I SA/Gl 1142/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata "ze specjalnością prawo celne i podatkowe". Uzasadniając wniosek, podniósł, że ze względu na stan zdrowia nie pracuje i leczy się w poradniach [...] i [...], wydając na leki 218 zł miesięcznie. Wyliczył jednocześnie drobiazgowo zażywane przez siebie leki. Według wniosku skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, otrzymującą wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1000 zł, oraz z pełnoletnim synem. Jako składniki majątku wskazano we wniosku prawo do połowy domu zajmowanego wspólnie z synem i jego rodziną, niesprawny samolot po wypadku lotniczym oraz również niesprawny samochód osobowy. Do wniosku załączono kserokopię listy płac, z którego wynika, że w dniu 10 grudnia 2011 r. małżonce skarżącego wypłacono w formie przelewu bankowego kwotę 1.032,34 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego syna (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać w szczególności zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w przypadku, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2010, przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zastrzeżono, że jeżeli nie ma podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżący za rok 2011 nie wykazał dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na podatek dochodowy skarżącego), wskazanie przyczyn, dla których skarżący nie wspomniał o jednej z nieruchomości, o której mowa w aktach administracyjnych, nadesłanie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego oraz wykazanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżący nadesłał kserokopie: informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochody sporządzonej za 2010 r. przez pracodawcę jego małżonki, zaświadczenia z dnia 29 listopada 2011 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej przez jego syna oraz fragmenty wydruków z prowadzonej w związku z tą działalnością księgi przychodów i rozchodów. Ponadto w piśmie z dnia 18 stycznia 2012 r. oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, a wypłata jego małżonki "jest wypłacana bez reszty co miesiąc w banku". Zaznaczył także, że "rozlicza się wraz z małżonką PIT 11". Poinformował zarazem, iż "nigdy nie starał się o zasiłek dla bezrobotnych", jest "wpisany (...) do ubezpieczenia zdrowotnego żony" i "nie stawał przed lekarzem orzecznikiem ani nie starał się o rentę". Skarżący złożył też wyjaśnienia dotyczące posiadanej przez niego nieruchomości oraz podjętych przez niego starań związanych z realizacją jego uprawnień emerytalnych. Powtórzył wreszcie swoje oświadczenie na temat kwoty wydawanej na lekarstwa, zaznaczając, że nie zbierał żadnych dokumentów w tym zakresie, gdyż nie podejrzewał, iż "komuś może to być potrzebne". Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona wykazać w tej materii, polega na należytym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący takiej staranności nie zachował, nie wykonując wezwania referendarza sądowego w wystarczający sposób. Ocenę tę można odnieść do każdego punktu wezwania, największe znaczenie ma jednak fakt, że nie nadesłał on żadnego dokumentu, który dostarczałby jakichkolwiek danych na temat jego osoby, pozwalając na choćby częściową weryfikację jego oświadczeń. I tak nie można zbadać wiarygodności wyjaśnień skarżącego, zgodnie z którym nie uzyskuje on żadnych dochodów. Nie przedłożył on bowiem ani zaświadczenia w sprawie bezrobocia, o które wyzwano, ani wskazanych w wezwaniu dokumentów, jakie należało przedstawić w wypadku, gdyby nie było podstaw do wydania tego zaświadczenia. Wbrew wyraźnej treści wezwania poprzestał w tym zakresie na niczym nieudokumentowanych oświadczeniach. Wnioskodawca nie wykonał też wezwania w części odnoszącej się do zeznań podatkowych. Ograniczył się mianowicie do wyjaśnień i nadesłania informacji o przychodach uzyskanych przez jego małżonkę w 2010 r. Oczywistym zaś jest, że informacja taka nie pozwala wykluczyć, że skarżący uzyskał jednak dochody podlegające opodatkowaniu, a nawet tego, że jego małżonka uzyskała dochody z innego źródła. Analogicznie ocenić wypada zignorowanie wezwania do przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych. Nie ulega przecież wątpliwości, że przynajmniej małżonka skarżącego taki rachunek posiada, skoro pracodawca wypłaca jej wynagrodzenie w formie przelewu oraz że ustalenie stanu rachunków bankowych i operacji dokonywanych w jego ramach jest istotne dla rozpoznania wniosku, zwłaszcza jeśli zważyć, iż wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest nieznaczna, najmniejsza spośród znanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Konkluzja, iż strona nie posiada środków pozwalających na uiszczenie tak niewielkich kosztów, np. na rachunku bankowym, musi być szczególnie dokładnie udokumentowana. Skarżący nie wykonał nawet wezwania dotyczącego kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, czyli drugiej, obok dochodów, okoliczności podstawowej z punktu widzenia postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie udowodnił przy tym nie tylko tego, że ponosi wydatki na leczenie w podanej przez siebie wysokości, ale i tego, że w ogóle ma problemy zdrowotne uzasadniające tego rodzaju wydatki, np. za pomocą zaświadczeń lekarskich. Nie starał się więc choćby uprawdopodobnić tej kwestii. Tego rodzaju postawa skarżącego uniemożliwia ocenę jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej w sposób wolny od wątpliwości, a co za tym idzie wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tego Prawa orzeczono jak w sentencji.