I SA/Gl 1082/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], Znak: [...] Dyrektor Oddziału ZUS w C., działając z upoważnienia i w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "K.p.a.") w związku z wnioskiem Z. L., otrzymanym w dniu 25 maja 2012 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2001-04/2006 powstałych w związku z prowadzoną działalnością, w łącznej wysokości 13.622,65 zł. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 29 czerwca 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. wpłynął wniosek o całkowite umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2001-04/2006 powstałych w związku z prowadzoną działalnością. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na trudną sytuację życiową i finansową wynikającą z faktu iż jest jedynym żywicielem rodziny. Wskazała, że prowadzona przez nią działalność polegała na obsłudze centrali telefonicznej. Przebyte operacje i ogólnie zły stan zdrowia miały, ale i mają wpływ na jej możliwości zarobkowania. Jak to określiła "brak wygłoszenia w ZUS działalności gospodarczej było nieumyślnym przeoczeniem". Strona podniosła, że od kilkunastu lat jest rencistką. Jednakże otrzymywane świadczenie rentowe nie pozwało jej utrzymać siebie i syna. Przez wiele lat była matką samotnie wychowującą dziecko od 3 roku życia. Działalność gospodarczą zmuszona była założyć, aby móc pracować jako telefonistka w firmie taksówkowej zarabiając od 500 – 600 zł miesięcznie. Przy tych dochodach – jak podkreśliła – nie była w stanie korzystać z fachowej obsługi księgowej, która na bieżąco sprawowałoby nadzór nad jej sprawami finansowymi. Pogarszający się stan zdrowia, a następnie przebyta operacja nie pozwalała jej na pracę w systemie 3 -zmianowym, co z kolei stało się przyczyną zaprzestania działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 13.622,65 zł, za okres od 02/2002-04/2006, w tym: a) składki – 6.922,05 zł; b) odsetki naliczone na dzień 29 marca 2012 r. – 6.683,00 zł; c) koszty upomnienia – 17,60 zł, Ustosunkowując się do wniosku strony Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję o odmowie umorzenia zaległości. Zdaniem organu wydającego decyzję, nie wystąpiła w sposób bezsporny, żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej: "u.o.s.u.s."). Jednocześnie organ podkreślił, że wnioskodawczyni nie wykazała zgodnie z art. 28 ust. 3 a tej ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności, w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Rozstrzygnięcie podjęto w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego treścią – należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części pod warunkiem całkowitej ich nieściągalności. Wyczerpujący katalog okoliczności, w których całkowita nieściągalność zachodzi zawiera art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s. Wymieniając przykładowe stany nieściągalności długu od osoby zobowiązanej, wskazał, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. z 2003 r. Dz.U. nr 60, poz. 535 z późn. zm.), 2) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p."), 3) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu egzekucyjnym, 4) Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 5) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu Zakład wskazał, iż wzięto pod uwagę również przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). Zaznaczył, iż stosownie do jego postanowień Zakład może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: a) gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, b) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności, albo c) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zaznaczył, że w wyniku analizy zgromadzonej w aktach dokumentacji nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby podjąć decyzję zgodnie z żądaniem strony. Zaakcentowano, że w przedmiotowym przypadku nie wystąpiły żadne okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt. 1, 2, 4, 4a, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – w szczególności, gdyż strona uzyskuje dochody z kilku źródeł, których łączna wysokość znacznie przewyższa kwotę minimum socjalnego. Zakład wskazał, że strona: a) ma przyznaną rentę inwalidzką III grupy na stałe, w wysokości 787,72 zł netto, b) od października 2011 r. świadczy pracę na umowę zlecenie w firmie A sp. z o.o., gdzie podstawa wymiaru składek wynosi 275,08 zł, a także c) od października 2011 r. jest zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik w Firmie Handlowej B, średnia podstawa wymiaru składek z trzech ostatnich miesięcy wyniosła 1.526 zł. Organ zaznaczył, że "podejmując decyzję, kierował się przede wszystkim konkretnymi okolicznościami faktycznymi, istniejącymi w dacie rozpoznania wniosku, które z punktu widzenia gospodarczego lub społecznego uzasadniałyby ich uwzględnienie w kwestii umorzenia długu". Podkreślił, że przedłożone dokumenty nie wykazały również okoliczności uzasadniających umorzenie zadłużenia w oparciu o § 3 rozporządzenia, gdyż w oparciu o przedłożoną dokumentację oraz w związku z faktem uzyskiwania dochodów ze stosunku pracy, zdaniem Zakładu brak było podstaw do stwierdzenia, że opłacenie należności pozbawi stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, co wymaga podkreślenia, że strona regulowała inne zobowiązania cywilnoprawne w terminie, w tym z tytułu trzech kredytów, których wysokość raty miesięcznej wynosi łącznie 422 zł. Nadto zaakcentował, iż strona nie poniosła żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, gdyż żadna z tych okoliczności nie została wskazana we wniosku. W oparciu o całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdzono, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości. Podkreślono przy tym, że strona posiada majątek w postaci mieszkania własnościowego, na którym Zakład może dokonać skutecznego zabezpieczenia zaległości, osiąga dochody, z których można prowadzić skuteczną egzekucję, co powoduje, że nie można uznać zaległości za całkowicie nieściągalne. Zwłaszcza, zgodnie z treścią art. 28 w związku z art. 32 u.o.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.o.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ust. 3 art. 28 u.s.u.s. wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, które na wstępie decyzji przytoczono, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu tej ustawy. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Przy czym dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym artykule, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Natomiast, w sytuacji braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s., organ podejmujący decyzje na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Ta sytuacja – jak stwierdził organ – ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie nie wystąpiła i nie występuje całkowita nieściągalność zadłużenia. Organ uwzględniając powyższe, w szczególności to, że strona posiada majątek, osiąga stałe dochody, nie ma podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Pismem z dnia 25 maja 2012 r. (data wpływu do organu) wnioskodawczyni wystąpiła do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że w spornym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej, gdyż zakończyła ją w miesiącu 02/2002 i nie dopełniła formalności wyrejestrowania działalności. Powtórzyła okoliczności zawarte we wniosku z dnia 29 czerwca 2011 r., a także z dnia 14 marca 2012 r. oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, stanowiącym załącznik nr 35 do Instrukcji. Decyzją z dnia [...] ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS w C. działając z upoważnienia Prezesa ZUS, stwierdził, że w myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie na wstępie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i przywołał regulacje prawne przedmiotu. W tych ramach wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 u.o..s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p."); nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w oparciu o dowody przedłożone przez stronę oraz uzyskane przez organ w jego toku, Zakład ustalił – m.in., że strona jest właścicielem mieszkania, osiąga stałe dochody, posiada kredyty w trzech bankach, od m-ca 06/2012 prowadzona jest przez komornika skuteczna egzekucja z wniosku banku, ze świadczenia rentowego w wysokości ok. 200 zł miesięcznie. W dalszej kolejności stwierdził, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego prawidłowo przyjęto, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.o.s.u.s. uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 tej ustawy. Zaakcentował, że nie wystąpiła przesłanka wymieniona w jego pkt 3 i 5, gdyż nastąpiło co prawda zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie został stwierdzony brak majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Zaznaczył, że strona posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia rentowego, z którego Zakład może prowadzić skuteczną egzekucję. W jego ocenie z przyczyn oczywistych nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 28 ust. 1, 2, 4 i 4a u.o.s.u.s. Jednocześnie podał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 a tej ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Podsumowując stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Jednakże nawet ustalenie, że istnieją przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. Jednocześnie podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu dłużnika oraz całkowitej nieściągalności decydują zobiektywizowane kryteria wymienione w art. 28 ust. 3a i przywoływanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3 pkt 1-6 tej ustawy, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie należności. Ważnego interesu dłużnika oraz całkowitej nieściągalności należności nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem płatnika o potrzebie umorzenia zadłużenia. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu wierzytelności. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania - o czym szerzej powyżej. W skardze na powyższą decyzję, skierowaną do WSA w Gliwicach, Z. L. podniosła zarzut – co do zasady – nieuwzględnienia przesłanek wynikających z § 3 ust. 1 Rozporządzenia. Zaakcentowała, że odmowa umorzenia jest dla niej "katastrofą", gdyż pozbawia ją "możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych". W uzasadnieniu skargi strona, co do meritum, powtórzyła argumenty zawarte tak we wniosku jak i w odwołaniu. Wskazała, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, sama ponosi wszelkie koszty utrzymania. Nie jest w stanie opłacić wszelkich należności wraz z odsetkami co wykazała w oświadczeniu majątkowym. Jej zdaniem ZUS winien uwzględnić to, że jej sytuacja jest bardzo ciężka i uzasadnia umorzenie zaległości. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."). Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności. Przytoczona powyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Sąd jako prawidłowe przyjmuje ustalenia, jakie w tym zakresie zostały poczynione przez ZUS. Rozstrzygnięcie sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie – czy w ustalonym stanie faktycznym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany był do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wraz z odsetkami. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Z. L. umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2001-04/2006 powstałych w związku z prowadzoną działalnością w łącznej wysokości 13.622,65 zł. Wniosek strony inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie podlegał rozpatrzeniu w oparciu o art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Warunek ten nie musi być spełniony jedynie w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, w odniesieniu do których ustawodawca dopuszcza w uzasadnionych przypadkach możliwość umorzenia także pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności wymienione są enumeratywnie w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stanowi je m.in.: sytuacja, gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, a także stan, w którym oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skoro skarżąca jest aktywną zawodowo osobą, posiada majątek, co do którego możliwa jest skuteczna egzekucja, to zasadnie ZUS uznał, że całkowita nieściągalność należności nie może zostać stwierdzona, co zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji. Stany faktyczne uzasadniające umorzenie należności, mimo nie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, wskazane są przykładowo w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stanowi on, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczona regulacja nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie uznania administracyjnego, w ramach którego organ może (ale nie jest zobowiązany, co oznacza "nie musi") umorzyć zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzedzone być musi szczegółowym przeanalizowaniem ujawnionych przez stronę danych dotyczących jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udokumentowania i wykazania ponad wszelką wątpliwość, że zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem zadłużenia. Tymczasem strona nie wykazała poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, jak również nie przedłożyła dokumentacji medycznej świadczącej o złym stanie zdrowia swoim lub pozostałych członków rodziny, uniemożliwiającym wykonanie czynności zawodowych i uzyskiwanie dochodów pozwalających na spłatę należności. Wprost przeciwnie – jak ustalił Zakład – brak było podstaw do przyjęcia, że opłacenie należności pozbawi stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym bardziej, iż – co wynika z przedłożonej dokumentacji – wnioskodawczyni dysponuje środkami pozwalającymi jej na regulowanie innych należności, w tym m.in. zobowiązań kredytowych. Reasumując podkreślenia wymaga, że – na co także zwrócił uwagę organ – umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, nie może jednak być wewnętrzne sprzeczne. Stanowisko zbieżne z powyższym wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1421/08, a także WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 171/11. Uznaniowość rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielania jakichkolwiek ulg i umorzeń świadczeń publicznoprawnych nakłada na organy działające w imieniu Państwa obowiązek ustalenia w konkretnej sprawie istnienia bądź nie istnienia przesłanek ich udzielania, a następnie rozstrzygnięcia – w ramach uznania administracyjnego – o przyznaniu pomocy poprzez udzielenie ulgi, (umorzenia) bądź też odmowie jej udzielenia. Najbardziej jednak istotnym jest fakt, że samo uznanie, a więc zasadność czy to przyznania, czy też odmowy udzielenia ulgi nie stanowi naruszenia prawa, skoro ustawodawca wskazuje, że "organ może". Użycie sformułowania "może" przesądza o tym, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek w nich wskazanych nie obliguje organu do udzielenia zwolnienia z obowiązku uregulowania zaległości. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie wykazała, iż zachodzą okoliczności o których mowa w § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wypada podzielić stanowisko ZUS, iż w rozpatrywanym przypadku organ nie mógł kierować się tylko i wyłącznie interesem zobowiązanej, która jest osobą osiągająca – mimo wszystko – dochód miesięczny na podstawie umowy o pracę i reguluje inne zobowiązania, przede wszystkim te o charakterze cywilnoprawnym. Organ analizując sytuację strony musiał przeciwstawić interesowi strony interes społeczny w postaci zasady równości i powszechności wypełniania obowiązków płatnika składek. Sąd podziela stanowisko organu, iż w okolicznościach sprawy zgodnym z prawem było skorzystanie z instytucji uznania administracyjnego, a odmowa umorzenia przedmiotowych składek w chwili wydawania decyzji była zgodna z prawem. Oceniając legalność tej części rozstrzygnięcia należy jeszcze raz podkreślić, iż nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Końcowo Sąd stwierdza, iż w jego ocenie organ prawidłowo przeanalizował sytuację strony skarżącej i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Nadmienić w tym miejscu warto, że strona może w każdym czasie, a szczególnie w razie niekorzystniej zmiany swojej sytuacji materialnej czy osobistej, czy ziszczenia się którejkolwiek z ustawowych przesłanek umorzenia, ponawiać wniosek o umorzenie zaległości. Nawiązując do argumentacji skargi wskazać także trzeba, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – zobowiązanemu do ściągania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, zarządzania nimi oraz wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego – przyznano w tym zakresie szerokie (władcze) kompetencje. W tym miejscu należy powtórzyć, iż – mające wpływ na decyzje organu – przesłanki, które uzasadniałyby umorzenie zaległości w razie braku ich całkowitej nieściągalności nie zostały przez ustawodawcę jednoznacznie określone. W odniesieniu do tych ostatnich nie istnieje zatem "szablon" sytuacji, w których umorzenie byłoby obligatoryjne. Istotne jest nadto, że nawet, gdy organ stwierdzi, iż zaistniał wspomniany uzasadniony przypadek umorzenia, to i tak organ nie jest zobligowany do uwzględniania wniosku strony. Skonstatować zatem należy, iż nawet skrajnie trudna sytuacja materialna czy zdrowotna nie stanowi przesłanki, która bezwzględnie obligowałaby ZUS do umorzenia zaległości. Mając na uwadze powyższe, podkreślenia wymaga, iż dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, która w sprawach skarg na decyzje uznaniowe obejmuje wyłącznie procedowanie organu poprzedzające rozstrzygnięcie o umorzeniu należności lub odmowie uwzględniania żądania strony, wykazała legalność działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w niniejszej sprawie. Organ ten rozważył sytuację zobowiązanej oraz wskazane przez nią okoliczności przemawiające, jej zdaniem, za umorzeniem należności i umotywował przyczyny odmowy uwzględnienia rozpatrywanego wniosku. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, (co potwierdza m.in. prawidłowe doręczenie zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji organu I i II instancji). Powyższa konstatacja nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.