2010 r., a więc po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. 2.6 Utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy Kolegium w pierwszej kolejności podniosło, że wydane zostało ostateczne postanowienie o odmowie umorz- nia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, gdyż w ocenie organów nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, dochodzonych w tym postępowaniu Następnie powołał i omówił treść art. 60 u.p.e.a. podkreślając, że brak umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi o braku podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych. 3. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (nazwanej zażaleniem i obejmującej również postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania) podatnik zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych objęte tym postępowaniem wygasło z powodu przedawnienia. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. i zwolnienie spod zajęcia przysługującego mu świadczenia emerytalnego. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że świadczenie emerytalne zostało zajęte zawiadomieniem z dnia 12 marca 2015 r. na podstawie 6 tytułów wykonawczych wystawionych w 2007 i 2008 r., a dotyczących zaległości w podatku od środków transportu za lata 2003-2005. Zaległości te uległy przedawnieniu z końcem 2010 r., zgonie z przepisem art. 70 § 1 O.p. O zajęciu świadczenia emerytalnego został zawiadomiony dopiero w 2015 r. zatem nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, o jakim mowa w art. 70 § 4 O.p. Powołał się w tym zakresie na wyroki sądów administracyjnych: WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 635/13 i WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 487/13. Nadmienił także (powołując się na pogląd wyrażony przez P. Przybysza w książce "Postępowanie egzekucyjne w administracji", wyd, IV Lexpolonica 2011) , że zarzut przedawnienia zobowiązania może być postawiony zarówno w zgłoszeniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie ich zgłoszenia, jak i w każdym późniejszym terminie w drodze żądania umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. 4. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 5. Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, mającym wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to Sąd uwzględnił, dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu z wykorzystaniem art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną...". 5.1. Zobowiązany złożył w 2015 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o uchylenie zajęcia świadczenia emerytalnego. Podstawą tego żądania było stwierdzenie, że zobowiązanie podatkowe (podatek od środków transportu za lata 2003-2005), objęte tym postępowaniem, przedawniło się z końcem 2010 r. Jako argument wskazał, że o zajęciu świadczenia emerytalnego został powiadomiony zawiadomieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. oraz zawiadomieniem o aktualizacji zajęcia z dnia 12 marca 2015 r., a więc zajęcia dokonano już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny, a następnie Kolegium – rozpoznając wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnej - powołały się na fakt, że odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sprawie. Uznały bowiem, że w okresie toczącego się od 2007 r. postępowania egzekucyjnego podejmowane były czynności egzekucyjne, o których zastosowaniu zawiadamiano zobowiązanego, a zatem każda z tych czynności powodowała przerwanie biegu terminu przedawnienia, i brak jest podstaw do umorzenia tego postępowania. 5.2. Wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 109/15 tut. Sąd uchylił postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodów szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu tego orzeczenia, zatem ich ponowne przedstawienie w niniejszym uzasadnieniu jest zbędne. Zasadniczym powodem było stwierdzenie przez Sąd, że kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych, dochodzonych w tym postępowaniu egzekucyjnym, nie została prawidłowo zbadana i oceniona. Tym samym rozstrzygnięcie o braku podstaw do umorzenia postępowania było przedwczesne. 5.3. W konsekwencji – także odmowa uchylenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego, jako immanentnie powiązana z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego, co wynika z treści art. 60 § 1 u.p.e.a., oceniona musi być jako rozstrzygnięcie przedwczesne, a więc naruszające powołany wyżej przepis. 6. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Ponowne rozpoznanie sprawy wymaga uwzględnienia wyniku postępowania w przedmiocie wniosku strony o umorzenie postepowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postepowania, na które składa się uiszczony wpis sądowy (100 zł).