I SA/Gl 12/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać adwokatowi I. D. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa 80/100 złotych). Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy orzekł o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych i o ustanowieniu dla niego adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata M. [...] S.. W dniu 15 lipca 2016 r. wyznaczony pełnomocnik przeglądała akta sądowoadministracyjne tej sprawy. Wyrokiem z dnia 4 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia. Odpis sentencji tego orzeczenia doręczono na adres kancelarii pełnomocnika skarżącego w dniu 13 października 2016 r. Pismem z dnia 13 października 2016 r. adwokat I. D. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o doręczenie jej odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem. Oświadczyła przy tym, że zgodnie z zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 5 października 2016 r. (w załączeniu) została likwidatorem Kancelarii Adwokackiej M. [...] S., która z dniem 10 października 2016 r. uzyskała nominację sędziowską. Z ww. zarządzenia Dziekana wynika nadto, że w oparciu o art. 37a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.), adwokat I. D. została upoważniona do prowadzenia wszystkich spraw dotychczas prowadzonych przez adwokata M. [...] S.. Odpis wyroku Sądu doręczono adwokat I. D. w dniu 2 listopada 2016 r. Pismem z dnia 10 listopada 2016 r. (złożonym w biurze podawczym Sądu w tym samym dniu) adwokat I. D. złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do wyroku Sądu z dnia 4 października 2016 r. W tych ramach przedstawiła pokrótce przebieg postępowania administracyjnego, sądowego oraz przybliżyła zasadnicze motywy Sądu. W dalszej kolejności wyjaśniła dlaczego nie widzi podstaw faktycznych i prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej do wyroku Sadu pierwszej instancji. W ramach tejże opinii, pełnomocnik zwróciła się również o "zasądzenie na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" [Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."] kosztów zastępstwa adwokackiego oświadczając, iż pomoc prawna udzielona skarżącemu z urzędu nie została opłacona ani w całości ani w części". Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy podkreślić, iż bez znaczenia w kontekście przyznanego obecnie wynagrodzenia jest to, że doszło do zmiany pełnomocnika z przyczyn niezależnych od Sądu. Wypada jedynie odnotować, że taki stan rzeczy jest dopuszczalny w tym przypadku w oparciu o przywołany wyżej art. 37a ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Zgodnie z jego treścią: "dziekan wyznacza z urzędu zastępcę adwokata, o którym mowa w ust. 1, niemającego czasowo lub trwale możliwości wykonywania zawodu, jak również w wypadku skreślenia z listy adwokatów. Decyzja dziekana stanowi upoważnienie adwokata do prowadzenia spraw i powinna mieć formę pisemną. Z tych względów beneficjentem wynagrodzenia jest w tej sprawie adwokat I. D., która zgodnie z zarządzeniem Dziekana ORA w K. została upoważniona do prowadzenia wszystkich spraw, w których występowała adwokat M. [...] S., a tym samym jest ich kontynuatorką. W myśl art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokata w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z brzmieniem § 22 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714; dalej także w skrócie: "rozporządzenie z 2016 r."): "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [2 listopada 2016 r. – uwaga własna] stosuje się przepisy dotychczasowe [rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801; dalej także w skrócie: "rozporządzenie z 2015 r.")] do czasu zakończenia postępowania w danej instancji". Konstrukcja przepisów obu ww. rozporządzeń, w szczególności tych, które grupują czynności podejmowane w pierwszej instancji ( w obu przypadkach jest to § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzeń) oraz w drugiej (odpowiednio § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzeń), pozwala stwierdzić, że granicą wyznaczającą zakończenie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji jest wydanie przez ten Sąd orzeczenia kończącego postępowanie. Przenosząc to na grunt przywołanego wyżej stanu faktycznego stwierdzono, że postępowanie w pierwszej instancji toczyło się w całości przy uwzględnieniu rozporządzenia z 2015 r. Z kolei postępowanie w drugiej instancji, zainicjowane wniesieniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, które miało miejsce w dniu 10 listopada 2016 r., objęte jest już reżimem rozporządzenia z 2016 r. Taki stan rzeczy prowadzi do konkluzji, że opłata za czynności podjęte w tej sprawie przez adwokata w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu będzie sumą dwóch opłat, po pierwsze, wyliczonej na gruncie przepisów rozporządzenia z 2015 r. i obejmującej postępowanie przed sądem pierwszej instancji, a po drugie, ustalonej na gruncie rozporządzenia z 2016 r., za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pierwszą z ww. opłat ustalono w następujący sposób. Zgodnie z brzmieniem § 2 rozporządzenia z 2015 r., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 tego aktu, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W myśl zatem § 21 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., opłatą maksymalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (pkt 1) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, jest opłata maksymalna obliczona na podstawie § 8 (lit. a). Opłata ta, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 1200 zł (lit. b), a w innej sprawie – 480 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie, w którym przedmiotem skargi nie była należność pieniężna, ani nie obejmowała skargi na akt wydany przez Urząd Patentowy, należy do tej trzeciej kategorii spraw, w którym opłata maksymalna za czynności adwokata wynosi 480 zł. Opłata za czynności adwokata, na gruncie § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. stanowi jednakże co najmniej ½ tej kwoty, a więc 240 zł. Na gruncie § 4 ust. 2 tego aktu, nie stwierdzono okoliczności mogących mieć wpływ na podwyższenie tej opłaty. Ustaloną w ten sposób opłatę należy powiększyć o podatek od towarów i usług, czyli o kwotę 55,20 zł. Łączna opłata za czynności adwokata podjęte w ramach postępowania w pierwszej instancji wynosi zatem 295,20 zł. Kolejnym składnikiem wynagrodzenia adwokata jest w tej sprawie opłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do wyroku Sądu z dnia 4 października 2016 r. Zgodnie więc z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2016 r., opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 2016 r.). Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 rozporządzenia z 2016 r. opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł. Niniejsza sprawa, co ustalono już przy okazji pierwszego ze składników wynagrodzenia, należy do kategorii "innych spraw". Tym samym, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 b) rozporządzenia z 2016 r. (patrz rozdział 4), opłata w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50 % opłaty określonej w pkt 1 (w sytuacji, gdy postępowanie prowadził ten sam adwokat w obu instancjach, a z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia, wszak adwokat I. D. kontynuuje wszystkie sprawy uprzednio prowadzone przez adwokat M. [...] S.), nie mniej jednak niż 120 zł. Opłata za opinię prawną wynosi w tej sprawie 120 zł. Opłatę tą należy podwyższyć o kwotę 27,60 zł tytułem podatku od towarów i usług. Reasumując, łączna wysokość opłaty za czynności podjęte przez adwokata w tej sprawie stanowi kwotę 442,80 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 82,80 zł. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia działając na postawie art. 250 § 1 P.p.s.a.