I SA/Gl 1162/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącej adwokata. Skargą A. N., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, objęta została decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r. Sąd odrzucił skargę w tej sprawie. Odpis orzeczenia wraz z pouczeniem o możliwości i terminie wniesienia zażalenia, w tym, że musi być ono sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, doręczono skarżącej w dniu 19 listopada 2015 r. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 listopada 2015 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku nawiązała do argumentacji powołanej przez nią w treści skargi. W tych ramach podniosła w szczególności okoliczności związane ze stanem zdrowia jej synów, który uniemożliwia im korzystanie z publicznej szkoły, skutkując w konsekwencji nauczaniem indywidualnym w domu. Zwróciła uwagę, że adwokat jest wymagany dla sporządzenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 5 listopada 2015 r., które zamierza wnieść do Sądu kasacyjnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku dochodach skarżąca zeznała, że mieszka wyłącznie z synami; posiada oszczędności w kwocie 500 zł na zabezpieczenie stałych wydatków. Podniosła dalej, że nie uzyskuje żadnych dochodów poza pomocą ojca jej synów i jego matki. Na podstawie zgromadzonych w tej sprawie dokumentów źródłowych, w szczególności nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2015 r., jak również tych zgromadzonych w aktach administracyjnych, ustalono, co następuje. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z synami. Mieszkanie, w którym przebywa, należy do ojca jej synów. Miesięczna należność czynszowa za ten lokal stanowi kwotę 506,21 zł. Ustalono przy tym, że na dzień 29 czerwca 2015 r. zaległość z tego tytułu wynosiła 4.512,34 zł. Z opóźnieniem płacone są nadto należności z tytułu zużycia energii elektrycznej i gazu (łącznie 346,24 zł). Ojciec synów skarżącej łoży na ich utrzymanie; czyni to jednak w sposób nieregularny z uwagi na stałe zamieszkanie na terenie Niemiec. W świetle jego oświadczenia jest to około 500 zł miesięcznie. Pomoc w utrzymaniu dzieci skarżącej niesie także ich babcia (E. N.), która przeznacza na ten cel od 200 do 500 zł miesięcznie. Ustalono nadto, że dzieci skarżącej realizują obowiązek szkolny poza szkołą z uwagi na wskazania lekarskie. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymaga podkreślenia, że skarga w niniejszym przypadku, złożona została na decyzję o odmowie umorzenia należności wobec ZUS, a zatem postępowanie zakończone tą decyzją prowadzono w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęta jest w tej sprawie A. N.. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżąca zwolniona jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej, uzupełniona aktualnymi oświadczeniami skarżącej, pozwoliła stwierdzić, że A. N. nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W toku rozpoznania wniosku zwrócono przede wszystkim uwagę, że bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie zbilansować przychodów i wydatków swojego gospodarstwa domowego. Nie stracono też z pola wiedzenia stanu zdrowia jej dzieci, który w konsekwencji doprowadził do rezygnacji przez skarżącą z prowadzenia działalności gospodarczej. Nie podobna też przyjąć, aby pomocy dla skarżącej w partycypacji w kosztach upatrywać w osobie E. N.. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że dokumenty nadesłane przy piśmie skarżącej z dnia 11 grudnia 2015 r. oraz oświadczenie w nim zawarte, złożone przecież ze świadomością odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, są wystarczającym materiałem źródłowym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Uznano więc, że z uwagi na etap postępowania sądowego, nie jest celowe oczekiwanie na zaświadczenie organu podatkowego, którego nadesłanie sygnalizowała skarżąca. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.