I SA/Gl 1161/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] po rozpoznaniu zażalenia L. Z. (dalej: zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. nr od [...] do [...], od [...] do [...] z dnia [...] r. Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...], obejmujących zaległości składkowe za lata 2014 - 2016, w toku którego zawiadomieniami z dnia [...] r. nr od [...] do [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku "A". Na te czynności egzekucyjne zobowiązany w dniu 21 maja 2018 r. złożył skargi, zawierając w nich wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ pierwszej instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], od [...] do [...] wystawionych przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie podnosząc brak podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej. Zobowiązany podniósł, że zajęcia rachunku bankowego dokonał Dyrektor terenowego Oddziału ZUS, który nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania. Ponadto zajęto środki wolne od zajęcia, a organ egzekucyjny nie uwzględnił faktu, iż nie posiada on wolnych środków pieniężnych, gdyż świadczy pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym samym zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wskazał, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego zakończenie i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Następuje to najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sprawie przymusowe wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie organ odwoławczy omówił przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) i stwierdził, że żadna z tych przesłanek nie została zrealizowana w odniesieniu do zobowiązanego, bowiem należności składkowe objęte tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne. Określone zostały w decyzji wierzyciela z dnia [...] r. nr [...], a to oznacza, że w tym przypadku zastosowanie ma wskazany w rubryce 9 tytułów wykonawczych § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, czyli gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a ich wysokość określona została w ostatecznym orzeczeniu. Organ odwoławczy wskazał, ponadto, że ustawodawca przewidział też umorzenie postępowania egzekucyjnego z innej przyczyny, wymienionej w art. 59 § 2 u.p.e.a., czyli w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a nie jest jeszcze przesądzona bezskuteczność działań organu egzekucyjnego. Zatem w sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, zmierzającego do zaspokojenia należności wskazanych we własnych tytułach wykonawczych z dnia [...] r. W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego przekonaniu czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Organ dokonał czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania). Dlatego więc pomimo, iż skarżący nie sformułował konkretnych zarzutów i nie wskazał naruszenia konkretnych przepisów prawa Sąd zobowiązany był poddać zaskarżone postanowienie pełnej kontroli. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Z kolie stosownie do treści art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Żadna z przesłanek wskazanych enumeratywnie w powołanym przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a., a uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona. Brak zatem podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o zacytowany przepis. Ponadto stosownie do treści art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak dotąd nie można jednak stwierdzić, że zachodzi w sprawie fakultatywna podstawa do umorzenia postepowania egzekucyjnego, gdyż na tym etapie postępowania nie stwierdzono jeszcze, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Na koniec Sąd informacyjnie podaje, że skargi na czynności egzekucyjne zostały przez organy rozpoznane odrębnymi postanowieniami. Ponadto w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1160/18 Sąd oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. oddalił skargę.