I SA/Gl 1150/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 7 stycznia 2015 r. 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 3. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu Wraz ze skargą W.S. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1680 zł brutto, które w znacznej części podlega zajęciu w związku z należnościami alimentacyjnymi przysługującymi jego córce. Zaznaczył, że żyje z żoną w separacji, a w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Według wniosku skarżący nie ma żadnego majątku i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. W celu udokumentowania swojej sytuacji majątkowej skarżący nadesłał: zaświadczenie swojego pracodawcy (według niego wynagrodzenie wynosi 1242,20 zł netto, jednak z kwoty tej potrąca się 745 zł tytułem zajęcia) oraz kopie: zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 8 lutego 2011 r. (wynika z niego, że alimenty na rzecz córki skarżącego reprezentowanej przez jego małżonkę wynoszą 550 zł miesięcznie, lecz zadłużenie z tego tytułu sięgnęło kwoty 58.850 zł, powiększonej o odsetki za zwłokę w wysokości 16.072 zł; w świetle pisma podstawą wypłaty tych kwot jest ugoda zawarta przed sądem dnia 20 marca 2001 r., a córka i żona skarżącego zamieszkują wraz z nim pod jednym adresem), informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w ubiegłym roku – PIT-11, umowy z dnia 22 lutego 2006 r. o wyłączeniu ustroju wspólności majątkowej w małżeństwie skarżącego, powiadomienia z dnia 27 lutego 2012 r. o zmianie stawki opłat z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu wskazanego jako miejsce zamieszkania skarżącego (sumę opłat za mieszkanie wraz ze wspomnianym odszkodowaniem wyliczono tam na 902,85 zł) i faktury dotyczącej opłat za energię elektryczną dostarczaną do tego lokalu w okresie od 19 maja do 19 października 2014 roku z odręcznymi adnotacjami określającymi terminy zapłaty tych należności (np. 13 października 2014 r. zapłacono kwotę 265,34 zł). Wnioskodawca wyjaśnił nadto, że nie posiada rachunku bankowego i że "korzysta z lokalu komunalnego wynajmowanego od wspólnoty mieszkaniowej zarządzanej przez Administrację Zasobów Komunalnych <[...]> Ł. ul. [...]". Postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego rozstrzygnięcia postanowieniem z 7 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając odmowę wytknięto skarżącemu mankamenty dowodowe wniosku oraz to, że nadesłana przez niego część dokumentacji jedynie pogłębia wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego. Zarzucono skarżącemu, że nie nadesłał wymaganego wezwaniem zeznania podatkowego, a przedstawił jedynie tylko jeden z dokumentów, które wykorzystywane są podczas opracowania takiego zeznania. Zwrócono nadto uwagę, że skarżący nadesłał dokumenty dotyczące lokalu innego niż ten, w którym według oświadczenia ma obecnie zamieszkiwać. Zauważono przy tym, iż wydatki te znacznie przewyższają ujawnione przez skarżącego dochody. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, w którym domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie z kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. W zażaleniu skarżący podniósł, że nie mógł złożyć zeznania podatkowego za rok 2014 ponieważ jeszcze go nie złożył a termin na jego złożenie ma do końca kwietnia 2015 r. Skarżący wyjaśnił tez wątpliwości dotyczące jego miejsca zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało w tej sprawie skorzystanie przez tut. Sąd z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (zob. art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm., dalej "ppsa"). Rozpoznając ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy wskazać że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata) sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 p.p.s.a., przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt.1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym- obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- może być natomiast przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Zaznaczyć także wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych, niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Mając na względzie powyższe uznać przyjdzie, iż z taką właśnie wyjątkową sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie i dlatego też wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. W istocie bowiem wyżej opisana sytuacja majątkowa skarżącego, w szczególności uzyskiwany przez niego niewielki dochód, a także udokumentowane wydatki ponoszone na utrzymanie rodziny, zaległości wobec Urzędu Skarbowego i ZUS skłania do przyjęcia tezy, iż skarżącego nie stać na poniesienie kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzić należy, że w świetle powyższego również i ten wniosek zasługiwał na uwzględnienie, albowiem powyższe uniemożliwia samodzielne sfinansowanie takich usług. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono jak w sentencji.