I SA/Gl 1116/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku radcy prawnego J. B., ustanowionego pełnomocnikiem skarżącej, o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia 1) przyznać radcy prawnemu J. B. od Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 905,44 zł (słownie: dziewięćset pięć złotych czterdzieści cztery grosze), w tym 138 zł (słownie: sto trzydzieści osiem złotych) z tytułu podatku od towarów i usług; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. przyznano skarżącej W. M. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Pełnomocnikiem skarżącej z urzędu został wyznaczony radca prawny J. B.. Pełnomocnik ten w piśmie z dnia 13 grudnia 2013 r. oświadczył, że popiera skargę. Stanowisko to następnie uargumentował w piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 13 marca 2014 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny pełnomocnika wyznaczonego – radca prawny D. S,. W swym wystąpieniu pełnomocnik substytucyjny podtrzymał wnioski i wywody skargi oraz zażądał zasądzenia 940,04 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zaznaczając, że nie zostały one pokryte przez skarżącą w żadnej części. Przedstawił: dokument stwierdzający udzielenie mu pełnomocnictwa dalszego, dowód zapłaty opłaty skarbowej za złożenie tego dokumentu, a także sporządzony przez pełnomocnika wyznaczonego "spis kosztów". Zestawienie to obejmowało: "wynagrodzenie" (600 zł + 23% VAT = 738 zł), koszty dojazdu na rozprawę [150,44 zł (90 km x 2 x 0,8358 zł/km) + 23% VAT = 185,04 zł] oraz opłatę skarbową "od substytucji" (17 zł). Referendarz sądowy wydał w dniu 9 kwietnia 2014 r. postanowienie, którym przyznał pełnomocnikowi wyznaczonemu wynagrodzenie w kwocie 755 zł obejmującej opłatę za czynności z tytułu zastępstwa prawnego (600 zł) powiększoną o podatek od towarów i usług (138 zł) oraz zapłaconą opłatę skarbową (17 zł), a w pozostałym zakresie wniosek oddalił, wskazując, że koszty dojazdu nie tylko nie zostały udokumentowane, lecz nie wyjaśniono nawet, z jakiego środka transportu pełnomocnik substytucyjny skorzystał ani skąd wyruszył. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi wyznaczonemu w dniu 17 kwietnia 2014 r. W dniu 22 kwietnia 2014 r. pełnomocnik wyznaczony wniósł sprzeciw, w którym sformułował żądanie zmiany powyższego postanowienia w części, w jakiej jego wniosek został oddalony, oraz "zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego". W uzasadnieniu zaakcentował, że obecność pełnomocnika substytucyjnego na rozprawie świadczy o tym, że pełnomocnik ten musiał na rozprawę dotrzeć, a skoro tego dokonał, to zapewne poniósł koszty dojazdu. Na to, że podróżował samochodem powinno – zdaniem pełnomocnika wyznaczonego – wskazywać zestawienie w "spisie kosztów" stawki ryczałtowej (0,8358 zł). Natomiast podanie odległości pomiędzy C. a G. (90 km), w jego ocenie, nie pozostawia wątpliwości co do przebytej drogi, ponieważ na tej podstawie należało uznać, że zarówno pełnomocnik wyznaczony, jak i pełnomocnik substytucyjny mają siedziby swoich kancelarii w tym samym mieście, to jest właśnie w C.. Na dowód tego, że "siedziby pełnomocników to ten sam adres" pełnomocnik wyznaczony powołał oświadczenie pełnomocnika substytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2014 r., którego w aktach sprawy brak, w szczególności nie zostało złożone wraz ze sprzeciwem. Równocześnie zwrócił uwagę, że posłużenie się siecią Internet stwarza "dość prostą" możliwość weryfikacji odległości, jaka dzieli wskazane miasta, jak również ustalenia adresu kancelarii pełnomocnika substytucyjnego. Następnie wyraził przekonanie, że wszelkie wątpliwości co do wiarygodności złożonych oświadczeń powinny spotkać się z wezwaniem referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Odnosząc się na wstępie do sformułowanego w sprzeciwie wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia, przytoczyć należy brzmienie art. 260 p.p.s.a. Zawiera on bowiem wyjaśnienie przyczyny niemożności uwzględnienia takiego żądania, co jednakże nie stanowi przeszkody do zbadania zasadności wniosku pełnomocnika wyznaczonego o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz zwrot niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zgodnie bowiem z tą regulacją w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymaga jedynie dodania, że przepis ten ma zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Przystępując w tej sytuacji do przedstawienia motywów podjętego rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te określa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. - Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja ustalająca skarżącej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn w wysokości 3.749 zł. Kwota ta stanowiła wartość przedmiotu zaskarżenia. Stosownie natomiast do § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w związku z § 6 pkt 3 powołanego rozporządzenia: w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, wysokość stawki minimalnej przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 1.500 zł do 5.000 zł jest równa 600 zł. Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 rozporządzenia kwota ta podlega powiększeniu o wysokość należnego podatku od towarów i usług. Dlatego przy uwzględnieniu, że zastosowanie ma stawka 23% wskazanego podatku, tytułem opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego należało przyznać w rozpatrywanym przypadku żądaną kwotę 738 zł. Jako że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmują także niezbędne i udokumentowane wydatki, wynagrodzenie podlegało uzupełnieniu o kwotę 167,44 zł, stanowiącą sumę opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz zadeklarowane koszty przejazdu (150,44 zł). Zapłacenie należności tytułem opłaty skarbowej zostało bowiem udokumentowane, zaś w świetle powołanych okoliczności za zasadne uznać należało również domaganie się zwrotu kosztów przejazdu, które słusznie obliczono, posiłkując się stawką wskazaną w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.). Podkreślenia zarazem wymaga, że niezbędne dla tej kwalifikacji oświadczenia pełnomocnik wyznaczony przedstawił dopiero w sprzeciwie. Nie zmienia to jednak faktu, że jego wyjaśnienia dotyczące przebytej odległości i sposobu jej pokonania są w minimalnym stopniu wystarczające do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Mając to na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi wyznaczonemu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 905,44 zł. Rozpatrywany wniosek podlega natomiast oddaleniu w części, w jakiej domagano się powiększenia wydatków o kwotę podatku od towarów i usług, a to z powodu braku podstawy prawnej do uwzględnienia takiego żądania. Niezbędne jest równocześnie wyjaśnienie, że zgłoszone w sprzeciwie żądanie "zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego" jest także bezpodstawne, gdyż takie postępowanie w ogóle nie zostało wszczęte i w związku z tym się nie toczy.