I SA/Gl 11/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wyrok z uzasadnieniem w wysokości 100 zł skarżący wniósł o zwolnienie go z tej opłaty z uwagi na fakt, iż jest zarejestrowany jako bezrobotny. W nadesłanym następnie druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Podał, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Zmuszony został do zlikwidowania działalności gospodarczej i obecnie zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżący zaznaczył także, iż utrzymuje się wyłącznie z oszczędności, które zgromadził w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej oraz z pomocy udzielanej mu przez syna. Z treści oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPF wynika ponadto, że J. M. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z pełnoletnim synem. Jest nadto posiadaczem domu o powierzchni 108 m2. Dochód tego gospodarstwa oszacowano na kwotę 860,40 zł (dochód brutto syna). Do wniosku dołączono sporządzone przez wnioskodawcę zestawienie miesięcznych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, zamykających się w kwocie około 330 zł (w tym m. in. telefon, opał, należności za wodę i energię elektryczną). Wśród załączników znalazły się nadto: potwierdzenia wpłat z tytułu dostawy energii elektrycznej (średnio miesięcznie 120,58 zł), faktura z tytułu dostawy wody i odprowadzenia ścieków (62,35 zł miesięcznie), decyzja w sprawie wysokości podatku od nieruchomości (46,25 zł w skali jednego miesiąca), rozliczenie bieżące z tytułu usług telekomunikacyjnych na kwotę 54,85 zł, potwierdzenie zameldowania na pobyt stały w nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w sprawie wysokości karty podatkowej na rok 2009, z której wynika, że z dniem 16 lipca 2009 r. skarżący zlikwidował działalność gospodarczą. Do wniosku dołączono również zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy informujące, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od 30 lipca 2009 r. i że nie posiada prawa do zasiłku. Z kolei z decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w R. z dnia [...] wynika, że syn skarżącego otrzymuje miesięcznie stypendium w kwocie 860,40 zł z tytułu odbywania stażu. Postanowieniem z dnia 22 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach takiego rozstrzygnięcia zaakcentował, że postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a orzeczenie to korzysta w niniejszej sprawie z przymiotu prawomocności. Konieczne zatem stało się zbadanie, czy w sytuacji finansowej skarżącego nastąpiła taka zmiana, która pozwalałaby na odmienną niż poprzednio ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Rozpoznający wniosek podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie taka zmiana okoliczności miała miejsce, jednakże nie wpływa ona na pogorszenie sytuacji finansowej w gospodarstwie skarżącego ale wręcz przeciwnie – powiększa jego budżet. Poprzednio bowiem przyjęto, iż syn skarżącego jest osobą bezrobotną, nieosiągającą dochodów, obecnie zaś jego dochód stanowi kwota 860,40 zł. Wskazano nadto, iż budżet skarżącego jest kształtowany również przez posiadane przez stronę oszczędności poczynione w toku prowadzonej działalności gospodarczej, które to zasoby nie zostały ujawnione, uniemożliwiając pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jego żądania. W złożonym sprzeciwie J. M. podniósł, że dochód wypracowany przez syna powiększał dochód jego gospodarstwa, ale było tak do dnia 30 września 2010 r. Aktualny budżet uszczuplony jest o kwotę netto 765,45 zł. Na potwierdzenie tego faktu skarżący nadesłał kopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w R. z dnia 30 września 2010 r., zgodnie z którym jego syn jest zarejestrowany w tymże Urzędzie od dnia 1 lutego 2010 r. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku z uwagi na fakt pozostawania bez pracy. Z zaświadczenia tego wynika również, że w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 września 2010 r. wypłacona została kwota netto 765,45 zł oraz odprowadzony został podatek w wysokości 45,00 zł oraz składka zdrowotna w kwocie 80,15 zł. Na dzień wydania zaświadczenia, syn skarżącego skierowany został do firmy A (oferta pracy). Skarżący stwierdził ponadto, że posiadane oszczędności pieniężne, pochodzące z działalności gospodarczej przechowuje "w skarbonce, która charakteryzuje się tym, że nie można stwierdzić ile tam jest oszczędności". Dodał również, iż zawartość portfela może "wysypać na biurko referendarza". Skarżący zaznaczył również, że nie posiada rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cytowanej ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na mocy art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że postanowienie referendarza sądowego, zaskarżone przez wnioskującego, utraciło moc, zaś wniosek o prawo pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, iż ciężar dowodu istnienia przesłanek warunkujących udzielenie tego wyjątkowego przywileju ciąży na ubiegającym się o prawo pomocy. Wnioskujący obowiązany jest zatem do wykazania, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że wskazana wyżej przesłanka w stosunku do niego zachodzi. W rozpatrywanej sprawie jedyną opłatę, do której uiszczenia jest obowiązany skarżący, stanowi opłata kancelaryjna za wyrok z uzasadnieniem (100 zł). Z dokumentów nadesłanych w ramach sprzeciwu wynika przy tym, że w ostatnim okresie pogorszeniu uległa sytuacja majątkowa w gospodarstwie domowym skarżącego, a to z uwagi na nieotrzymywanie już przez syna miesięcznego stypendium z tytułu odbywania stażu. Zaakcentować jednak należy, że skarżący konsekwentnie unika wykazania wysokości posiadanych przez siebie oszczędności, zgromadzonych jeszcze w toku prowadzenia działalności gospodarczej. O posiadaniu takowych oszczędności skarżący wspominał już w niniejszej sprawie kilkukrotnie, w tym w toku poprzedniego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, również nie wykazując ich chociażby przybliżonej wysokości. Zaistniała sytuacja wyklucza wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. To na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, opubl. w bazie LEX pod nr 552205). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.