I SA/Gl 1119/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2010 r. w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. C. (dalej: "skarżąca") na oznaczoną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Sąd wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 października 2015 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, adresowana do skarżącej awizowana była po raz pierwszy w dniu 30 października 2015 r. z powodu nieobecności adresata, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórne awizowanie przesyłki miało miejsce w dniu 10 listopada 2015 r. W dniu 19 listopada 2015 r. dokonano zwrotu niepodjętej przesyłki. Należny wpis od skargi nie został uiszczony. Sąd zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miała fikcja doręczenia, przewidziana w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi uznaje się za doręczone w dniu 13 listopada 2015 r., tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszego awizowania przesyłki. Termin przewidziany na uiszczenie wpisu od skargi upłynął zatem skarżącej bezskutecznie z dniem 20 listopada 2015 r. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi doręczony został osobie, wskazanej przez doręczyciela jako dorosły domownik skarżącej, w dniu 23 grudnia 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 marca 2016 r. W dniu 30 grudnia 2015 r. na konto tut. Sądu wpłynęła opłata sądowa w wysokości [...] zł dotycząca niniejszej sprawy. W dniu 24 marca 2016 r. stwierdzona została prawomocność postanowienia z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Nadto, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 kwietnia 2016 r. zwrócono skarżącej uiszczoną w dniu 30 grudnia 2015 r. opłatę sądową. W dniu 20 kwietnia 2016 r. z sekretariatem Sądu skontaktowała się telefonicznie skarżąca. Zapytała ona, dlaczego jej skarga została odrzucona, zaś kwota wpisu zwrócona, skoro nie otrzymała postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżąca stwierdziła nadto, iż nie zamieszkuje u niej osoba, wskazana przez Pocztę jako odbiorca przesyłki zawierającej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Następnie w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca wskazała, że wnosi "o odwołanie się od decyzji z dnia 14.12.2015 r. (...) z powodu nie odebrania listu poleconego, który do mnie nie dotarł, ponieważ odebrała go obca osoba. W tej sytuacji nie mogłam ustosunkować się do decyzji sądu i napisać wyjaśnienia. (...)". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 maja 2016 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 22 kwietnia 2016 r., w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania przez własnoręczne podpisanie pisma albo nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza pisma oraz sprecyzowanie charakteru pisma, tj. złożenie jednoznacznego oświadczenia, czy pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r. stanowi zażalenie na postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi, bądź wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. albo wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazano jednocześnie skarżącej, że pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r. nie zawiera jej własnoręcznego podpisu a jedynie podpis odtworzony mechanicznie. Odpowiadając w terminie na wezwanie skarżąca nadesłała podpisane pismo datowane na "22.04.2016" wskazując jednocześnie, iż zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Jednocześnie skarżąca uiściła na rachunek bankowy Sądu opłatę w wysokości 802,00 zł tytułem wpisu od skargi. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lipca 2016 r. uznano, iż w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca wnosi o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jednocześnie wezwano skarżącą do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazano przy tym, że brak odpowiedzi na powyższe wezwanie może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśniono przy tym skarżącej, że jej skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. z uwagi na fakt, iż nie uiściła wymaganego wpisu od skargi w terminie. Wskazano również, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi awizowana była dwukrotnie z powodu nieobecności adresata – tj. po raz pierwszy w dniu 30 października 2015 r. a następnie powtórnie w dniu 10 listopada 2015 r. Z uwagi na niepodjęcie tej przesyłki w okresie 14 dni od dnia jej pierwszego awizowania, zwrócona została ona przez Pocztę do nadawcy (Sądu) z adnotacją "nie podjęto w terminie". Wezwanie do uiszczenia wpisu uznano przy tym za doręczone w drodze fikcji prawnej w dniu 13 listopada 2015 r. (tj. z upływem czternastego dnia, licząc od dnia pierwszej awizacji przesyłki je zawierającej). Wskazano również skarżącej, że postanowienie z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi doręczone zostało w dniu 23 grudnia 2015 r., w odrębnej przesyłce, osobie oznaczonej przez pracownika Poczty jako D. C. – dorosły domownik skarżącej. Odpowiadając w terminie na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r. ponownie wskazała, że wnosi "o odwołanie się od postanowienia z dnia 14.12.2015 r. (...) z powodu nie odebrania listu poleconego, który do mnie nie dotarł, ponieważ odebrała go obca osoba. (...) W tej sytuacji nie mogłam ustosunkować się do decyzji sądu i napisać wyjaśnienia. (...)". Ponownie wskazała również, że zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, dodając, iż listy polecone "w tym okresie" nie były dostarczane przez Pocztę ale przez firmę kurierską, która była nierzetelna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że przyjmując najbardziej korzystną dla skarżącej interpretację Sąd uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi złożyła ona we wskazanym wyżej terminie siedmiodniowym. Sąd przyjął bowiem, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 20 kwietnia 2016 r., gdy skarżąca uzyskała informację o stanie sprawy kontaktując się z sekretariatem sądowym. Wniosek o przywrócenie terminu zawarty w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. skarżąca nadała w dniu 23 kwietnia 2016 r., a zatem w terminie. Skarżąca dopełniła nadto uchybionej czynności, uiszczając wpis sądowy od skargi. Powyższe okoliczności sprawiły, że Sąd mógł odnieść się do złożonego przez skarżącą wniosku merytorycznie. W tym zakresie należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Za takie okoliczności nie mogą być uznane, podnoszone przez skarżącą, kwestie związane z wadliwym – jej zdaniem – doręczeniem postanowienia z dnia 14 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Jest tak dlatego, ponieważ okoliczności związane z doręczeniem tego postanowienia nie mają znaczenia przy rozpatrywaniu kwestii winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kierowane było bowiem do skarżącej wcześniej (w odrębnej przesyłce) aniżeli postanowienie o odrzuceniu skargi, wydane później i będące następstwem nieuiszczenia wpisu. Zauważyć jednocześnie należy, że korespondencja kierowana przez Sąd do skarżącej doręczana była za pośrednictwem operatora, jakim jest Poczta Polska S.A., nie zaś firmy kurierskiej, o której skarżąca wspomina w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r. Reasumując, skarżąca nie przedstawiła w niniejszej sprawie faktów, mogących uprawdopodobnić brak jej winy w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nie uprawdopodobniła tym samym okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, jak tego wymaga art. 87 § 2 P.p.s.a. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.