I SA/Gl 1099/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 stycznia 2012 r. A.C. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku oświadczył, że do dwóch lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a obecnie korzysta ze wsparcia bliskich. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie o pow. 112 m2) pozostaje wraz z córką i synem oraz ich matką, będącą partnerką życiową skarżącego. A.C. oświadczył przy tym, że nie posiada jakichkolwiek składników majątkowych. Odnotował nadto, że jego partnerka wykonuje wolny zawód (artystka) i osiąga nieregularne dochody z prowadzonej galerii w kwocie około 800 zł miesięcznie. Końcowo skarżący zdeklarował, że w grudniu 2011 r. otrzymał wynagrodzenie za statystowanie w kwocie 500 zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 16 stycznia 2012 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) "wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dowodów wpłat z tytułu ubezpieczenia; dowodów uiszczenia opłaty czynszowej) jakiego rzędu kwoty obciążają aktualnie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; wykonując ten punkt wezwania należy wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); w tych ramach należy nadto wskazać kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu tychże opłat; 2) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez partnerkę skarżącego; w przypadku, gdy dochody tej osoby pochodzą z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej to należy nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy tej działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów , deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należy nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; w przypadku, gdy dochody tej osoby pochodzą z innych źródeł np. z tytułu umowy o pracę, umów: zlecenia, o dzieło, innych – należy nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich trzech miesięcy (należy wskazać kwoty netto oraz sposób wypłaty tych świadczeń, tj. przelew bankowy, wypłata gotówkowa, inne); 3) nadesłanie kopii zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego za rok 2010 (ten punkt wezwania dotyczy partnerki skarżącego); 4) oszacowanie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci, w tym ponoszonych na realizację przygotowania przedszkolnego bądź obowiązku szkolnego; 5) nadesłanie aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; 6) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego partnerkę, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 7) udokumentowanie okoliczności podniesionej w druku PPF, tj. otrzymania w grudniu 2011 r. wynagrodzenia w kwocie 500 zł." Cytowane wezwanie zawierało pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Przesyłkę skierowaną na adres skarżącego, zawierającą wezwanie referendarza wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania, awizowano dwukrotnie w dniach 23 i 31 stycznia 2012 r., a zawiadomienia na tę okoliczność umieszczono we właściwej skrzynce na korespondencję. W dalszej kolejności wobec nie odebrania przesyłki w terminie, właściwy urząd pocztowy dokonał jej zwrotu do tut. Sądu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnieść się do skuteczności wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Otóż doręczenie wezwania, o którym mowa powyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z art. 72 P.p.s.a. w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. W myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób opisany powyżej, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W niniejszej sprawie przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku awizowano w dniu 23 stycznia 2012 r. oraz powtórnie w dniu 31 stycznia 2012 r. Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 P.p.s.a. skutek doręczenia wezwania referendarza nastąpił w dniu 6 lutego 2012 r., z kolei termin do uzupełnienia wniosku - odpowiednio w dniu 13 lutego 2012 r. Przechodząc zaś do zasadniczych rozważań należało na wstępie podkreślić, że intencją A.C. jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie tego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uczynił zadość powyższemu obowiązkowi, jako że nie doszło w tej sprawie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, a tym samym obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Wziąwszy pod uwagę opisany wcześniej stan faktyczny należy w ramach tego uzasadnienia wyjaśnić celowość skierowania do skarżącego wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i wydatków. Wystosowanie takiego wezwania było zaś w rozpatrywanej sprawie szczególnie konieczne z uwagi na to, że w toku rozpoznania wniosku analizie powinny podlegać aktualne dochody nie tylko skarżącego, ale i innych osób, które mogą mieć wpływ na jego możliwości finansowe. W urzędowym formularzu zdeklarowano, że w gospodarstwie domowym skarżącego jedynym źródłem dochodu jest dochód jego partnerki w relatywnie niskiej kwocie. Dla rzetelnej i kompleksowej oceny wniosku, w tym dla zbilansowania dochodów i wydatków rzeczonego gospodarstwa, niezbędna jest zatem weryfikacja przede wszystkim tego oświadczenia, jak i pozostałych kwestii ujętych w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2012 r. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.