I SA/Gl 1122/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W motywach tego rozstrzygnięcia zwrócono przede wszystkim uwagę na to, że I.P., pomimo wezwania referendarza do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych oświadczeń, nie uzupełniła wniosku. Co znamienne, doręczenie wspomnianego wezwania dokonano w trybie zastępczym, wynikającym z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a. W wyniku uprawomocnienia się ww. orzeczenia, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lutego 2012 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na przywołane wyżej zarządzenie, skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk z dnia 9 marca 2012 r.), w którym zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną we właściwym urzędzie pracy. Jedynym jej źródłem utrzymania jest świadczenie alimentacyjne od męża, które wypłacane jest w ograniczonej wysokości, tj. do kwoty 50 zł. W chwili obecnej skarżąca mieszka "kątem" u córki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że I.P. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe; nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej kwotę 3000 euro. Uzupełniając wniosek oświadczyła (patrz pismo procesowe z dnia 12 marca 2012 r.), że dwa lata temu straciła pracę w wyniku likwidacji zakładu pracy. W urzędzie pracy, gdzie pozostaje zarejestrowana, nie ma dla niej ofert zatrudnienia. W ramach poprzedniego stosunku pracy była zatrudniona na niepełny etat i dlatego nie przysługuje jej prawo do zasiłku. W wyniku rozwodu, który został orzeczony z winy męża, zostały jej zasądzone alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie. W chwili obecnej świadczenie to wypłacane jest jej w wysokości 50 zł. Przy piśmie procesowym z dnia 15 marca 2012 r. skarżąca nadesłała wyrok Sądu Okręgowego w K. Wydział XVIII Cywilny Rodzinny z dnia [...], mocą którego orzeczono wspomniany wyżej rozwód i ustalono wysokość alimentów od męża. Nadesłano nadto kopie przekazów pocztowych potwierdzających wysokość wypłacanego jej świadczenia alimentacyjnego. Dodatkowo skarżąca przedłożyła inne orzeczenie sądu powszechnego, którym warunkowo umorzono postępowanie karne przeciwko mężowi skarżącej o to, że w okresie do stycznia 2007 r. do października 2007 r. uporczywie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. I.P. nadesłała nadto dokumentację medyczną, z której wynika, że cierpi na chroniczne bóle kręgosłupa. W tych ramach przedłożono nadto zaświadczenie o bezrobociu oraz kopię rozwiązania umowy o pracę. W oparciu o dokumentację źródłową, nadesłaną w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2012 r. (całość rzeczonej dokumentacji dołączono do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1119/11), ustalono, co następuje. Skarżąca mieszka obecnie w domu, który uprzednio darowała córce. W ubiegłym roku nie osiągnęła żadnych dochodów. Córka skarżącej w 2010 r. osiągnęła dochód w kwocie bez mała 40.000,00 zł netto, a w 2011 r. – blisko 25.000,00 zł netto. Stałe udokumentowane wydatki w gospodarstwie domowym córki skarżącej kształtują się na poziomie około 820 zł. I.P. oświadczyła, że dodatkowo ich wydatki na lekarstwa i rehabilitację wynoszą około 900 zł. Skarżąca jest zarejestrowaną osobą bezrobotną od 17 grudnia 2010 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek okazał się zasadny, gdyż okoliczności dotyczące stanu majątkowego skarżącej przemawiają za całkowitym zwolnieniem jej od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. Jest to wyjątek od generalnej reguły odpłatności postępowania sądowego - art. 199 P.p.s.a. Z tego też względu okoliczności dotyczące stanu majątkowego osoby występującej z takim wnioskiem poddawane są wnikliwej analizie. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. W myśl wszak z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. Z kolei stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Oceniając sytuację materialną skarżącej w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, iż jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W chwili obecnej nie uzyskuje żadnych dochodów. Mieszka u córki, która ponosi wszelkie koszty związane z ich utrzymaniem. W tych okolicznościach można stwierdzić, że prawo pomocy, nazywane także prawem ubogich, zostało wprowadzone do procedury przed sądami administracyjnymi dla ochrony praw takich osób, jak skarżąca. Jej argumentacja akcentowana w złożonym obecnie druku PPF w zestawieniu z nadesłaną dokumentacją źródłową, pozwoliła przyjąć, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest trudna. Nie sposób przy tym przyjąć, że ciężar kosztów niniejszego postępowania miałby zostać przerzucony na córkę skarżącej, której dochody za rok ubiegły były o blisko połowę niższe niż w roku 2010. Warto tu zaznaczyć, że pewnego rodzaju mankamentem dowodowym jest brak dokumentacji odnoszącej się do syna skarżącej, nie mniej jednak, podobnie jak w przypadku córki, nie można wymagać, aby to on partycypował w kosztach niniejszego postępowania. Analiza dokumentacji źródłowej, nadesłanej przy obecnie rozpoznanym wniosku, pozwoliła na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Należy tu wyraźnie zaznaczyć, iż zasadniczym powodem, dla którego poprzednio odmówiono skarżącej zastosowanie dobrodziejstwa procesowego było nieudokumentowanie podnoszonych przez nią okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.