I SA/Gl 1168/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącej radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz wypełniła w sposób niejednoznaczny rubrykę nr 4 przeznaczoną dla oznaczenia jego zakresu – wykreśliła mianowicie tylko jedną opcję: częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że z powodu poważnej choroby zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i pozostaje wraz z małoletnią córką na utrzymaniu męża. Zaznaczyła zarazem, iż dochód jej małżonka również jest ograniczony w wyniku egzekucji. Według wniosku rodzina nie posiada żadnego wartościowego majątku, a mąż i córka skarżącej również mają problemy zdrowotne. Do wniosku załączono w szczególności dokumentację medyczną oraz kopie trzech postanowień o umorzeniu prowadzonych przeciwko skarżącej postępowań egzekucyjnych ze względu na bezskuteczność egzekucji (ostatnie z nich zostało wydane dnia 27 lipca 2015 r.). Referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. do wskazania, czy domaga się ona przyznania tego prawa w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czy też w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – w terminie 7 dni od pod rygorem przyjęcia, że wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym samym terminie strona została wezwana do nadesłania dokumentacji źródłowej. Ustosunkowując się do wezwania, skarżąca poprzestała na przedłożeniu dokumentów: zaświadczenia o wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego jej na córkę (świadczenie to wynosi obecnie 1300 zł miesięcznie), zaświadczenia o zarobkach jej męża (po potrąceniu m.in., kwoty 500 zł tytułem zajęcia egzekucyjnego w październiku wypłacono kwotę 2602 zł), zaświadczenia, według którego nie jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna, faktury dokumentującej zakup leków dla jej córki za kwotę 195,66 zł oraz wspólnego zeznania podatkowego jej i jej męża za ubiegły rok (skarżąca nie wykazała w nim żadnych dochodów). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zgodnie z rygorem, jakim opatrzono wezwanie referendarza sądowego, zauważyć trzeba, że skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wedle art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a) obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Rygor ten w najpełniejszym stopniu odpowiada zresztą sposobowi, w jaki strona wypełniła rubrykę nr 4 urzędowego formularza, skoro wykreśliła ona jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, pozostawiając pozostałe opcje, które łącznie składają się właśnie na ten zakres prawa pomocy. Fakt, że nie wyszczególniała ona rodzaju pełnomocnika, jaki ma ją reprezentować, sprawia, iż pozostawiła ona tę kwestię uznaniu rozpoznającego wniosek, który musi dokonać wyboru pomiędzy dwoma pełnomocnikami mogącymi występować w sprawie, tj. radcą prawnym, wymienionym w rubryce 4 w pierwszej kolejności, oraz adwokatem. Podkreślić jednak należy, że skarżącej przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w rozpatrywanej sprawie zbędny, a według art. 249a P.p.s.a. w takim przypadku postępowanie o przyznanie prawa pomocy podlega umorzeniu. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, stwierdzić wypada, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca w wystarczającym stopniu udowodniła tę przesłankę, aczkolwiek nie nadesłała wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku – pominęła te z nich, które dotyczą tytułu prawnego do mieszkania oraz kosztów utrzymania. Pewne wątpliwości może budzić też to, że – jak wynika z zaświadczenia wydanego w urzędzie pracy – nie jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Niemniej pozostały materiał dowodowy pozwala przyjąć, że istotnie nie osiąga ona żadnych dochodów. Skarżąca nie wykazała ich wszak w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok, przed kilkoma zaledwie miesiącami umorzono kolejne prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji, wreszcie cierpi ona na ciężką chorobę, która bezsprzecznie utrudnia, o ile nie uniemożliwia jej znalezienie zajęcia zarobkowego. Nie można również tracić z pola widzenia, że sprawuje opiekę ona nad córką, która również jest poważnie chora i wymaga stałego, kosztownego leczenia. W takim stanie rzeczy dochód rodziny w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz wynagrodzenia męża skarżącej, ograniczonego w wyniku egzekucji, musi być uznane za skromny, a każde jego uszczuplenie przez dodatkowe wydatki, w tym na potrzeby postępowania sądowego, może spowodować uszczerbek dla jej utrzymania koniecznego. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.