I SA/Gl 1113/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 marca 2009 r. Ł. J. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. W motywach wniosku odniósł się wyłącznie do merytorycznych aspektów tej sprawy. Skarżący zeznał w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych. Oświadczył nadto, że jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku co do jego treści, pismem z dnia 20 marca 2009 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych i złożenie dodatkowych wyjaśnień. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 7 kwietnia 2009 r., w którym oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką. W chwili obecnej skarżący pokrywa w całości koszty utrzymania. Dodatkowo przedłożył plik dokumentów, na podstawie których ustalono, co następuje. Łączne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą około [...] zł. Miesięczny dochód Ł. J. stanowi kwotę [...] zł netto (średnia z trzech miesięcy). Matka skarżącego osiągnęła dochód w 2008 r. w kwocie [...] zł netto. Dodatkowo na poczet przysporzeń finansowych skarżącego należy zaliczyć wpłatę dokonaną przez J. J. w kwocie [...] zł (przelew z dnia 27 lutego 2009 r.; patrz wyciąg z rachunku bankowego). Ł. J. posiada przyznany limit debetowy na rzeczonym rachunku w kwocie [...] zł. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 20 stycznia 2008 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., która – co trzeba podkreślić – ma charakter ekonomiczny. Przepis ten nakłada na Sąd (referendarza sądowego) obowiązek zbadania zasadności wniosku strony w dwóch aspektach: przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych spoczywających na stronie w ramach jej udziału w postępowaniu oraz jej (rzeczywistych) możliwości finansowych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W toku rozpoznania wniosku stwierdzono, że przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie została w tej sprawie spełniona. Konkluzja ta jest wynikiem przede wszystkim postawy skarżącego w toku niniejszego postępowania wpadkowego. W tych ramach uznano, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, skarżący kierował się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jego wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Jednocześnie wzięto pod uwagę fakt, że uzyskiwany przez skarżącego dochód przekracza minimalne wynagrodzenie za pracę. Wyjaśniając przyjętą wyżej konstatację wytknąć trzeba skarżącemu w pierwszej kolejności, że w druku PPF zataił, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką, której dochód w roku 2008 wyniósł [...] zł. Jednocześnie nie przedłożył dokumentów, które potwierdzałyby, iż w chwili obecnej nie otrzymuje ona żadnych dochodów. Wypada nadto przywołać w tym miejscu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04, niepubl.), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tych ramach godzi się zwrócić uwagę wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, iż ma dodatkową możliwość pozyskania środków finansowych od J.J., co znajduje potwierdzenie w wyciągu z rachunku bankowego skarżącego. Nie wyjaśniono przy tym, czy względem skarżącego został ustanowiony jakikolwiek obowiązek alimentacyjny. Za odmową przyznania prawa pomocy w tym konkretnym przypadku przemawia nadto zestawienie kosztów sądowych przewidzianych dla tej sprawy. Mając bowiem na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia, wskazaną w piśmie procesowym skarżącego z dnia 5 stycznia 2009 r., godzi się zauważyć, że wpis sądowy od skargi, jak i wpis sądowy od skargi kasacyjnej, byłby ustalony w kwocie 100,00 zł. Jednocześnie stawka wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej jest w takim przypadku niewiele wyższa (120,00 zł powiększone o stawkę podatku od towarów i usług – patrz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń postanowiono, jak w sentencji w oparciu o przywołane wyżej przepisy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.