I SA/Gl 1124/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, stwierdził, że jedynym źródłem utrzymania jego i jego rodziny jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, którego wysokość w jednym miejscu wniosku określił na kwotę 2000 zł, a w drugim na około 2500 zł brutto miesięcznie. Dodał, że jego małżonka jest rolnikiem, nie uzyskującym żadnych dochodów, i że ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, w tym jedno pełnoletnie. Według wniosku majątek skarżącego obejmuje dom z "działką rolną" oraz dwa samochody. Pismem doręczonym w dniu 19 grudnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie dziesięciu dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawienie dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej wykonywanej przez skarżącego, w szczególności odpisów: deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ten okres oraz ewidencji środków trwałych, przedłożenie zaświadczenie wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego prowadzącego przez małżonkę skarżącego oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy otrzymuje ona dopłaty związane z posiadanym gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, złożenie wyjaśnień na temat pełnoletniego syna skarżącego (sprecyzowano, że wyjaśnienia te należy wesprzeć niezbędną dokumentacją: jeżeli syn ten nadal się uczy – zaświadczeniem wystawionym przez szkołę lub uczelnię, że uczy się w tej placówce i odpowiadającym na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, jeżeli jest osobą bezrobotną – zaświadczeniem właściwego urzędu pracy) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odpowiedzią na wezwanie było niepodpisane pismo z dnia 29 grudnia 2011 r., informujące, że do pisma załączono: dokumenty potwierdzające uzyskiwane dochody, zeznania podatkowe za 2010 r. oraz deklaracje dla podatku VAT za ostatnie 6 miesięcy, lecz – wbrew temu oświadczeniu – nadesłana przesyłka nie zawierała tej dokumentacji. Nie została ona, podobnie jak inne materiały objęte wezwaniem, przedłożona do chwili obecnej. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie nadsyłając żadnego dokumentu, o który wzywano. Trudno przy tym przyjąć, by stanowiło to efekt omyłki, tj. by ktoś wysyłający pismo mógł nie zauważyć, iż przesyłka nie zawiera żadnego z kilku dokumentów, które do tego pisma miały być załączone. Wezwanie do uzupełnienia danych zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak wszak jakichkolwiek dokumentów pozwalających wyciągnąć wnioski na temat choćby dochodów, w tym określonych w urzędowym formularzu niejednoznacznie dochodów z działalności gospodarczej, i wydatków skarżącego i jego rodziny, czyli okoliczności niezbędnych dla rozpoznania wniosku. Niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala zatem uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.