I SA/Gl 1155/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po uiszczeniu wpisu od skargi w niniejszej sprawie, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata), który będzie go reprezentował na rozprawie. Oświadczył, że zamieszkuje wraz z żoną i z synem, a dochody rodziny ograniczają się do emerytur jego i żony w wysokości odpowiednio 1245 i 1076 zł netto, jednak jego świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę 350 zł w związku ze spłatą zaległości powstałej w czasie, kiedy prowadził działalność gospodarczą. Zaznaczył, że syn jest studentem, a koszty jego utrzymania wynoszą około 1000 zł. Zwrócił uwagę na swój stan zdrowia oraz na bardzo poważne problemy zdrowotne jego małżonki, szacując miesięczne koszty leczenia na około 500 zł. Skarżący dodał, że dom stanowiący miejsce zamieszkania jego rodziny jest własnością jego córki, która, jak podkreślił: "nie zamieszkuje w naszej miejscowości". Miesięczną wysokość opłat określił na około 700 zł. Podkreślił, iż nie jest w stanie pokryć ani wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, ani nawet kosztów dojazdów do Sądu. Do wniosku załączono kserokopie decyzji w sprawie emerytur, dokumentacji medycznej, potwierdzenia zapłaty w dniu 20 października 2014 r. wspomnianej kwoty 350 zł oraz notarialnej umowy darowizny z dnia 23 lipca 2012 r. (na jej podstawie skarżący wraz z żoną przenieśli na córkę, będącą wcześniej wraz z nimi współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej ich miejsce zamieszkania, swoje udziały we współwłasności, określając wartość darowizny na kwotę 152.000 zł; córka ustanowiła na rzecz rodziców nieodpłatną służebność zamieszkania; według aktu notarialnego wszystkie strony umowy zamieszkują pod tym samym adresem). Na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, które dotyczyło skarżącego i wszystkich osób pozostających w jego gospodarstwie domowym i obejmowało w szczególności udokumentowanie wszelkich dochodów, nadesłanie zeznań podatkowych i wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, przedłożono: zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały (oprócz skarżącego, jego żony i syna wyliczono w nim jeszcze 5 innych osób, w tym córkę; wnioskujący powtórzył jednak, że wszystkie te inne osoby nie zamieszkują pod tym adresem, m.in. że jego córka przebywa w [...]), wydruk z ewidencji działalności gospodarczej potwierdzający wykreślenie z tej ewidencji działalności prowadzonej przez skarżącego z dniem 2 lutego 2012 r. i zaświadczenie poświadczające, że syn skarżącego jest studentem niepobierającym świadczeń stypendialnych oraz kserokopie: upomnienia z dnia 7 listopada 2014 r. w sprawie zaległości podatkowej wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie 1181,60 zł i wcześniejszych pism skarżącego z dnia 31 października 2014 r., w których poinformował on organ podatkowy o błędzie w zeznaniu podatkowym i wniósł o rozłożenie zaległości na raty w związku ze swoją trudną sytuacją, wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i jego małżonki za ubiegły rok (poza przychodami z emerytur skarżący wykazał przychód z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 11.285 zł), zeznania podatkowego jego syna (wykazał on przychody w wysokości 7396 zł, m.in. z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 5.536 zł; skarżący, jego małżonka i syn złożyli jednak oświadczenia, w świetle których nie osiągają żadnych dochodów poza emeryturami, o których mowa we wniosku), wyciągi z dwóch rachunków bankowych, należącego do skarżącego (na rachunek ten wpływa emerytura skarżącego, w okresie od 1 września do 4 grudnia bieżącego roku odnotowano też jeden przelew kwoty 350 zł, ten już udokumentowany, z dnia 20 października; środki z rachunku są regularnie wypłacane) i należącego do jego małżonki i córki (poza emeryturą małżonki skarżącego, regularnie wpływają na rachunek kwoty przelewane przez córkę z innego rachunku bankowego, w listopadzie była to kwota 1000 zł; wyciąg obejmuje m.in. przelewy dokonywane tytułem: składki córki na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 756 zł opłaconej dnia 30 października 2014 r., poprzedzonej przelewem z jej rachunku bankowego na kwotę 760 zł, faktury za usługi telekomunikacyjne wystawionej na rzecz tej córki w kwocie 76,41 zł czy abonamentu telewizyjnego skarżącego w kwocie 94,90 zł; w tytułach przelewów dokonywanych przez córkę i w jej imieniu, w tym z innego rachunku, podawany jest jej adres zamieszkania zgodny z jej adresem zameldowania; skarżący oświadczył, że kwoty przelewane na rachunek przez jego córkę służą opłaceniu jej składki na ubezpieczenie społeczne oraz pozostałych wydatków "jej rodziny"), kopie obszernej dokumentacji medycznej żony skarżącego wraz z orzeczeniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 kwietnia 2015 r. oraz blankietów opłat za energię elektryczną (jeden z nich opiewa na kwotę 332,26 zł, dwa zaś na kwotę 508,29 zł.; skarżący oświadczył, że tych należności nie zapłacił). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka zachodzi, chociaż starał się starannie wykonać wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, przedstawiając dokumenty, z których wynika, iż jego sytuacja w wielu aspektach jest trudna, w szczególności jeżeli chodzi o bardzo poważną chorobę jego żony i wydatki, jakie się z pewnością z tym wiążą. Niemniej dokumentacja ta nie pozwala wyjaśnić wszystkich wątpliwości w rozpatrywanej materii. Część z tych wątpliwości można rozstrzygnąć na korzyść wnioskodawcy ze względu na te inne udowodnione okoliczności. Nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia jego, jego żony i syna na temat dochodów rodzinny, mimo iż w zeznaniach podatkowych za ubiegły rok zarówno skarżący, jak i jego syn wykazali jeszcze dochody z działalności wykonywanej osobiście. Nie oznacza to przecież, że dochody takie osiągnęli także w bieżącym roku, poza tym ich wysokość podana w zeznaniach nie jest znaczna w zestawieniu z wydatkami, jakim rodzina musi sprostać, szczególnie z kosztami leczenia. Podobnie ocenić można to, że skarżący udokumentował tylko jedną zapłatę kwoty 350 zł, którą miał ponosić comiesięcznie. Wyciąg z jego rachunku bankowego obejmujący okres ponad trzech miesięcy nie odnotowuje pozostałych przelewów z tego tytułu. Niepodobna wszak nie zauważyć, że odliczenie tej kwoty od sumy emerytur wnioskodawcy i jego małżonki (2321 zł) spowodowałoby, iż dochód, jaki ma pozostawać do dyspozycji rodziny (1971 zł), jest niższy niż – niewyczerpujące zresztą, bo pomijające np. wydatki na żywność – wyliczenie ponoszonych przez nią kosztów (2200 zł). Z tego punktu widzenia znamienne jest to, że skarżący odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, opłatę tę opłacił, a swój wniosek ograniczył wyłącznie do ustanowienia pełnomocnika. Nie przemawia to przecież na rzecz konkluzji, że nie może on ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Decydujące znaczenie ma jednak sposób, w jaki skarżący ustosunkował się do wezwania w części odnoszącej się do osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym. W zaświadczeniu w sprawie zameldowania wymieniono 5 osób innych niż wskazane w rozpoznawanym wniosku. Wnioskujący oświadczył, że wbrew temu zaświadczeniu żadna z tych osób z nim nie zamieszkuje, nie przedstawił jednak żadnego dowodu, który by to potwierdzał. Poza tym jedną z tych osób jest jego córka, która posiada jeden rachunek bankowy wspólnie z matką i regularnie zasila go przelewami z innego rachunku bankowego. Z tego wspólnego rachunku bankowego są zaś pokrywane wydatki, które dotyczą także skarżącego bezpośrednio, toteż wsparcie córki nie pozostaje bez wpływu na ocenę jego wniosku. Skądinąd w poleceniach przelewu wskazano adres zamieszkania córki zgodny z jej adresem zameldowania, ten sam adres podano też w umowie darowizny z dnia 23 lipca 2012 r., na mocy której skarżący i jego małżonka przeniósł na tę osobę prawa do nieruchomości położonej pod tym adresem. Okoliczność ta dodatkowo uzasadnia konieczność poczynienia ustaleń dotyczących stanu majątkowego córki skarżącego, m.in. zbadania wyciągu z jej rachunku bankowego, z którego dokonuje ona przelewów na rachunek posiadany wspólnie z matką. Otóż stosownie do art. 897 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.-Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Odmowa uwzględnienia wniosku nie ogranicza realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu, którego realizacji służy instytucja prawa pomocy. Uiścił on wpis od skargi, co pozwala nadać sprawie dalszy bieg. Nie wymaga to przy tym osobistego stawiennictwa w Sądzie strony lub jej pełnomocnika. W świetle art. 107 P.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie gwarantuje zatem skarżącemu, że pełnomocnik ten będzie reprezentował jego interesy na rozprawie, co, jak wynika z wniosku, było zasadniczym motywem, dla którego go złożono. Nie oznacza to, że jego interesy nie będą należycie chronione. Mianowicie w myśl art. 108 P.p.s.a. w razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy; zresztą według art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i nie jest związany granicami skargi. Stosownie do art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien także udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny na obecnym etapie postępowania. Zgodnie z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Podkreślić zarazem trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.