I SA/Gl 1098/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji udzielonej z budżetu miasta w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Składając wniosek o doręczenie odpisu wyroku z dnia 13 marca 2014 r. z uzasadnieniem, strona skarżąca, zarejestrowana jako stowarzyszenie kultury fizycznej, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z opłat sądowych. Podkreśliła, że nie uzyskuje dochodu i nie posiada majątku oraz że toczy się przeciwko niej postępowanie o zapłatę kwoty 9.638,28 zł zaległego czynszu z tytułu dzierżawy nieruchomości użytkowanej przez nią jako boisko sportowe. Zwróciła też uwagę na koszty utrzymania lokalu będącego jej siedzibą (czynsz najmu w kwocie 80,27 zł i opłaty za tzw. media w kwocie około 80 zł). We wniosku wskazano dwa rachunki bankowe, które zostały przed rokiem zamknięte. Do wniosku załączono kserokopie: upomnienia z dnia 27 lutego 2014 r. wzywającego stronę skarżącą do pokrycia "niedoboru" w opłatach związanych z najmem lokalu stanowiącego jej siedzibę w kwocie 48,92 zł z odsetkami w kwocie 1,61 zł, faktury dotyczącej takiej opłaty za marzec, nakazu zapłaty wspomnianej wyżej zaległości w czynszu dzierżawnym i potwierdzeń zamknięcia dwóch rachunków bankowych, o których mowa we wniosku. Były to rachunki oszczędnościowe, prowadzone w ramach rachunku bankowego, na który, według znajdujących się w aktach umowy z dnia 25 maja 2012 r. o wsparcie zadania publicznego oraz potwierdzenia transakcji z dnia 11 lipca 2012 r. przelano sporną w sprawie dotację. Środki znajdujące się na zamkniętych rachunkach oszczędnościowych przekazano na rachunek główny. Referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie 7dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: kopii ostatniego sprawozdania finansowego strony skarżącej (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej), kopii ostatniej uchwały zarządu strony skarżącej w sprawie budżetu, podjętej zgodnie z § 28 ust. 3 jej statutu, jej aktualnej ewidencji środków trwałych, odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013 lub – jeżeli nie zostało ono złożone – za 2012 r., odpisu deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, odpisu raportów kasowych strony skarżącej za trzy ostatnie miesiące oraz wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez nią, w szczególności z rachunku, na który przelano sporną dotację, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, okoliczność tę należy udowodnić zaświadczeniem wystawionym przez bank po dniu otrzymania wezwania, informującym o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji stosownym zaświadczeniem wystawionym przez bank lub kopią umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). Wezwanie doręczono w dniu 28 marca 2014 r., lecz dotąd nie zostało ono wykonane. Strona skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez osobę prawną, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. do złożenia dodatkowych wyjaśnień i do nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Wezwanie takie – stosownie do art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. Służy ono przede wszystkim weryfikacji oświadczeń zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową. Tymczasem strona skarżąca takiego wezwania nie wykonała. Podkreślić zaś trzeba, że materiał dowodowy załączony do wniosku jest niepełny, ponieważ pomija dokumenty, które są zasadnicze dla sytuacji majątkowej strony, toteż uniemożliwia całościową i wolną od wątpliwości ocenę tej sytuacji. Przykładem ilustrującym tę fragmentaryczność przedłożonych dowodów są potwierdzenia likwidacji rachunków oszczędnościowych. Wynika z nich przecież, że rachunki te były prowadzone w ramach rachunku głównego, na który przekazano zgromadzone na nich środki. Co więcej, ów rachunek główny był wykorzystywany przez stronę w bieżącej działalności, skoro na niego przelano sporną w sprawie dotację. Dlatego w wezwaniu wprost wskazano numer tego rachunku. Ponadto wezwanie precyzowało sposób, w jaki należało wykazać ewentualną likwidację tego rachunku. Stąd brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia ustalenie tego ważnego elementu stanu faktycznego. Nie można również zbadać, czy strona realizuje jakiś obrót gotówkowy, gdyż nie nadesłano także raportów kasowych. Jest to istotne, skoro wpis od skargi został uiszczony w taki sposób. Skądinąd miał on taką samą wysokość jak opłata kancelaryjna, którą strona powinna ponieść obecnie, co musi być wzięte pod uwagę podczas rozpatrywania jej wniosku. Nie przedłożono zarazem dokumentów kluczowych, jeżeli chodzi o kondycję finansową osoby prawnej, tj. zeznań podatkowych oraz sprawozdania finansowego. Strona nie przedłożyła też uchwały w sprawie swojego budżetu, która w świetle jej statutu, znajdującego się w aktach administracyjnych, ma określać jej gospodarkę finansową. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w myśl którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe uwagi, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.