I SA/Gl 1133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 16 lipca 2025 r. nr 2401-IEE.7192.315.2025.2.DJ UNP: 2401-25-183550 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 16 lipca 2025 r., znak 2401-IEE.7192.315.2025.2.DJ, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej jako organ I instancji, Dyrektor ZUS) z 28 maja 2025 r., oddalające skargę A.S. (dalej jako skarżącą, zobowiązana) na czynność organu egzekucyjnego z 10 kwietnia 2025 r. zajęcia świadczenia emerytalno – rentowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako k.p.a.), art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. 2025 r., poz. 132 – dalej jako u.p.e.a.). Stan sprawy przedstawia się następująco: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. działając jako wierzyciel, wystawił wobec zobowiązanej tytuł wykonawczy z 9 kwietnia 2025 r., nr TW4480025005537 obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2024 r. Zawiadomieniem z 10 kwietnia 2025 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej organ egzekucyjny), dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej 17 kwietnia 2025 r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, pismem z 24 kwietnia 2025 r. zobowiązana wniosła skargę na zajęcie wierzytelności z 10 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu pisma zarzuciła, że skarżone zajęcie narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Dalej podniosła, że zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Zobowiązana podniosła również, że kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003 r., w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów Izb skarbowych. Jeśli odnośnie ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. W ocenie zobowiązanej, zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowego tytułu wykonawczego. Postanowieniem z 28 maja 2025 r., organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS wydał postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu. Uzasadniając rozstrzygnięcie DIAS podniósł, że czynność zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została prawidłowo dokonana. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem organ egzekucyjny bada, czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. W ocenie DIAS zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonano poprzez przesłanie do organu rentowego prawidłowego zawiadomienia zgodnego ze wzorem. Druk zawiadomienia zawierał wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało prawidłowo doręczone, zarówno zobowiązanej (odbiór potwierdzony 17 kwietnia 2025 r. przez pełnomocnika), jak i ZUS Oddziałowi w Z.. Zdaniem organu, część argumentów zobowiązanej winna stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. W skardze na to postanowienie wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca podniosła, że czynności egzekucyjne realizowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektora Oddziału w Z., w zakresie egzekucji administracyjnej, naruszają prawo. W jej ocenie podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003 roku, w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych było niedopuszczalne. Takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, więc nie może ono być stosowane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd posłuży się argumentacją przedstawioną m.in. w wydanym w tożsamej sprawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1222/24, z (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którą w pełni podziela i uznaje za własną. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Podkreślić należy, że w postępowaniu skargowym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna czy istnieją okoliczności do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. II FSK 1324/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. I SA/Gd 944/20 oraz WSA w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Po 609/20). W doktrynie wskazuje się, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym "dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. (...) Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Można również wskazywać na naruszenie innych ustaw niż komentowana ustawa. Rozumując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną naruszenie przepisów rozporządzenia. (...) Skoro skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, to nie ma podstaw do oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu, których prawidłowość nie została zakwestionowana daną skargą. Tak więc przedmiotem oceny są wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora lub poborcy skarbowego w świetle przepisów ustawy regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023). W ocenie Sądu organ egzekucyjny dokonując zajęcia nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 tej ustawy. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 79 § 1 ww. ustawy i zgodnie z art. 26e § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Potwierdzenie odbioru wydruku zawiadomienia, o którym mowa wyżej, potwierdził pełnomocnik strony 17 kwietnia 2025 r. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii właściwości rzeczowej i miejscowej Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego, wskazać należy, że art. 19 § 4 i art. 22 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż zasięg terytorialny działania w tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji. Egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie wprowadza niczego nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. Zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. i Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wobec skarżącej. Zdaniem Sądu przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Nie ulega zatem wątpliwości, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania, a uchylenie zajęcia z przyczyn wskazanych przez skarżącą byłoby całkowicie bezpodstawne. Takie też stanowisko zajął w analogicznych stanach faktycznych tut. Sąd w wyrokach: z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. I SA/GI 524/22, z dnia 18 października 2023 r., sygn. I SA/GI 771/23, z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. I SA/Gl 946/24 oraz z oddalając skargi zobowiązanej w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.