I SA/Gl 1157/14

PostanowienieWSA w Gliwicach2015-01-30

Skład orzekający: Referendarz sądowy Jolanta Skowronek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który wykazał trudną sytuację materialną i rodzinną, powinien zostać zwolniony z kosztów sądowych i ustanowiony dla niego doradca podatkowy z urzędu w postępowaniu administracyjnosądowym?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 PPSA, zwolnił stronę skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej doradcę podatkowego z urzędu. Uznano, że trudna sytuacja materialna, wynikająca z niskich dochodów żony będącej jedynym źródłem utrzymania rodziny, znaczących wydatków związanych z utrzymaniem domu, leczeniem oraz spłatą zaległych składek, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Pomimo uchybienia terminowi w złożeniu dokumentów, ich późniejsze przedłożenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, pozwoliło na merytoryczne rozpoznanie wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący J. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu, w związku z postępowaniem dotyczącym ulg płatniczych (umorzenie zaległości podatkowej). Skarżący wyjaśnił, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura żony, a ich wydatki znacząco przewyższają dochody. Pomimo wezwania do złożenia dokumentów źródłowych, skarżący nie dotrzymał terminu, jednak złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z dodatkowymi dokumentami, które potwierdziły jego trudną sytuację materialną.
Rozstrzygnięcie
1) zwolniono J. J. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych; 2) ustanowiono dla J. J. doradcę podatkowego z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu postanawia: 1) zwolnić J. J. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych; 2) ustanowić dla J. J. doradcę podatkowego z urzędu. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Ponieważ odwołał się od decyzji ZUS, a jego sprawa o prawo do emerytury toczy się obecnie w Sądzie Apelacyjnym III Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., jedynym źródłem ich utrzymania jest świadczenie emerytalne, które przyznano jego żonie w kwocie 967,16 zł brutto. Poza domem o pow. 180 m2 (obciążonym hipotecznie) i nieruchomością rolną o pow. 0,65 ha innych składników majątku nie posiadają. Pismem z 11 grudnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania w terminie siedmiu dni, dokumentów źródłowych potwierdzających zawarte we wniosku dane. Przesyłkę zawierającą wezwanie z uwagi na nieobecność adresata pozostawiono 17 grudnia 2014 r. w urzędzie poczty na okres 14 dni po upływie, którego zwrócono ją do tut. Sądu z informacją zwrot nie podjęto w terminie. To oznacza, że zakreślony w wezwaniu termin do nadesłania dokumentów źródłowych upłynął 7 stycznia 2015 r., jako że przesyłkę uznano za doręczoną 31 grudnia 2014 r. 10 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia żądanych dokumentów, a jako przyczynę uchybienia terminu wskazał wyjazd do rodziny. Jednocześnie nadesłał zeznanie podatkowe PIT-37 za 2013 r., gdzie poza dochodami z emerytury zarówno skarżący jak i jego żona wykazali dochody ze stosunku pracy w kwocie 12.282,49 zł i 1.827,50 zł, potwierdzenie zameldowania na pobyt stały wraz z zawiadomieniem o wpisie hipoteki przymusowej. Dodatkowo przedłożył świadectwo pracy, z którego ustalono, że 31 lipca 2014 r. rozwiązał umowę o pracę na podstawie porozumienia stron, albowiem od 2 lutego 2014 r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne wynoszące średnio 1.017,47 zł netto. A ponieważ wydatki, które razem z żoną zmuszeni są ponosić obejmują zakup leków na łączną kwotę 106,00 zł, opłaty za energię elektryczną (185,81 zł za dwa i pół miesiąca, tj. według wyliczeń strony ok. 74,32 zł za jeden miesiąc), wywóz śmieci (21,00 zł), wodę (99,61 zł za dwa miesiące, tj. 49,81 zł za jeden miesiąc), gaz (209,10 zł za dwa miesiące, tj. ok. 104,55 zł za jeden miesiąc), podatek od nieruchomości (214,00 zł na kwartał, tj. ok. 71,34 zł miesięcznie) oraz rozłożone na raty należności z tytułu zaległych składek w kwocie 731,00 zł miesięcznie, korzystają z pomocy finansowej dzieci. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 cyt. ustawy zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonana w tym kontekście analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Wprawdzie stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające zawarte we wniosku dane zostały nadesłane po terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 11 grudnia 2014 r. niemniej jednak termin ten jest terminem sądowym, którego uchybienie nie pozbawia strony prawa do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku i nie pociąga za sobą ujemnych skutków w zakresie prowadzonego postępowania, gdy kierowane wezwanie zostanie wykonane, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Ponieważ sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie nie sposób było pominąć nadesłanych przy piśmie z 9 stycznia 2015 r. dokumentów. Z ich treści ustalono, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] r. przyznano skarżącemu prawo do emerytury poczynając od upływu okresu pobierania zasiłku rehabilitacyjnego. Do dnia dzisiejszego należne świadczenia nie zostały mu jednak wypłacone, na skutek złożonej apelacji. To oznacza, że faktycznie pozostaje na utrzymaniu żony, której emerytura wynosi 827,12 zł netto (vide: akta o sygn. I SA/Gl 1156/14). Kwota ta rzeczywiście nie jest wystarczająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, albowiem udokumentowane wydatki, które zobowiązani są ponosić, korzystając w tym zakresie z pomocy swoich dzieci obejmują poza utrzymaniem domu i zakupem leków również rozłożone na raty należności z tytułu zaległych składek w kwocie 731,00 zł miesięcznie. W tej sytuacji przyjąć należało, że uiszczenie wpisu sądowego, który zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 500,00 zł przekracza możliwości finansowe skarżącego i jego żony, która w sprawie o sygn. I SA/Gl 1156/14 również została zobowiązana do uiszczenia wpisu w takiej samej wysokości. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym stan zdrowia wnioskodawcy, który ogranicza jego zdolności zarobkowe ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie, której przedmiotem jest odmowa przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę uznano za zasadne. Tym bardziej, że opłacenie fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru nie jest w przypadku skarżącego i jego żony możliwe. A ponieważ podobne ustalenia wynikały z zebranego przez organ materiału dowodowego opisanego na str. 9 i 10 odpowiedzi na skargę, referendarz sądowy poprzestał na powyższych i odstąpił od dalszego oczekiwania na dokumenty źródłowe, których zamiar nadesłania strona zasygnalizowała w piśmie z 9 stycznia 2015 r. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło