I SA/Gl 1116/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł, pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, wniósł o przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach urzędowego formularza, nadesłanego na wezwanie referendarza sądowego, wnioskodawca oświadczył, że osiąga dochody z działalności gospodarczej w wysokości około 3000 zł i że ma na utrzymaniu niepracującą żonę i dwójkę dzieci. Jako jedyny składnik swojego majątku wskazał mieszkanie kupione ze środków uzyskanych z kredytu hipotecznego, który będzie spłacany przez 27 lat. Pismem doręczonym w dniu 19 listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, złożenie wyjaśnień dotyczących wyniku finansowego działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego (sprecyzowano, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją, w szczególności opisami: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także ewidencji środków trwałych), przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, a także komu przysługuje tytuł prawny do lokalu będącego jego adresem do korespondencji oraz do lokalu określonego w aktach administracyjnych jako siedziba przedsiębiorstwa skarżącego (zaznaczono, że wyjaśnienia te należy poprzeć stosowną dokumentacją, potwierdzającą także ewentualną utratę tytułu prawnego do któregokolwiek z tych lokali, w postaci np.: odpisów z ksiąg wieczystych, umów najmu, sprzedaży, darowizny itp.), nadesłanie zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub innego dokumentu, z którego wynikałyby te dane, np. harmonogramu spłaty należności kredytowych) oraz przedstawienie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. W wyznaczonym terminie pełnomocnik pismem z dnia 26 listopada 2012 r. wniósł o jego przedłużenie o kolejne 7 dni. Zapowiedział zarazem, że "skarżący podjął już konkretne kroki zmierzające do skompletowania żądanych dokumentów i złoży ją najszybciej jako to możliwe, a na pewno we wnioskowanym terminie". Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2012 r. referendarz sądowy uwzględnił ów wniosek, przedłużając termin o 7 dni. Odpis zarządzenia doręczono w dniu 5 grudnia 2012 r., lecz wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie zostało dotychczas wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, i to pomimo przedłużenia terminu zakreślonego wezwaniem oraz wbrew zapowiedziom wyrażonym w piśmie z dnia 26 listopada 2012 r. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentacji źródłowej wyklucza ustalenia dotyczące nie tylko wyniku finansowego działalności prowadzonej przez skarżącego czy w ogóle stanu jego przedsiębiorstwa, ale także pozostałych ważnych aspektów sytuacji jego i jego rodziny, w szczególności kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w tym związanych z kredytem hipotecznym, który ma być spłacany przez wnioskodawcę. Z tego powodu nie można również wyjaśnić kwestii łączących się z majątkiem nieruchomym, jaki może należeć do skarżącego. Potwierdzenia też wciąż wymaga jego oświadczenie, iż jego małżonka nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Wezwanie miało na celu pozyskanie materiału dowodowego pozwalającego stwierdzić te wszystkie okoliczności i wyjaśnić wątpliwości, jakie mogą powstać w sprawie, w której wszelkie opłaty sądowe były przecież dotąd przez stronę opłacane. Materiał ów powinien być przy tym aktualny – dokumenty znajdujące się w aktach, nadesłane w związku z rozpoznawaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mogące być podstawą jedynie cząstkowych ustaleń faktycznych, pochodzą wszak sprzed kilkunastu miesięcy; skądinąd uwzględnienie tego wniosku postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. z pewnością musiało wywrzeć wpływ, i to korzystny, w rozpatrywanym zakresie. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.