I SA/Gl 111/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zwrócił uwagę na bardzo ciężki stan swojego zdrowia, który sprawia, że jest on całkowicie zależny od rodziców, i uniemożliwia mu nawet sporządzenie pism, podpisywanych za niego z tego powodu przez matkę. Zaznaczył, że wspomniani rodzice nie osiągają obecnie żadnych dochodów, gdyż matka utraciła prawo do zasiłku specjalnego, zaś ojciec jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Oświadczył, iż on otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 907,90 zł oraz rentę wypłacaną przez zakład ubezpieczeń w kwocie 2700 zł. Według wniosku skarżący posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł oraz polisę z funduszem inwestycyjnym w wysokości 30.000 zł i zamieszkuje w domu należącym do matki, która uprawia zboże na gruncie o powierzchni 2,48 ha. Wnioskodawca wyliczył również stałe wydatki gospodarstwa domowego, obejmujące m.in. koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości około 1000 zł miesięcznie, podnosząc, że celem ich opłacenia bieżące dochody muszą być uzupełniane środkami pochodzącymi z lokaty. Pismem doręczonym dnia 17 lutego 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii ostatniej decyzji o waloryzacji renty skarżącego oraz kopii potwierdzeń wypłat tego świadczenia i renty otrzymywanej od zakładu ubezpieczeń, za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez osoby pozostające ze skarżącym w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że ojciec skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, kopii decyzji orzekającej o utracie przez matkę skarżącego prawa do zasiłku specjalnego (wraz z uzasadnieniem), kopii faktur VAT, paragonów wystawionych przez rehabilitantów, apteki, szpitale, przychodnie itd., wskazujących wysokość wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem ten fakt udowodnić, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem w sprawie nie nadesłano żadnych dokumentów źródłowych, w tym zwłaszcza tych objętych wezwaniem, mimo że przynajmniej część z nich można było zgromadzić od ręki, nawet jeżeli zważyć, że rodzice skarżącego, którzy z konieczności musieliby się tym zająć, znaczną część swojego czasu muszą przeznaczyć na opiekę nad nim. W konsekwencji nie można poczynić ustaleń dotyczących dochodów i wydatków gospodarstwa domowego wnioskodawcy celem zestawienia tych wielkości i uzyskania przez to odpowiedzi na pytanie, czy pomimo ponoszenia tych wydatków, w tym niewątpliwie sporych kosztów leczenia i rehabilitacji, możliwe jest wygospodarowanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego jakiś środków na opłacenie kosztów sądowych. Nie nadesłano przecież dokumentów potwierdzających, że rodzice skarżącego rzeczywiście nie uzyskują żadnych dochodów, szczególnie zaświadczenia w sprawie bezrobocia ojca oraz kopii decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego matki. Nie przedłożono też dokumentów obrazujących wysokość świadczeń otrzymywanych przez samego wnioskującego, a także wyciągów z rachunków bankowych, pozwalających stwierdzić wysokość środków pozostających do jego dyspozycji. Jak już była o tym mowa, nie wykonano zresztą wezwania w części dotyczącej kosztów utrzymania, w tym leczenia, co uniemożliwia choćby przybliżone szacunki w tym zakresie. W świetle wyroków, których odpisy znajdują się w aktach administracyjnych (k. 7-25), na rzecz skarżącego zasądzono zaś kwoty mające stanowić źródło pokrycia zwiększonych wydatków łączących się ze stanem jego zdrowia. Nie można nie uwzględnić faktu, iż środki te, choćby wziąć pod uwagę jedynie kwoty podane we wniosku, wielokrotnie przewyższają wysokość należnych w sprawie kosztów sądowych. W ocenie rozpoznającego wniosek mimo braku dokumentów źródłowych, o które wezwano, nie można jednak przyjąć, że skarżący jest w stanie uiścić koszty sądowe w całości. Jest oczywiste, że jego stan zdrowia wiąże się z koniecznością ponoszenia bardzo dużych wydatków, finansowanych z przyznanych mu świadczeń, które powinny być przeznaczone głównie na ten cel. Jednocześnie wyłącza on jakąkolwiek aktywność wnioskodawcy, w tym procesową, bez pomocy rodziców, którzy w efekcie mają mniejsze możliwości podjęcia zajęcia zarobkowego czy nawet innej działalności, także tej łączącej się z obroną interesów ich syna w postępowaniu sądowym. Dlatego uznano, że stopień, w jakim można było ustalić sytuację skarżącego, uzasadnia konkluzję, iż bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest on w stanie uiścić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, równą najniższej opłacie sądowej znanej procedurze sądowoadministracyjnej. Kwota ta nie przekracza 3 % świadczeń, jakie ma on otrzymywać co miesiąc, stanowiąc równowartość 1/10 wskazanych we wniosku wydatków na leczenie i rehabilitację. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.