I SA/Gl 1084/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie odmowy sprostowania pouczenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2015 r. skarżący zwrócił się z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika zawodowego. W uzasadnieniu wniosku ograniczył się jedynie do wskazania, że utrzymuje się z renty, oraz że nie posiada majątku. Pismem z dnia 3 listopada 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację finansową i rodzinną. W odpowiedzi skarżący nadesłał jedynie pismo wyrażające jego stosunek emocjonalny do wydanego przez referendarza sądowego wezwania. Do pisma nie załączył żadnego z dokumentów, o które był wezwany. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "ppsa", w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Następnie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, czyli stosownie do art. 245 § 2 ppsa, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie ma środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (postanowienia NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11; z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Przystępując do rozpoznania złożonego wniosku w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że skarżący w niniejszej sprawie już kilkukrotnie występował z żądaniem przyznania prawa pomocy. W kwestii tych żądań wypowiadał się referendarz sądowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a także Naczelny Sąd Administracyjny, który ostatnio wydanym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 542/16 oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lipca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z uwagi zatem na fakt, iż jest to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że zgodnie z art. 165 ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do tej kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Obecnie więc rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okresie, jaki upłynął od wydania postanowienia z dnia 11 lipca 2016 r., zaszły zmiany, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wtedy zapadło. Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwość ponoszenia kosztów postępowania. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zaś możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie których orzekał Sąd w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. Mając powyższe na względzie – w ocenie Sądu – w niniejszej sprawie nie doszło do zmiany okoliczności w porównaniu z już rozpoznanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Przede wszystkim należy odnotować, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w ramach poprzednich postępowań, był brak udokumentowania przez skarżącego jego sytuacji finansowej. Tymczasem skarżący, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponownie nie przedstawił wyczerpujących oświadczeń oraz żadnych dokumentów, które pozwoliłyby ocenić jego sytuację rodzinną i materialną. Wskazać przy tym przyjdzie, że wnioskodawca we wcześniejszych orzeczeniach był informowany o konieczności współpracy z Sądem, pouczano go również, iż brak tej współpracy uniemożliwi oceną jego sytuacji materialnej i w konsekwencji przyznania mu prawa pomocy. Nienadesłanie dokumentów, o które skarżący został wezwany spowodowało ponownie niewypełnienie obowiązku współdziałania z Sądem i w konsekwencji nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec braku udokumentowania danych nie można również stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie. Mając na względzie powyższe uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.