I SA/Gl 1118/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [....] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, stwierdził, że jest bezrobotnym rolnikiem i nie posiada żadnych środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania. Zaznaczył, że zamieszkuje z bratem i z jego rodziną. Dochody rodziny ograniczają się do wynagrodzenia brata w wysokości 1600 zł brutto. We wniosku nie wykazano żadnego majątku poza domem oraz nieruchomością rolną o powierzchni 2,65 ha. Do wniosku załączono kserokopie pisma skierowanego do skarżącego w sprawie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne rolników (wskazano w nim inny adres niż adres zamieszkania podany przez niego w niniejszej sprawie) oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia jego brata. Pismem doręczonym w dniu 4 października 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: wyjaśnienie przyczyn, dla których skarżący, wyliczając we wniosku osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, pominął swoją żonę i dwójkę dzieci (zastrzeżono, że wyjaśnienia te należy udokumentować, np. za pomocą kopii wyroku orzekającego rozwód małżeństwa skarżącego oraz że jeżeli małżeństwo skarżącego nadal trwa, jego żonę dla potrzeb niniejszego wezwania należy traktować jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym), nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, poza wynagrodzeniem otrzymywanym przez jego brata, przedłożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości posiadanego przez skarżącego gospodarstwa rolnego i wysokości uiszczonego przez niego podatku rolnego za ostatni rok oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy skarżący lub któraś z osób pozostających w jej gospodarstwie domowym otrzymuje dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz przedstawienie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Pismem z dnia 11 października 2013 r. skarżący wyjaśnił, że pozostaje z żoną w nieformalnej separacji, zamieszkuje oddzielnie i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Powtórzył, że w miejscu jego zamieszkania zameldowany jest jego brat wraz ze swoją żoną oraz dwójką dzieci. Dodał, iż utrzymuje się z prac dorywczych, uzyskując dochód w wysokości 300 zł, nie posiada rachunków bankowych, a jako rolnik nie składa zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochodowość posiadanego przez siebie gospodarstwa rolnego określił na 800 zł. Skarżący poinformował, że nie dysponuje fakturami lub rachunkami obrazującymi wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego i że nie jest w stanie w zakreślonym terminie uzyskać od odpowiednich urzędów wszystkich dokumentów objętych wezwaniem. Wpis od skargi wynosi w sprawie 100 zł. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach przez Sądem, lecz wnioski te były załatwiane odmownie z uwagi na fakt, że nie wykonał on w wystarczającym stopniu wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku – zob. np. postanowienie Sądu z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 930/10. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, gdyż nie nadesłał żadnego z dokumentów źródłowych wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia danych zwartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym wypada, że skarżącemu odmawiano już prawa pomocy w innych postępowaniach właśnie z uwagi na niedostatki materiału dowodowego, wykluczającego ustalenie przesłanek przyznania prawa pomocy. Niniejsza sprawa wymaga zaś szczególnie wnikliwych ustaleń, skoro wysokość należnych w niej kosztów jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Tymczasem skarżący, ustosunkowując się do wezwania, poprzestał tylko na oświadczeniach, które jeszcze wzmacniają wątpliwości, jakie miały być usunięte dowodami objętymi tym wezwaniem. Oświadczenia te nie są bowiem zgodne z wyjaśnieniami zamieszczonymi we wniosku. Skarżący podał przecież, że uzyskuje dochody z prac dorywczych, podczas gdy wcześniej utrzymywał, iż dochody w jego gospodarstwie domowym osiąga jedynie jego brat. Wyjaśnienia te odbiegają także od tych, jakie skarżący złożył w postępowaniu o sygn. akt III SA/Gl 930/10. Wówczas jedyne dochody w jego gospodarstwie domowym osiągała jego małżonka. Zaznaczyć zarazem trzeba, że adres zamieszkania skarżącego w obu postępowaniach był ten sam. Nie wiadomo zatem, z kim tworzy on w rzeczywistości gospodarstwo domowe, ponieważ nie wykonał on wezwania ani odnośnie do zaświadczenia w sprawie zameldowania, ani w części dotyczącej jego małżonki. W tym ostatnim kontekście wypada mieć na względzie, że na małżonku ciąży obowiązek udzielania współmałżonkowi pomocy finansowej, w tym w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, i to niezależnie od stosunków majątkowych w małżeństwie, np. od panującej w nim rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Skarżący nie przedłożył także innych dokumentów mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia jego wniosku, szczególnie obrazujących dochody pozostające do dyspozycji w jego gospodarstwie domowym, stan jego gospodarstwa rolnego, a także poziom wydatków związanych z utrzymaniem, mimo iż nie powinien mieć większych trudności ze zgromadzeniem większości tych materiałów, także tych stanowiących zaświadczenia. Okres oczekiwania na tego rodzaju dokumenty z reguły nie jest długi, zresztą skarżący nie wykazał, że w ogóle wystąpił ze stosownym wnioskami w tym zakresie i nie domagał się przedłużenia terminu zakreślonego wezwaniem. Ponadto od momentu doręczenia wezwania upłynął już ponad miesiąc, zaś skarżący nadal nie przedstawił żadnych dokumentów, co wskazuje, iż wcale nie miał takiego zamiaru. Z tego punktu widzenia nieprzekonujące są jego wyjaśnienia podnoszące, iż termin wyznaczony w wezwaniu jest zbyt krótki. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.