I SA/Gl 1141/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 26 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres styczeń – października 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 lipca 2019 r. S. R. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres styczeń – października 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2020 r., po braku uwzględnienia wniosku Strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 września 2019 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 sierpnia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Opisane wezwanie doręczono skarżącym w dniu 18 marca 2020 r. Skarżący pismem z dnia 20 marca 2020 r. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem Sądu z dnia 17 września 2020 r. utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2020 r. o odmowie przyznania prawa pomocy S. R.. Kwota należna tytułem wpisu od skargi jak dotąd nie została uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nieopłacona. Zgodnie z treścią art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zwaną p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Sąd w rozpatrywanej sprawie stanął na stanowisku, że skoro w dniu 18 marca 2020 r. skarżący otrzymał wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kocie 500 zł, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej w dniu 25 marca 2020 r., co wszak nie nastąpiło. Wprawdzie skarżący pismem z dnia 20 marca 2020 r. wniósł ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, niemniej jednak nie mogło to uchronić ich przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany, albowiem w dniu 22 listopada 2019 r. starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 23 września 2019 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2020 r. uznano, że termin do wniesienia sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2019 r. upłynął bezskutecznie stronie skarżącej w dniu 24 grudnia 2019 r. Skutkowało to obowiązkiem uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty – ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści prawomocnego orzeczenia. Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lutego 2020 r. wydanym po uzyskaniu przez zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2019 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 23 września 2019 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przymiotu prawomocności, Sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy dodać, iż inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na koniec podkreślenia wymaga, że zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. następujące postanowienia: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13, z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14 czy z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl)). Mając na uwadze powyższe okoliczności prawne i faktyczne, w rozpatrywanej sprawie należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.