I SA/Gl 1122/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 28 października 2011 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, I.P. wystąpiła o zwolnienie jej od "opłat sądowych i kosztów postępowania". W motywach wniosku, zawartych na dołączonym do skargi druku PPF, skarżąca podniosła, że obecnie pozostaje bez pracy; jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Odnotowała, że jej były mąż został zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na jej rzecz w kwocie 500 zł miesięcznie. W rzeczywistości skarżąca otrzymuje z tego tytułu jedynie 50 zł, pozyskiwane w drodze egzekucji. I.P. oświadczyła, że jest to jej jedyny dochód. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wypełniła w sposób, który świadczy o tym, że w gospodarstwie domowym pozostaje sama; nie posiada jakiegokolwiek majątku i nie osiąga żadnych dochodów. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 9 grudnia 2011 r., referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w tym: 1) "wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., woda, odprowadzenie ścieków, telefon itp.; aktualny nakaz płatniczy z tytułu podatku od nieruchomości) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; należy nadto wyjaśnić kto i w jakim stopniu przyczynia się do ponoszenia tych opłat; w tych ramach należy także udokumentować w jaki sposób ponoszone są te wydatki (przelew bankowy, wpłaty gotówkowe); 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 3) wykazanie tytułu prawnego skarżącej do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (w tych ramach należy wykazać, czy jest to: umowa najmu, użyczenia, służebność, własność, współwłasność itp.) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki o osobowym stanie zameldowania w tej nieruchomości; 4) nadesłanie kopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010 (ten punkt wezwania dotyczy skarżącej i pozostałych osób zajmujących ww. nieruchomość); 5) udokumentowanie okoliczności rozwiązania ze skarżącą stosunku pracy; 6) zaświadczenie właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu skarżącej jako osoba bezrobotna; 7) nadesłanie kopii tytułu prawnego, na podstawie którego skarżąca otrzymuje świadczenie alimentacyjne; 8) nadesłanie zaświadczenia właściwego komornika potwierdzające okoliczność podniesioną w druku PPF, tj. otrzymywania miesięcznie kwoty 50 zł z tytułu tychże alimentów." Cytowane wezwanie zawierało pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Niezależnie od przytoczonego wyżej wezwania, zobowiązano nadto skarżącą do wykazania w terminie 7 dni okoliczności rozwiązania stosunku pełnomocnictwa z dnia 15 grudnia 2009 r. Wezwanie w tej części podyktowane było złożeniem przez skarżącą oświadczenia zawartego w pkt 12 druku PPF. Przesyłkę sądową, zawierającą nadto odpis odpowiedzi na skargę wraz z pouczeniem o treści m.in. art. 70 § 2 P.p.s.a., skierowaną na adres skarżącej wskazany w skardze, awizowano dwukrotnie w dniach 15 i 23 grudnia 2011 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym umieszczono w skrzynce dla doręczenia korespondencji (patrz zwrotne pokwitowanie odbioru przesyłki w aktach sprawy). W dalszej kolejności wobec nie odebrania przesyłki w terminie, właściwy urząd pocztowy dokonał jej zwrotu do tut. Sądu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy odnieść się do skuteczności wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Otóż doręczenie wezwania, o którym mowa powyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z art. 72 P.p.s.a. w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Z kolei w myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób opisany powyżej, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W niniejszej sprawie przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku awizowano w dniu 15 grudnia 2011 r. (z adnotacją "adresata nie zastano") oraz powtórnie w dniu 23 grudnia 2011 r. Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 P.p.s.a., skutek doręczenia wezwania referendarza nastąpił w dniu 29 grudnia 2011 r., z kolei termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 5 stycznia 2012 r. Przechodząc zaś do zasadniczych rozważań należało na wstępie podkreślić, że intencją I.P. jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie uczyniła zadość powyższemu obowiązkowi, jako że nie doszło w tej sprawie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, a tym samym obiektywną ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Wziąwszy pod uwagę opisany wcześniej stan faktyczny niniejszego wpadkowego postępowania należy w ramach tego uzasadnienia wyjaśnić celowość skierowania do skarżącej wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i wydatków. Wystosowanie takiego wezwania było zaś w rozpatrywanej sprawie szczególnie konieczne z uwagi na deklarowany przez skarżącą, relatywnie bardzo niski miesięczny dochód w kwocie 50 zł. Niejasna jest także sytuacja mieszkaniowa I.P. i jej tytuł prawny do nieruchomości, którą wskazano w tej sprawie jako adres jej zamieszkania. W tym zakresie niezbędne było wyjaśnienie, kto ponosi koszty utrzymania tejże nieruchomości oraz ustalenie kręgu osób, które mogłyby mieć wpływ na szeroko pojmowaną sytuację materialną skarżącej. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.