I SA/Gl 1128/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi H. W. (W.) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi H. W. (W., dalej "zobowiązany" lub "skarżący") jest postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") w związku z brakiem zapłaty przez zobowiązanego należności z tytułu opłat abonamentowych przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w T. (dalej "organ egzekucyjny") tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia [...] r. obejmujący zaległe opłaty za okres od stycznia 2015 r. do czerwca 2020 r.; odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia wypłacanego przez ZUS został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r. 2. Skarżący pismem doręczonym do Urzędu Skarbowego w dniu 24 listopada 2020 r. wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym – zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Uzasadniając go, wyjaśnił, że nigdy nie zawierał umowy na świadczenie usług objętych tytułami egzekucyjnymi i egzekucją i nie korzystał z usług wierzyciela w latach 2015-2020, gdyż od 26 września 2007 r. nie mieszka i nie przebywa w R. ([...]) przy ul. [...].; od 26 września 2007 r. przebywa i jest zameldowany na pobyt stały w R. przy ul. [...]. 3. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz .U. z 2020 r. poz. 1689, dalej "ustawa o opłatach abonamentowych"), wierzyciel uznał zarzut zobowiązanego za niezasadny. W uzasadnieniu wskazał, że na imię i nazwisko zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] R.. Po rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika, która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Następnie zobowiązanego zawiadomiono o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Wierzyciel podkreślił, że wyłącznie wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, czego zobowiązany nie uczynił. Zatem tak długo, jak zobowiązany nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, tak długo powinien uiszczać opłaty abonamentowe. Argumentował, że dla obowiązku regulowania opłat abonamentowych bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy zobowiązany korzysta z odbioru programów telewizyjnych nadawanych przez Telewizję Polską S.A. Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego, że od 26 września 2007 r. nie mieszka w R. przy ul [...], wierzyciel wskazał, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników, a nie do adresu rejestracji. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników – obowiązek dokonania ich wyrejestrowania. Tymczasem wierzyciel nie posiada dokumentu, który potwierdziłby zgłoszenie zmian – wskazanie nowego adresu, czy też wyrejestrowanie odbiornika. 4. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie. Podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku, twierdząc, że pod adresem: ul. [...], [...] R. od dnia 26 września 2007 r. nie przebywał oraz został spod tego adresu wymeldowany. Powtórzył, że roszczenie orzeczone postanowieniem nie ma podstaw cywilno-prawnych. 5. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3, art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z o opłatach abonamentowych, utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324). Ponieważ wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników zatem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek uregulowania należności wskazanych w przedmiotowym tytule wykonawczym. Wierzyciel argumentował, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało do zobowiązanego przesłane pismem z dnia 10 września 2008 r. na adres jakim Poczta Polska S.A. dysponowała. Ponieważ obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, to nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych przypisana jest do abonenta, a nie do adresu. Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu abonamentu. Jeżeli zaś abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie postanowienie wierzyciela z dnia [...] r. oraz o obciążenie go kosztami sądowymi. W uzasadnieniu skargi podał, że wydanie postanowienia jest bezpodstawne i stanowi próbę wymuszenia zapłaty za nieistniejący odbiornik i w sytuacji, kiedy nie jest zameldowany, nie przebywa i nie mieszka w R. przy ul. [...]. Do skargi dołączył zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały od dnia 26 września 2007 r. w R. przy ul. [...]. Ponadto wskazał, że jest osobą niepełnosprawną. 7. W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że skarżący złożył do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniosek o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2008 r. do 31 stycznia 2013 r. w związku z otrzymanym upomnieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...]. We wniosku tym skarżący wyjaśnił, że w 2007 r. wymeldował się z adresu: R., ul. [...], a brak uiszczania opłat abonamentowych nie wynikał z jego złej woli. Uznał, że zmiana głównego lokatora w zajmowanym przez niego lokalu, automatycznie pociągnie za sobą korektę w bazie abonentów. Tym samym, w ocenie wierzyciela, skarżący nie kwestionuje rejestracji odbiornika, jak zarzuca w skardze do WSA w Gliwicach, lecz informuje, że nie dopełnił odpowiednich formalności po wymeldowaniu w 2007 r. z mieszkania w R. przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w sprawie egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych. Zarzut ten został sformułowany na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i dotyczy nieistnienia obowiązku. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący w szczególności podniósł, że nigdy nie zawierał umowy na świadczenie usług objętych tytułami egzekucyjnymi i nie korzystał z usług wierzyciela w latach 2015-2020, gdyż od 26 września 2007 r. nie mieszka i nie przebywa w R. ([...]) przy ul. [...]; od 26 września 2007 r. przebywa i jest zameldowany na pobyt stały w R. przy ul. [...]. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżący zobowiązany był powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązujący od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2). Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2). Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia brak było dowodów na okoliczność wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika; wierzyciel nie dysponował dowodem wyrejestrowania odbiornika, a skarżący takich dowodów nie przedstawił, co powinien uczynić, skoro podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż wnosząc zarzut egzekucyjny, skarżący usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (w sprawie do skarżącego), dlatego argumentacja skarżącego odnosząca się do zmiany adresu zamieszkania i zameldowania jest dla rozstrzygnięcia sprawy irrelewantna - nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku Na skarżącym (abonencie) spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiornika telewizyjnego - obowiązek dokonania jego wyrejestrowania. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (który zastąpił książeczkę radiofoniczną numer [...]) zostało do skarżącego przesłane pismem z dnia 10 września 2008 r. na adres rejestracji odbiornika, który nie został zaktualizowany przez skarżącego. Co istotne, skarżący dopiero w dniu 9 lipca 2021 r. wyrejestrował odbiornik, posługując się przy tym numerem identyfikacyjnym [...]. Skarżący w pismach skierowanych do wierzyciela i Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (pisma z dnia 18 lutego i 15 kwietnia 2013 r.), w których zwrócił się o umorzenie i rozłożenie na raty zaległości za okres od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r., nie kwestionuje faktu zarejestrowania odbiornika. Tłumaczy dlaczego nie dokonał jego wyrejestrowania po zmianie miejsca zamieszkania. Informuje, że w mieszkaniu położonym w R. przy ul. [...] głównymi lokatorami są M. i J. W. oraz, że nieuiszczanie opłat nie wynikało z jego złej woli, lecz niewiedzy na temat stanu istniejącego. Sądził, że zmiana głównego lokatora w ww. mieszkaniu automatycznie pociągnie za sobą korektę w prowadzonej przez wierzyciela bazie abonentów. Był przekonany, że zobowiązania z tytułu abonamentu są regulowane na bieżąco. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż jest osobą niepełnosprawną, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia; skarżący tego rodzaju oświadczenia nie przedstawił. Odnosząc się do braku wskazania w postanowieniu wierzyciela z dnia [...] r. kwoty i okresu należności, co w ocenie skarżącego prowadzi do braku wiarygodności wierzyciela, wskazać należy, że szczegóły dotyczące zobowiązania skarżącego zostały ujęte w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., którego odpis został doręczony skarżącemu w dniu [...] r. Sąd podziela stanowisko wierzyciela, iż w wydanych w sprawie postanowieniach powołano numer tytułu wykonawczego (tj. [...]) i datę jego wystawienia, tj. [...] r., co jest wystarczające do ustalenia za jaki okres i w jakiej kwocie wierzyciel domaga się wyegzekwowania od skarżącego należności z tytułu abonamentu. Reasumując, Sąd stwierdza, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego wyrejestrowania go, z zastrzeżeniem okoliczności skutkujących zwolnieniem z opłat, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę.