I SA/Gl 1170/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędzia NSA Henryk Wach, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzjami z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy S. Nr [...], Nr [...], Nr [...] określił wysokości zobowiązania podatkowego Spółki Jawnej A L. A., M. P. w S. (dalej: dalej Spółka) w podatku od nieruchomości za 2005, 2006 i 2007 rok. Decyzje powyższe strona (Spółka) otrzymała w dniu 16.01.2008 r. Od powyższych decyzji odwołanie złożył w dniu 31.01.2008 r. jeden ze wspólników Spółki - Pan L. A., jednakże z uwagi na okoliczność, iż odwołania te wniesione zostały z uchybieniem terminu do ich wniesienia, co stwierdził organ II instancji, działając w trybie art. 228§1 pkt 2 w zw. z art. 239 ordynacja podatkowa, w postanowieniach z dnia 04.04.2008 r., odwołania nie odniosły skutku. W dniu 25 lipca 2008 r. inny wspólnik Spółki M. P. - Skarżąca złożyła wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...], Nr [...], Nr [...], składając jednocześnie odwołania od tychże decyzji. We wnioskach o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącej podniósł, iż przedmiotowe decyzje doręczone zostały tylko jednemu ze wspólników Spółki L. A., natomiast nie zostały doręczone Skarżącej co na skutek braku prawidłowego doręczenia przedmiotowych decyzji spowodowało, iż Skarżąca została pozbawiona możliwości powzięcia informacji dotyczącej faktu wydania decyzji, a tym samym została pozbawiona prawa do złożenia odwołania. Wskutek rozpoznania wniosków Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...], [...], [...], [...], [...], [...] odmówiło Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. trzech decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. oraz pozostawiło bez rozpatrzenia wniesione wraz z wnioskiem odwołania Skarżącej od ww. decyzji jako wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art.223 § 2 pkt 1 ww. ustawy - Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: SKO) wskazało, iż zgodnie z art. 162 ordynacji podatkowej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie SKO taka okoliczność w niniejszej sprawie nie zaszła. Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika wnioskodawcy dotyczących nieprawidłowego doręczenia decyzji, SKO wskazało, iż są one nieuzasadnione albowiem podmiotem prawnopodatkowym w przedmiotowej sprawie jest Spółka, a nie wspólnicy Spółki jako osoby fizyczne, i to Spółka jest adresatem wydanych decyzji. SKO w uzasadnieniu konkluduje, iż w przedmiotowej sprawie decyzje organu I instancji zostały zatem doręczone prawidłowo, bo na adres Spółki, tj. A Spółka Jawna L. A., M. P., ul. [...],[...] S., a odbiór tychże decyzji potwierdzono firmową pieczęcią Spółki, potwierdzając podpisem ze wskazaniem daty 16.01.2008 r. Nadto w trakcie postępowania podatkowego nie wskazano innego adresu do doręczeń, a w złożonych deklaracjach podatkowych, jak również pismach kierowanych do organu podatkowego widnieje wyżej wskazany adres Spółki. Powoływanie się zatem przez pełnomocnika Skarżącej na nieprawidłowość doręczenia decyzji przez organ I instancji i pozbawienia jej prawa do złożenia odwołania, jest w ocenie SKO nieuzasadnione i nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od wskazanych decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało w konsekwencji brak podstawy faktycznej jak i prawnej do przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od ww. decyzji organu I instancji a rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, jako niedopuszczalne. Rozpatrzenie odwołania przy ustalonym jak wyżej stanie faktycznym i prawnym stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa, i w ocenie SKO oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie tj. art. 151 w zw. z art. 121 § 1 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu podniosła, iż regułę doręczeń dla jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej statuowaną w art. 151 Ordynacji Podatkowej, tj. dokonywania doręczeń w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, organ podatkowy I instancji zastosował dopiero przy doręczeniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2005, 2006 i 2007, uprzednio wszystkie wcześniejsze decyzje dla Spółki określające wymiar podatku za rok 2002, 2003 i 2004 doręczając każdemu ze wspólników w/w spółki osobiście, na ich adresy zamieszkania. Zmiana tej praktyki zdaniem Skarżącej wywołała u niej błędne przeświadczenie, co do sposób i miejsc dokonywania takich doręczeń. Doręczenia decyzji określających podatek od nieruchomości za lata 2002 – 2004 do miejsca zamieszkania Skarżącej pozwoliło jej na zapoznanie się z ich treścią, w wyniku czego mogła się od nich skutecznie odwołać i zostały one przez organ II instancji uchylone. Istotny dla przedmiotowej sprawy jest zdaniem Skarżącej fakt, że w następstwie uchylenia w/w decyzji przez organ kontroli, organ I instancji wydał nowe decyzje określające wymiar podatku wobec Spółki A za rok 2002, 2003 i 2004, które to decyzje konsekwentnie zostały doręczone każdemu ze wspólników osobno na ich adresy zamieszkania. W tej sytuacji skarżąca, nie posiadająca wykształcenie prawniczego, mogła dojść do przekonania, że sposób dokonywania doręczeń przez organ I instancji jest zgodny z prawem i właściwy, a co za tym idzie spodziewać się, że na jej adres będą dostarczane również inne decyzje tego organu. Na uzasadnienie swojej skargi Skarżąca powołała się jednocześnie na treść art. 121 Ordynacji Podatkowej, stanowiącym zasadę zaufania i informowania uczestników postępowania, oraz art. 123 Ordynacji, zgodnie z którym organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Odmawiając skarżącej w niniejszej sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego a w konsekwencji do wniesienia tego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. naruszyło, zdaniem Skarżącej, obydwie wyżej powołane zasady. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie to nieprawidłowe, sprzeczne z przepisem art. 151 Ordynacji Podatkowej działanie organu I instancji, polegające na doręczaniu wcześniejszych decyzji za rok 2002, 2003, 2004 - każdemu ze wspólników spółki osobno, a następnie kolejnych decyzji za rok 2005, 2006, 2007, już tylko na adres spółki, doprowadziło do tego, że skarżąca nie została powiadomiona o tych ostatnich a co za tym idzie, bez swej winy uchybiła terminowi do ich zaskarżenia. W konsekwencji biorąc pod uwagę powołane wyżej zasady zaufania i informacji a także zasadę działania organów na podstawie prawa i w jego granicach oraz dwuinstancyjności, wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, a w konsekwencji pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, stanowi jawne naruszenie przytoczonych zasad, albowiem w jego efekcie, skarżąca poniosła konsekwencje błędnego działania organu podatkowego I instancji i została pozbawiona możliwości obrony swych praw. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2009 r. pełnomocnik Skarżącej wskazał na bardzo zły stan zdrowia swojej mocodawczymi, uniemożliwiający dochowanie staranności w prowadzeniu własnych spraw administracyjnych i majątkowych. Udokumentował to przedkładając obszerną dokumentację medyczną. W związku z pismem procesowym pełnomocnika Skarżącej, Sąd skierował do SKO zapytanie o ustosunkowanie się do jego treści i załączonej dokumentacji. Pozostało to bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wyłuszczonych. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej dla której dokonania termin ustawowy upłynął wszczyna incydentalne postępowanie w tym zakresie. W pierwszej kolejności organ, do którego trafił taki wniosek winien zbadać czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez zainteresowanego, tj. stronę postępowania podatkowego. Przez stronę postępowania podatkowego zgodnie z art. 133 ordynacji podatkowej należy rozumieć podatnika, płatnika, inkasenta lub ich następcę prawnego, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Tymczasem ustawową definicję podatnika podatku od nieruchomości, a w konsekwencji stronę postępowania prowadzonego w sprawie wymierzenia tego podatku, określa art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 3 ust. 1 pkt 1). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że właścicielem opodatkowanej nieruchomości jest A Spółka Jawna – L. A., M. P., a nie osoby fizyczne na zasadach współwłasności. Dla porządku wypada przypomnieć, że spółki osobowe prawa handlowego (w tym spółka jawna) mogą nabywać we własnym imieniu prawa majątkowe, mogą też być właścicielem nieruchomości. Skoro zatem właścicielem nieruchomości jest spółka jawna, to ona – jako podatnik - jest stroną postępowania podatkowego, prowadzonego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i to na jej adres winny być kierowane wydane w toku tego postępowania rozstrzygnięcia. Tak właśnie działał organ podatkowy pierwszej instancji, który decyzje w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za lata 2005-2007 wystawiał na spółkę jawną i doręczał na jej adres. Rozpoznając skargę Sąd stanął na stanowisku, iż co prawda wspólnik spółki jawnej może być stroną postępowania podatkowego w oparciu o przepis art. 115 Ordynacji podatkowej, jednakże tylko w zakresie przepisem tym wyznaczonym, tj. w razie orzekania o jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki jawnej. Złożone w dniu 25 lipca 2008 r. przez wspólnika Spółki M. P. działającą we własnym imieniu, a nie spółki wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. Nr [...], Nr [...], Nr [...], nie zostały zatem wniesione przez stronę postępowania podatkowego w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej, czyli spółkę jawną. Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 165a § 2). W ustalonych okolicznościach stanu faktycznego organ winien był, kierując się ww. przepisem art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie takiego żądania organ nie miał podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Jednakże, w ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego, ewentualne wydanie postanowienia w trybie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej winno zostać poprzedzone wezwaniem M. P. do usunięcia braku w postaci błędnego oznaczenia strony postępowania. Uwzględniając bardzo zły stan zdrowia wymienionej (udokumentowany stosownymi zaświadczeniami, znajdującymi się w aktach sądowych) można mieć wątpliwość, czy mogła ona we właściwy sposób kierować własnymi sprawami. Wezwanie takie spełniać będzie zatem także postulaty wynikające z szeregu zasad ogólnych postępowania podatkowego, jak: zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), zasady informacji (art. 121 § 2). Sprostowanie żądania przez M. P. umożliwi jego merytoryczne rozpatrzenie. Natomiast brak reakcji w tej kwestii, oznaczać będzie konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. .