I SA/Gl 1140/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Odpowiadając na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pismem z dnia 9 stycznia 2009 r., B. R. zwróciła się o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł. Argumentując wniosek wskazała, że w związku ze złym stanem zdrowia, począwszy od 2004 r., poddaje się leczeniu. W chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie pracuje, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża. Oświadczyła, że wraz z nim posiadają dwoje niepełnoletnich dzieci, uczęszczających do szkoły. W dalszej kolejności, odpowiadając na wezwanie referendarza, do Sądu wpłynął w dniu 4 lutego 2009 r. druk urzędowego formularza PPF. W tych ramach skarżąca wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych( pkt 4 druku PPF). Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca nie posiada jakiegokolwiek majątku. Z kolei jej mąż posiada gospodarstwo rolne stanowiące odrębną własność. W rubryce "dochody" odnotowano, że skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 9 lutego 2009 r., wezwano skarżącą do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, tj.: "1) wykazanie za pomocą odpisów stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, woda, energia elektr., telefon, nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, 2) nadesłanie odpisu lub kserokopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007 (ten punkt wezwania dotyczy również męża); 3) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 4) nadesłanie zaświadczenia wydanego przez Agencję Rynku Rolnego, udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy mąż skarżącej otrzymuje dopłaty związane z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym, a jeśli tak, to w jakiej wysokości, 5) nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na dochodowość gospodarstwa rolnego prowadzonego przez męża skarżącej, 6) nadesłanie odpisu lub kserokopii tytułu prawnego do nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] celem wykazania czy jest to własność, współwłasność, służebność itp. za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, najmu, użyczenia itp., 7) udokumentowanie okoliczności ponoszenia straty w ramach prowadzonej przez męża działalności gospodarczej. W tych ramach należy nadesłać np. księgę przychodów i rozchodów, ewidencję przychodów, deklaracje VAT (za okres ostatnich sześciu miesięcy); dodatkowo należy nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności oraz wyciągi z rachunku bankowego firmy." W wezwaniu pouczono skarżącą, że nie zastosowanie się do jego treści, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia 18 lutego 2009 r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego. Przy piśmie nadesłano plik dokumentów, w tym: decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego ([...] zł za rok 2008), decyzję w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ([...] zł – płatność na rok 2008), zaświadczenie Burmistrza Miasta P. z dnia 18 lutego 2009 r. wskazujące na dochodowość gospodarstwa rolnego męża skarżącej w wysokości [...] zł (2007 r.), tytuł prawny męża skarżącej do nieruchomości położonych na terenie P., faktury za dostawę energii elektrycznej ([...] zł/miesiąc), fakturę za wodę i odprowadzenie ścieków ([...] zł za dwa miesiące), zeznanie PIT-36, z którego wynika, że w 2007 r. małżonkowie osiągnęli stratę w kwocie [...] zł (przychód – [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł), deklarację VAT-7K za czwarty kwartał 2008 r. (kwota do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy – [...] zł). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada nadto podkreślić, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Trzeba jeszcze w tym miejscu zaakcentować, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. [druk PPF – ref.], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Zastosowanie w tym przypadku tego przepisu znalazło uzasadnienie w wątpliwościach, jakie pojawiły się wskutek analizy oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przede wszystkim zauważono, że jedynym źródłem dochodu wskazanym w druku PPF jest działalność gospodarcza prowadzona przez męża skarżącej, a ta przynosi straty. Zrodziło się zatem pytanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości pokrywane są wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej. Należy w tym miejscu zauważyć, że nadesłane przez skarżącą materiały źródłowe jedynie pogłębiły wątpliwości, które zrodziły się na etapie analizy jej oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku. W pierwszej kolejności wytknąć trzeba stronie skarżącej, że już na etapie składania wspomnianego oświadczenia, pominęła część dochodów, które pozyskuje jej małżonek. Wymaga więc podkreślenia, że dopiero na skutek wezwania referendarza sądowego, ujawniono, iż dodatkowym, poza działalnością gospodarczą, dochodem jest gospodarstwo rolne, którego dochodowość za rok 2007 oszacowano w kwocie [...] zł. Dodatkowo z tego tytułu mąż skarżącej uzyskuje corocznie dopłaty i w roku 2008 była to kwota [...] zł. Dysponentem tej ostatniej sumy środków pieniężnych mąż skarżącej stał się w okresie, w którym skarżąca inicjowała niniejsze wpadkowe postępowanie. Trzeba też podkreślić, że skarżąca wykonując wezwanie referendarza wybiórczo ujawniła wymagane dokumenty źródłowe. Przede wszystkim, pomimo obszernego katalogu dokumentów wskazanych w treści wezwania, nie przedstawiono aktualnej dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej jej męża. Nadesłany PIT-36 za 2007 oraz deklaracja VAT-7K nie obrazują wyniku finansowego tej działalności w okresie, w którym skarżąca stara się o uzyskanie pomocy Skarbu Państwa poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W tych ramach należy nadto podkreślić, że skarżąca nie ujawniła posiadanych w jej gospodarstwie domowym rachunków bankowych. Wprawdzie oświadczyła, że takowych osobiście nie posiada, nie mniej jednak w jej gospodarstwie domowym funkcjonuje co najmniej jeden rachunek, tj. [...] (patrz uzasadnienie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...]., s. 4). Reasumując, w ocenie referendarza skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ selektywnie zastosowała się do wezwania do uzupełniania danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.