I SA/Gl 1104/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 (słownie: pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że wraz z żoną utrzymuje się wyłącznie z emerytur wynoszących łącznie 2.553 zł i wyliczył stałe koszty utrzymania, uwzględniając m.in. koszt ogrzewania gazowego – średnio 500 zł, energii elektrycznej – 370 zł oraz lekarstw – 180 zł. Według wniosku skarżący zamieszkuje "u córki na podstawie służebności mieszkania", posiada łąkę bez dostępu do drogi oraz samochód osobowy. Pismem doręczonym dnia 17 listopada 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatnich decyzji o waloryzacji emerytur jego oraz jego żony oraz potwierdzeń wypłaty tych świadczeń za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącego oraz innych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii całości aktu notarialnego, którym ustanowiono wspomnianą we wniosku służebność mieszkania, dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego i jego żony (zaświadczeń, kopii orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazującej wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (kopii faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.), a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał kopie: decyzji z dnia [...] r. i z dnia [...] r. w sprawie waloryzacji emerytur odpowiednio jego i jego żony, rocznego obliczenia jego podatku przez organ rentowy za 2016 r. oraz informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za ten rok przez jego żonę. Jednocześnie wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia pozostałych dokumentów o 14 dni, wskazując, że nie udało mu się ich zgromadzić w terminie wyznaczonym wezwaniem. Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2017 r. referendarz sądowy przedłużył wspomniany termin o 7 dni. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 8 grudnia 2017 r., i po raz drugi dnia 18 grudnia 2017 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postępowaniu, wynosi w sprawie 100 zł. Wpis w takiej samej wysokości skarżący zobowiązany jest uiścić w czterech innych sprawach, w których również złożył wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych, także rozpoznawane na dzisiejszym posiedzeniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwanie tylko w części, mimo że miał na to ponad półtora miesiąca. Wezwanie doręczono w dniu 17 listopada 2017 r., a skutek doręczenia zarządzenia, którym przedłużono wyznaczony nim termin o kolejne 7 dni, nastąpił dopiero w dniu 22 grudnia 2017 r. W świetle art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać trzeba, że doręczenie zarządzenia skarżącemu nastąpiło z dniem 22 grudnia 2017 r., a co za tym idzie, że przedłużony nim termin upłynął dopiero z dniem 29 grudnia 2017 r. Bez znaczenia pozostaje zarazem, że skarżący nie wiedział, czy jego wniosek o przedłużenie terminu został uwzględniony. Zapoznał się przecież z doręczonym mu wezwaniem i miał świadomość, iż nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, skoro ten wniosek złożył, zapowiadając pozyskanie brakujących dowodów w 14 dni. Zapowiedzi tej wszelako nie wykonał. W efekcie przedstawiony materiał źródłowy jest fragmentaryczny i nie pozwala na całościową i wolną od wątpliwości ocenę sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego i jego rodziny. Wątpliwości te dotyczą już dochodów jego gospodarstwa domowego. Z niewiadomych przyczyn wnioskodawca dostarczył decyzję o waloryzacji swej emerytury wydaną w 2016 r., a nie w roku poprzednim. Nadesłał wszak ostatnią, więc aktualną taką decyzję odnoszącą się do jego żony. Z kolei w jej przypadku – odmiennie niż w swoim – udostępnił nie roczne obliczenie podatku przez organ rentowy, lecz informację o dochodach uzyskanych od tego organu. Oznacza to, że osoba ta złożyła zeznanie podatkowe i – czego nie można wykluczyć – wykazała w nim jeszcze inne dochody podlegające opodatkowaniu. Skarżący nie wykonał też wezwania do nadesłania potwierdzeń wypłaty emerytur, w wyniku czego nie można stwierdzić, czy są one wypłacane za pośrednictwem poczty, czy przelewem. Jest to pytanie istotne w kontekście wezwania dotyczącego rachunków bankowych, do którego w ogóle się nie ustosunkowano. Brak wymaganych wezwaniem dokumentów obrazujących koszty utrzymania uniemożliwia poczynienie jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii i przez to ocenę, czy dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy są z tego punktu widzenia wystarczające i czy może on z nich wygospodarować jakąś kwotę na cele postępowania. Wreszcie nie można stwierdzić, jak przedstawia się jego sytuacja mieszkaniowa, ponieważ nie dostarczył on aktu notarialnego, o który go wyzwano. Z drugiej strony nie można też tracić z pola widzenia, że skarżący dostatecznie udokumentował swoje własne dochody oraz emeryturę żony oraz że fakt, iż nie wiedział on o przedłużeniu terminu do wykonania wezwania referendarza sądowego, do pewnego stopnia usprawiedliwia jego późniejszą bierność procesową. Trzeba mieć również na uwadze, iż musi on ponieść koszty w pięciu sprawach, wszczętych jedną, rozdzieloną następnie skargą. Dlatego oceniając zaprezentowany przez niego fragmentarycznie stan faktyczny w dostępnym zakresie, uznano, że bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest on w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, czyli w praktyce ich połowę. W ten sposób jednorazowo we wszystkich swoich sprawach łącznie poniesie on wydatek, który nie przekroczy 1/10 zadeklarowanych przez niego dochodów. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.