I SA/Gl 1083/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od opłat sądowych. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym – jak uściślono w późniejszym piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 29 grudnia 2008 r. – zwolnienie od opłat sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest osobą bezrobotną, korzystającą z pomocy rodziców i pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem i z małżonką, otrzymującą wynagrodzenie w wysokości około [...] zł. We wniosku nie wskazano żadnych składników majątkowych, poza domem w budowie "zatrzymanej z powodu braku środków". Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, strona skarżąca nadesłała większość żądanych dokumentów, a mianowicie: zaświadczenie potwierdzające, że skarżący jest osobą bezrobotną, od dnia [...] . nie posiadającą prawa do zasiłku, zaświadczenie informujące, iż nie złożył on zeznania podatkowego za 2007 r. oraz dokumentację dotyczącą wynagrodzenia jego małżonki (według niego średnia jego wysokość netto za ostatnie sześć miesięcy 2008 r. wyniosła [...] zł) i wyciąg z jej rachunku bankowego (poza świadczeniami ze stosunku pracy, w tym wynagrodzeniem za godziny nadliczbowe, odnotowano wpływy w postaci zwrotu podatku za 2007 r. w kwocie [...] zł oraz pożyczki pracowniczej; ujemne saldo końcowe na dzień [...] zamknęło się kwotą [...] zł). Nie wykonano natomiast wezwania w części odnoszącej się do zeznania podatkowego małżonki skarżącego. W przywołanym już piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 29 grudnia 2009 r., pełnomocnik skarżącego poinformował, że wszystkie żądane dokumenty zostaną nadesłane w ciągu 14 dni. Z kolei w niepodpisanym piśmie z dnia 12 stycznia 2009 r. skarżący oświadczył, iż z powodu choroby małżonki nie dysponuje jeszcze odpisem jej zeznania podatkowego, zapowiadając jednocześnie jego nadesłanie w późniejszym terminie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca w wystarczającym stopniu wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, aczkolwiek sposób, w jaki ustosunkowała się do wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia czy ściślej na poczynienie jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. Pomimo faktycznego przedłużenia terminu oraz zapowiedzi pełnomocnika nie wykonano bowiem wezwania w części odnoszącej się do zeznania podatkowego małżonki skarżącego za rok 2007. Jest przy tym poza sporem, iż skarżący nie usprawiedliwił tego zaniedbania, ponieważ niewątpliwie termin, jaki pozostawał do jego dyspozycji, umożliwiał mu uzyskanie rozpatrywanego dokumentu bez jakichkolwiek trudności. Rozwijając ów wątek, odnotować wypada, iż małżonka wnioskodawcy bezsprzecznie złożyła zeznanie podatkowe za 2007 r., skoro otrzymała zwrot podatku za ów rok. Co więcej, wysokość tego zwrotu w zestawieniu z wysokością wykazanych dochodów wspomnianej małżonki ze stosunku pracy może uzasadniać podejrzenie, iż uzyskała ona dochody także z innego źródła. Ewentualność tę można wykluczyć właśnie w oparciu o treść zeznania podatkowego, w którym uwzględnia się przychody ze wszystkich źródeł podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, z czego skarżący, a zwłaszcza jego pełnomocnik, będący adwokatem, powinni sobie zdawać sprawę. Wiarygodność wnioskodawcy podważa dodatkowo fakt, iż w treści urzędowego formularza zaniżył on znacznie wysokość wynagrodzenia swojej małżonki, określając ją na około [...] zł brutto, podczas gdy wynosiło ono wówczas ponad [...] zł netto. Niemniej jednak, zdaniem rozpoznającego wniosek, podniesione wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony. Do konkluzji takiej prowadzi uwzględnienie nie tylko dyrektyw wypływających z przysługującego skarżącemu prawa do sądu, ale również okoliczności wynikających z dostarczonego materiału dowodowego dotyczącego jego małżonki. Materiał ten nie potwierdza przecież, by miała ona inne poza stosunkiem pracy źródło przychodów, tym bardziej iż pracuje ona często w godzinach nadliczbowych i korzysta z pożyczek pracowniczych. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż wątpliwości te nie dotyczą niejako bezpośrednio osoby wnioskującej o prawo pomocy, której "samodzielne" możliwości płatnicze są udokumentowane należycie, lecz odnoszą się "jedynie" do osoby pozostającej z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Przyjmując powyższe założenie, skonstatować wypada, że skarżący jest osobą bezrobotną, nie mającą prawa do zasiłku, zaś wynagrodzenie jego małżonki nie pozwala na pokrycie zarówno kosztów koniecznego utrzymania trzyosobowej rodziny, jak i opłat sądowych, nawet w najmniejszej wysokości. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.