I SA/Gl 1088/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 2 marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wnioskodawca uiścił wpis sądowy od skargi w wysokości 531 zł oraz ponownie wniósł o ustanowienie adwokata, przy czym, jak wyjaśnił na wezwanie Sądu, nie złożył sprzeciwu od postanowienia z dnia 2 marca 2009 r. Uzasadniając wniosek, zwrócił uwagę na przebieg postępowania podatkowego w swojej sprawie oraz na ciążące na nim zobowiązania podatkowe. Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną oraz trójką małoletnich, uczących się dzieci, jego majątek składa się z domu o powierzchni 130m2 i dwóch działek o powierzchni po 650m2, a dochody z działalności gospodarczej wynoszą około 4000 zł brutto. Oświadczenia te nie pokrywają się z treścią poprzedniego wniosku złożonego w sprawie. W jego świetle wnioskodawca pozostawać miał w gospodarstwie domowym także z dwojgiem schorowanych, zniedołężniałych teściów, wymagających stałej i kosztownej opieki, dochody rodziny sięgały łącznie kwoty 7850 zł (dochody te powiększały wydatnie emerytury otrzymywane przez jego teściów wynoszące w sumie [...] zł brutto), zaś na jej majątek składać się miały: dom o powierzchni 170m2, dwie nieruchomości o powierzchni 6 i 7 arów oraz "trzy stare samochody". Referendarz sądowy, mając na względzie m.in. te rozbieżności, wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po dniu 6 stycznia 2004 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (wskazano, że jeżeli którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), udokumentowanie za pomocą potwierdzenia wpłat lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez organ podatkowy wysokości zaległości podatkowych uiszczonych przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz przez jego małżonkę pod firmami wskazanymi w aktach administracyjnych, m.in. "A" (podkreślono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt oraz odpisem ostatnio sporządzonej ewidencji środków trwałych w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w okresie ostatnich sześciu miesięcy, ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wskazany wyżej okres), wyjaśnienie przyczyn, dla których we wniosku nie wymieniono pojazdów posiadanych przez skarżącego, nadesłanie odpisów ostatniej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez skarżącego na potrzeby podatku od nieruchomości oraz ostatniej decyzji ustalającej skarżącemu ten podatek, a nadto udokumentowanie za pomocą odpisów faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wezwanie to w przeważającej mierze pokrywało się z wezwaniem wystosowanym do skarżącego poprzednio. Wykonując to wezwanie, wnioskodawca podtrzymał swoje ostatnie twierdzenie co do liczby osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym. Dodał też, że posiada dwa samochody o wartości [...] zł, że nie prowadzi działalności pod firmą "A" od dwóch lat oraz że przedsiębiorstwo jego małżonki zostało zlikwidowane ponad pięć lat temu. Przedstawił też odpisy: decyzji z dnia 12 maja 2009 r. odmawiającej skarżącemu rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł (pośród dowodów wymienionych w uzasadnieniu tej decyzji znajdują się m.in. faktura wystawiona dla "A" za usługi świadczone w okresie od 14 marca do 13 kwietnia 2008 r. oraz zbiorcze podsumowanie komputerowej księgi przychodów i rozchodów przedsiębiorstwa współprowadzonego przez skarżącego, str. 3 uzasadnienia, punkty 4 i 19), protokołu o stanie majątkowym z dnia 2 kwietnia 2008 r., dwóch postanowień w sprawie zaliczenia nadpłaty, zeznań podatkowych skarżącego (w ubiegłym roku skarżący wykazał przychody z działalności gospodarczej w kwocie 303.362,38 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 289.349,59 zł oraz dochód w kwocie 14.012,79 zł), wyciągu z dwóch rachunków bankowych (na jednym z nich saldo wyniosło [...] zł, na drugim [...] zł; wyciąg dotyczący tego ostatniego rachunku jest bardziej szczegółowy, dokumentuje np. wpłaty gotówkowe dokonywane przez skarżącego i jego małżonkę, w marcu 2009 r. na łączną kwotę [...] zł, oraz różne inne operacje, m.in. określone jako zasilenie rachunku skarżącego o numerze innym niż numery rachunków, których dotyczyły przedłożone odpisy wyciągów, czy też jako "zaliczka za B." w kwocie [...] zł z 9 marca 2009 r.), dokumentów odnoszących się do wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego (m.in. 7 kwietnia 2009 r. uiszczono składkę ubezpieczeniową małżonki skarżącego w kwocie [...] zł, a dnia 25 maja 2009 r. upłynął termin płatności rachunku za energię elektryczną w kwocie [...] zł) oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia 23 kwietnia 2009 r. opiewającego na kwotę [...] zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący, mimo iż bezsprzecznie stoi przed koniecznością spłaty zobowiązań podatkowych w znacznej wysokości, nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku jedynie w częściowym, niewystarczającym zakresie. Spostrzeżenie to dotyczy przede wszystkim prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wnioskodawca przedstawił bowiem jedynie odpis zeznania podatkowego, skądinąd wykazującego znaczne przychody oraz dochód z tej działalności, nie nadesłał natomiast większości z pozostałych wymaganych w tym zakresie dokumentów, w tym tych o podstawowym znaczeniu, m.in. odpisu księgi przychodów i rozchodów. Co więcej, jego oświadczenia na ten temat budzą wątpliwości nie tylko dlatego, że nie są wsparte żądaną dokumentacją, pozwalającą na ich weryfikację, ale i ze względu na to, iż pozostają w sprzeczności z dokumentacją nadesłaną. Mianowicie w piśmie z dnia 18 maja 2009 r. skarżący poinformował, że nie prowadzi działalności pod firmą "A" od dwóch lat, podczas gdy w uzasadnieniu nadesłanej przez niego decyzji z dnia 12 maja 2009 r. mowa jest o fakturach wystawionych temu przedsiębiorstwu za usługi świadczone w okresie ponad rok późniejszym. Pozwala to uznać rozpatrywane wyjaśnienia za niewiarygodne, zwłaszcza z uwagi na nienadesłanie wskazanego w wezwaniu referendarza sądowego zaświadczenia o wykreśleniu tej działalności z ewidencji, które pozwoliłoby rozstrzygnąć analizowaną kwestię. Podobnie skarżący nie wykazał również zakończenia działalności prowadzonej przez jego małżonkę, w ogóle ignorując wezwanie w części odnoszącej się do jej osoby, które to wezwanie zostało skonstruowane w sposób precyzyjny, dopasowany do różnych wariantów, jakie mogą wchodzić w grę w tej materii. Poza wymaganym zaświadczeniem o wykreśleniu działalności z ewidencji wezwanie to obejmowało przecież także zeznanie podatkowe lub zaświadczenie potwierdzające, iż zeznanie takie nie zostało złożone. Niewątpliwie szczególnie ten ostatni dokument mógłby potwierdzić twierdzenie, iż małżonka skarżącego rzeczywiście nie osiąga żadnych dochodów. Kolejne wątpliwości wiążą się z wyciągami z rachunków bankowych przedłożonymi przez wnioskodawcę. Wykonując to wezwanie, nie uwzględnił on bowiem wszystkich posiadanych rachunków bankowych, m.in. prowadzonego dla potrzeb działalności gospodarczej. Konkluzja taka jest oczywista, jeśli wziąć pod uwagę, iż przedstawione wyciągi dokumentują przelewy dokonane tytułem zasilenia innych rachunków skarżącego, z których wyciągów nie dostarczono. Odnotować również wypada znaczne dodatnie salda wynikające z przedłożonych wyciągów oraz dużą skalę operacji dokonywanych za pomocą tych rachunków. Skarżący dysponuje zatem na swoich rachunkach środkami, które bez uszczerbku utrzymania koniecznego może spożytkować na potrzeby postępowania. Przeciwko przyznaniu prawa pomocy, stanowiącemu wszak instytucję przeznaczoną dla osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek poniesienia kosztów postępowania, przemawia również skala operacji finansowych dokonywanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę. Przekracza ona przecież, tak samo jak rozmiary środków, które wpłacane są na ich rachunek bankowy w gotówce, wysokość dochodów zadeklarowanych we wniosku. Skarżący nie wyjaśnił też rozbieżności w oświadczeniach dotyczących osób wchodzących w skład jego gospodarstwa domowego, nie nadsyłając żądanego w wezwaniu zaświadczenia w sprawie zameldowania, czyli dokumentu, który pozwoliłby rozstrzygnąć tę kwestię w sposób jednoznaczny. Podkreślić bowiem trzeba, że w swoim wcześniejszym wniosku zwracał uwagę, że zamieszkuje z teściami i ponosi wydatki łączące się z ich leczeniem, a następnie te twierdzenia zmienił bez wskazania jakiegokolwiek uzasadnienia, i to pomimo wyraźnego wezwania referendarza sądowego. Wreszcie nie można także nie odnotować, że wnioskodawca nie wykonał też wezwania w części odnoszącej się do jego majątku nieruchomego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.