I SA/Gl 1117/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-12-05

Skład orzekający: Bożena Pindel, Krzysztof Kandut, Adam Nita

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności z tytułu składek pomimo spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności, jeśli uzna, że przemawia za tym interes publiczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, nawet jeśli spełnione są przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ administracyjny może odmówić umorzenia, jeśli uzna, że przemawia za tym interes publiczny, który w tym przypadku polega na zapewnieniu finansowania systemu ubezpieczeń społecznych. W sytuacji, gdy organ administracyjny działa w ramach uznania administracyjnego, nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku strony, nawet jeśli przesłanki formalne są spełnione. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek umorzenia z powodu trudnej sytuacji życiowej i materialnej spoczywa na wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżąca K. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na trudną sytuację materialną, zdrowotną, utratę płynności finansowej firmy, ogłoszenie i umorzenie postępowania upadłościowego z powodu braku majątku, zaprzestanie działalności gospodarczej oraz niskie dochody z pracy. Organy ZUS odmówiły umorzenia, uznając, że pomimo spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności, przemawia za tym interes publiczny. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa, błędną ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie prawdy obiektywnej. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Adam Nita (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. (zwany dalej ZUS w B., Organem II instancji lub Organem odwoławczym), nr [...], znak sprawy: [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem ZUS w L. lub Organu I instancji) z [...] nr [...]. W tym rozstrzygnięciu nieostatecznym odmówiono K. S. (zwanej dalej Dłużniczką, Wnioskodawczynią, Stroną lub Skarżącą) umorzenia należności z tytułu składek. Orzeczenie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym. W piśmie z 20 listopada 2018 r. (doprecyzowanym pismem z 28 grudnia 2018 r.), Strona złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Uzasadniając swoje racje powołała się ona na trudną sytuację materialną i zdrowotną, w jakiej się znajduje. Dodatkowo, Dłużniczka wskazała na okoliczność, że zadłużenie składkowe powstało na skutek utraty płynności finansowej firmy Skarżącej. Wobec utraty zdolności do regulowania jakichkolwiek zobowiązań wystąpiła ona zaś z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W reakcji na to pismo, [...] Sąd Rejonowy w B. ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku Dłużniczki. Z kolei, postanowieniem z [...] ten sam Sąd Rejonowy umorzył postępowanie upadłościowe. Stało się tak ze względu na znikomą wartość rynkową majątku Wnioskodawczyni. Następnie, 27 marca 2012 r. Strona wykreśliła swoją działalność z rejestru przedsiębiorców. Przez wzgląd na istnienie różnego rodzaju zobowiązań pieniężnych Strony wszczynane były postępowania egzekucyjne, mające na celu wymuszenie zapłaty. Należności okazywały się jednak nieściągalne, a kolejne postępowania egzekucyjne umarzano. Dalszymi okolicznościami istotnymi w sprawie, podniesionymi we wniosku o umorzenie należności było podjęcie przez Skarżącą pracy za minimalnym wynagrodzeniem. Miało to miejsce od kwietnia 2018 r., jednakże osiągane dochody nie wystarczały na pokrycie bieżących wydatków Wnioskodawczyni. Dodatkowo, zwróciła ona uwagę na pomoc, jaką świadczy chorym rodzicom - znaczną część przysporzeń Wnioskodawczyni pochłaniały koszty ich leczenia i rehabilitacji. Ze względu zaś na własne problemy zdrowotne Skarżącej trudno jej było podjąć pracę, w której osiągałaby wyższe dochody. ZUS w L. odmówił dokonania umorzenia. Uzasadniając swoje racje, Organ I instancji wskazał, że zaistniały przesłanki uzasadniające uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS w L., po przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w sprawie przyznał jednak prymat interesowi publicznemu nad słusznym interesem strony. Dodatkowo, wspomniany organ zwrócił uwagę na zaniedbania dowodowe Wnioskodawczyni. W jego ocenie, nie wykazała ona (stosownie do dyspozycji art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się dla Strony z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego. Zdaniem Organu I instancji, Skarżąca nie wykazała też w jednoznaczny sposób, iż powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, a jej przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły Dłużniczkę możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku, Skarżąca zarzuciła nieostatecznej decyzji administracyjnej: 1) wydanie jej z naruszeniem prawa, tj. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 31 i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, 2) dokonanie przez ZUS w L. błędnej oceny zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuprawnione uznanie, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, 3) nieuprawnione stwierdzenie, że w spłacie zadłużenia Strony winny ponosić odpowiedzialność osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe, a w szczególności partner zobowiązanej, 4) naruszenie prawdy obiektywnej - poprzez uzasadnienie odmowy umorzenia należności składkowych z powołaniem na okoliczności potencjalne i hipotetyczne zamiast na zebrany materiał dowodowy i fakty istniejące w chwili rozstrzygnięcia. Jak wiadomo, Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję ZUS w L.. Stało się tak z kilku względów. ZUS w B. powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i formułowana w nim tezę, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Wskazano też na art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na tej podstawie wywiedziono, że należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały zaś określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 wspomnianej ustawy. Odnosząc się do wskazanej regulacji prawnej, Organ II instancji podkreślił, że zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2,3 oraz 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (umorzenie postępowania upadłościowego, zaprzestanie działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, stwierdzenie braku majątku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego). Jednocześnie jednak, Organ odwoławczy wyartykułował uznaniowość decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji, ZUS w B. przyznał prymat interesowi publicznemu nad słusznym interesem Strony. Czyniąc to, podkreślono, że każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Organ odwoławczy powołał się także na art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365 – zwanego dalej rozporządzeniem). Wynika z nich, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawa ku temu istnieje jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie wywiązać się z tych powinności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Organu odwoławczego, Strona nie wykazała wskazanych okoliczności, a w konsekwencji, brak było uzasadnienia dla dokonania umorzenia z tych powodów. ZUS w B. wyraził swoje zrozumienie dla sytuacji zdrowotnej Skarżącej i jej trudności w życiu codziennym. Jednocześnie jednak zaznaczył on, że pomimo choroby i licznych dolegliwości Wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, a jej egzystencja nie jest zagrożona ubóstwem. Ponadto, w ocenie Organu II instancji Dłużniczka nie udokumentowała w sposób rzetelny kosztów leczenia i rehabilitacji choroby [...] jak również [...], nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy, a jej sytuacja materialna nie jest jednoznaczna. Skarżąca artykułuje bowiem swoją trudną sytuację materialną i jednocześnie oświadcza, że finansowo wspiera swoich rodziców, nie korzystając jednoczenie z pomocy społecznej oraz innych form wsparcia dla osób znajdujących się w niedostatku. Na koniec podkreślono, że bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów Dłużniczki nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. W ocenie Organu odwoławczego, przesłanka wskazana § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o – jak to ujęto - dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek. Wiąże się ona natomiast z obiektywną, wyjątkową sytuacją, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Tym samym, kłopoty finansowe dłużnika nie są przesłanką rezygnacji przez ZUS z należnych składek. Dzieje się tak z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji,. W konsekwencji, powinien on postępować w taki sposób, aby wywiązywać się ze swoich powinności publicznoprawnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. Jednocześnie, decyzji ostatecznej zarzucono obrazę: 1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 31 i art. 32 o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez: -) odmowę umorzenia należności z tytułu składek wraz z należnościami ubocznymi mimo spełnienia przez Dłużniczkę przesłanek uprawniających do umorzenia, w szczególności pomimo wykazania przez nią swojej dramatycznej sytuacji życiowej, materialnej, zdrowotnej, a także mimo stwierdzenia przez uprawnione organy całkowitej bezskuteczności egzekucji oraz prawomocnego umorzenia postępowania upadłościowego prowadzonego względem Wnioskodawczyni; -) uznanie, że za umorzeniem nie przemawia interes publiczny, podczas gdy przesłanka ta występuje - przez wzgląd na przyczyny powstania zobowiązania, sposób zachowania Wnioskodawczyni po powstaniu zadłużenia, trudną sytuację życiową i zdrowotną Skarżącej; 2) art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 4 oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek i wydanie orzeczenia merytorycznego wobec należności, które uległy przedawnieniu; 3) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieuprawnione uznanie, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność dochodzonego obowiązku. Stało się tak mimo że Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje z partnerem i trójką dzieci w domu stanowiącym wyłączną własność partnera. W dodatku, osiąga ona dochód w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, a życie dzieli między dwa domy - z partnerem i dziećmi oraz dom rodziców, którym na bieżąco pomaga. Jak wyartykułowano, organ odmawia umorzenia kosztów z pominięciem treści złożonego do akt sprawy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...]. W dokumencie tym, w odniesieniu do tytułów wykonawczych objętych wnioskiem o umorzenie stwierdzono, że postępowanie wobec Skarżącej jest całkowicie bezskuteczne oraz brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W związku z tym, organ egzekucyjny umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że kwoty uzyskane z egzekucji nie przekroczą jego kosztów. Ponadto, Skarżąca podniosła, że jej trwała niezdolność do regulowania jakichkolwiek zobowiązań wykazana została postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...]r. Na jego mocy – jak to zostało ujęte w skardze - umorzono postępowanie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika. To zaś stanowiło potwierdzenie trwałej niezdolności Wnioskodawczyni do regulowania jakichkolwiek zobowiązań; 4) art. 6, art. 7 art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów prawa. Zdaniem Dłużniczki świadczy o tym w szczególności niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego. Według Skarżącej, skutkowało to wydaniem decyzji w sprawie, gdzie organ stan faktyczny i jego ocenę buduje w oparciu o wyrażane przez siebie wątpliwości, domniemania i niedopowiedzenia. W jej przekonaniu, uzasadnienie decyzji zbudowane jest nie na faktach i dowodach, jakie Strona przedłożyła organowi, a na domniemaniach, przypuszczeniach i przedstawianiu przez organ alternatyw dla możliwości spłaty zadłużenia. To zaś jest przejawem nadużycia uznaniowości decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek, a także narusza także zasadę zaufania obywateli do organów państwa; 5) art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że za spłatę zadłużenia Dłużniczki winny ponosić odpowiedzialność osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe, w szczególności partner wnioskodawczyni, niebędący jej mężem; 6) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej. Zdaniem Skarżącej stało się tak w wyniku uzasadnienia odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych z powołaniem na okoliczności potencjalne i hipotetyczne, zamiast w oparciu o materiał dowodowy i fakty istniejące w chwili rozstrzygania; 7) art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez utrzymanie decyzji w mocy pomimo jej wydania z naruszeniem przepisów prawa. Odpowiadając na te zarzuty, Organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie. Jednocześnie, wniósł on o oddalenie skargi. Podczas rozprawy, która odbyła się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym 5 grudnia 2019 r. Wnioskodawczyni podkreśliła swoje trudne położenie ekonomiczne, wyjawiła jego przyczyny oraz wskazała na swoje problemy zdrowotne oraz na konieczność świadczenia pomocy swoim rodzicom. Ponadto, raz jeszcze wyartykułowała ona, że jej należności uległy przedawnieniu. Na pytanie Sądu, Skarżąca wyjawiła, że w jej ocenie miało to miejsce najpóźniej 27 listopada 2019 r. (ten punkt czasu Strona przyjmuje jako najpóźniejszą datę możliwego przedawnienia). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu. Normatywnym fundamentem rozważań Sądu jest art. 28 ust. 2 – 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 – zwanej dalej u.s.u.s.) oraz § 3 rozporządzenia. W przepisach tych prawodawca wskazał przesłanki umożliwiające nieefektywne wygaśnięcie zobowiązania z tytułu składek (w części finansowanej przez płatnika). Należy podkreślić, że zaistnienie co najmniej jednej z nich umożliwia rezygnację podmiotu uprawnionego z należnych mu składek, ale nie obliguje do wydania takiego orzeczenia. Tym samym, konstrukcja wspomnianych przepisów i – w konsekwencji – treść rozstrzygnięcia wydawanego na ich podstawie jest oparta na uznaniu administracyjnym, klasyfikowanym jako uznanie administracyjne ograniczone (por. A. Błaś, Jednostka wobec dyskrecjonalnych uprawnień administracji publicznej, [w:] Jednostka wobec działań administracji publicznej, Rzeszów 2001, s. 24). Jest tak ponieważ w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki do wydania orzeczenia uznaniowego zgodnie wnioskiem strony, organ administracyjny może, ale nie musi rozstrzygnąć adekwatnie do treści otrzymanego podania. Ustawodawca pozostawia bowiem organom stosującym prawo administracyjne pewne pole wolności w determinowaniu takiej, a nie innej treści swojej decyzji. Jednocześnie jednak, wspomniane podmioty nie korzystają z pełnej swobody w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia. Dzieje się tak, ponieważ określając przesłanki orzeczenia uznaniowego (kierunkowe dyrektywy wyboru konsekwencji), prawodawca operuje pojęciami niedookreślonymi i w ten sposób ukierunkowuje treść decyzji organów administracyjnych. Ponadto, uznanie administracyjne jest ograniczone poprzez regulację prawną i wynikające z niej zasady ukształtowane w przepisach Konstytucji RP. W konsekwencji, organ administracyjny wydając decyzję opartą na uznaniu administracyjnym w istocie dokonuje dwóch wyborów. W pierwszej kolejności rozstrzyga bowiem, czy spełniona jest co najmniej jedna z kierunkowych dyrektyw wyboru konsekwencji, uzasadniających orzekanie zgodnie z wolą wnioskodawcy. Jeśli zaś tak jest, dochodzi do rzeczywistego orzekania uznaniowego i organ może, ale nie jest do tego zobowiązany, zastosować się do treści otrzymanego podania. W każdej jednak sytuacji, ciąży na nim powinność wyjaśnienia swoich racji. Przestrzenią, w której się to dokonuje jest zaś uzasadnienie decyzji. Dodatkową, istotną okolicznością normatywną jest ustalenie tego, na kim ciąży ciężar dowodu – powinność wykazania, że spełniona jest przynajmniej jedna z przesłanek warunkujących wydanie rozstrzygnięcia uznaniowego. Analiza art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia pozwala zauważyć, że w tym zakresie prawodawca przełamał charakterystyczną dla prawa publicznego zasadę, w myśl której powinność ustalenia prawdy materialnej jest domeną organu administracyjnego. Dzieje się tak, ponieważ to pryncypium wyrażone w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 – zwanej dalej k.p.a.), a skonkretyzowane w art. 77 § 1 tej samej ustawy dotyczy wyłącznie kierunkowych dyrektyw wyboru konsekwencji określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Natomiast okoliczności uzasadniające umorzenie, zdefiniowane w art. 28 ust. 3a tego samego aktu prawnego, a uszczegółowione w § 3 rozporządzenia powinny być udowodnione przez podmiot wnioskujący o rezygnację przez uprawniony organ z należnej mu kwoty. Jasno wskazuje się na to w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Stanowi on, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W związku z tym, nie sposób zgodzić się z zarzutami skargi. Odnosząc się do kwestii umorzenia należności przez wzgląd na przesłanki sformułowane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. należy zauważyć, że w tym wypadku Organ II instancji swoją odmowę rezygnacji ze składek na ubezpieczenie społeczne oparł nie na braku spełnienia ustawowych warunków dla wydania takiego rozstrzygnięcia, ale na interesie publicznym, który wyklucza umorzenie. Jak wiadomo, istotą uznania administracyjnego (a zaskarżona decyzja ponad wszelką wątpliwość ma taki charakter) jest to, że nawet jeśli spełniona jest kierunkowa dyrektywa wyboru konsekwencji uzasadniająca rozstrzygnięcie korzystne dla strony, organ administracyjny może nie zastosować się do treści otrzymanego wniosku. W oparciu o tę cechę decyzji uznaniowej, w przedmiotowej sprawie odmowa umorzenia należności składkowych uzasadniana była interesem publicznym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ubezpieczeni, których świadczenia są finansowane ze składek poniosą szkodę w przypadku rezygnacji przez ZUS z należnego świadczenia. Jednocześnie, przedsiębiorca powinien tak układać swoje sprawy, aby wywiązywać się ze swoich powinności publicznoprawnych. Nie sposób nie zgodzić się z tą argumentacją Organu administracyjnego, zwłaszcza w kontekście tego, że Skarżąca uzyskuje dochody i ciągle istnieje szansa na to, iż w przyszłości spełni swoje zobowiązania składkowe. Należy przy tym pamiętać, że zasadą jest terminowe uiszczanie należności publicznoprawnej, a odsetki za zwłokę ciążące na dłużniku pełnią m.in. funkcję rekompensacyjną – stanowią dla wierzyciela wynagrodzenie za to, że podmiot zobowiązany, we właściwym czasie nie wywiązał się ze swojej powinności pieniężnej. Do rezygnacji ze świadczenia publicznego może zaś dojść jedynie w wyjątkowych, prawnie określonych przypadkach. Jednocześnie, w interesie publicznym leży to, aby możliwe do ściągnięcia składki trafiły do systemu ubezpieczeń społecznych. Biorąc to wszystko pod uwagę, w ocenie Sądu, Organ odwoławczy trafnie wyważył dwie przeciwstawne, prawne wartości – dobro Strony zainteresowanej umorzeniem oraz interes publiczny (dobro wszystkich podmiotów objętych systemem ubezpieczeń społecznych). W konsekwencji, przez wzgląd na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., w zaistniałym stanie faktycznym zgodne z prawem było rozstrzygnięcia o treści zawartej w zaskarżonej decyzji. Dochodząc do tej konstatacji, Sąd raz jeszcze pragnie podkreślić to, co w sprawie jest niesporne i co dostrzegły organy obydwu instancji, tzn. fakt spełnienia przesłanek rezygnacji z należności składkowych, wskazanych w 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Przez wzgląd na interes publiczny, w przekonujący sposób wyjaśniony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ZUS w B. (w ślad za Organem I instancji) władny był natomiast odmówić umorzenia. Jeżeli chodzi o uwarunkowania rezygnacji z należnych składek, wskazane w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia godzi się zauważyć, że wobec jasnej dyspozycji normy prawnej wynikającej z tych przepisów, to nie Organ administracyjny zobowiązany był do ustalenia rzeczywistej, aktualnej sytuacji finansowej i osobistej Skarżącej. Z woli prawodawcy, wyrażonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia powinność ta ciążyła natomiast na Stronie. Licząc na rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ze składek, podczas zainicjowanego przez siebie postępowania administracyjnego powinna była ona wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie wywiązać się ze swojego zobowiązania. To zaś, jak wiadomo, nie miało miejsca. Skarżąca nie przedstawiła bowiem dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności wynikających z art. 28 ust. 3a oraz z § 3 ust. 1 rozporządzenia. W tej sytuacji, brak było podstaw do kierowania się wspomnianą regulacja prawną podczas rozstrzygania sprawy administracyjnej Wnioskodawczyni. Wreszcie, odnosząc się do zarzutu przedawnienia, warto podkreślić, że w skardze Wnioskodawczyni nie sprecyzowała swoich racji przemawiających za tym, iż ciążące na niej powinności publicznoprawne wygasły na skutek upływu czasu. Z kolei, podczas rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym podniosła ona, iż w jej ocenie przedawnienie miało miejsce najpóźniej 27 listopada 2019 r. Zważywszy na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia legalność ostatecznej decyzji administracyjnej, a ta – w przedmiotowej sprawie – została wydana z [...], umarzające oddziaływanie czynnika czasu nie mogło stać się przesłanką uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło