I SA/Gl 12/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. 1. A Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. 2. Stan sprawy. 2.1. W dniu [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny) działając jako wierzyciel, wystawił wobec skarżącej tytuły wykonawcze obejmujące należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. na podstawie deklaracji. Zawiadomieniem z [...] r. egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej w B S. A. Zawiadomieniem z [...] r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej w C S. A. Zawiadomienia [...] r. zostały doręczone ww. dłużnikom zajętych wierzytelności tego samego dnia, natomiast zobowiązanej spółce w dniu [...]r., wraz z odpisami tytułów wykonawczych z [...] r. W odpowiedzi na zajęcie, C S. A. pismami z 8 maja 2020 r. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodach w realizacji przedmiotowego zajęcia (dłużnik zajętej wierzytelności najpierw wskazał na brak środków, a następnie na kumulację wynagrodzenia). Pismami z 21 maja 2020 r. organ egzekucyjny zawiadomił odpowiednio B S. A. oraz C S. A. o aktualizacji kwoty ww. zajęć z uwagi na częściową realizację przedmiotowych zajęć. W dniu 25 maja 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo skarżącej z 21 maja 2020 r. określone jako "skarga i wezwanie patologicznego i skorumpowanego [...] Urzędu Skarbowego w S.", dotyczące, sprawy tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w C S.A. i sprawy dot. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. 2.2. Postanowieniem z [...] r., organ egzekucyjny oddalił jako bezzasadną skargę skarżącej na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego dokonane zawiadomieniami z [...] r. 2.3. Pismem z 6 lipca 2020 r., skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego. W treści zażalenia wezwała "do zwrotu kwot ukradzionych bezprawnie" z rachunków bankowych spółki, tj. kwoty [...] zł z konta prowadzonego przez C S.A. oraz kwoty [...] zł z konta prowadzonego przez B S.A. Jednocześnie pismem z 3 lipca 2020 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie na ww. postanowienie z [...] r., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono nieistnienie wskazanego w jego uzasadnieniu tytułu w postaci podatku od towarów i usług za 2012 r., 2013 r. i 2014 r. 2.4. Postanowieniem z [...] r. organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - u.p.e.a.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. i znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W myśl § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Zgodnie z § 4 art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 5 powołanego przepisu, w sprawie skargi, o której mowa w § 1 postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia. Skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego przedmiotem kontroli jest prawidłowość zakwestionowanych czynności. Dokonując zatem oceny czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny bada, czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. W postanowieniu wydanym w pierwszej instancji, organ egzekucyjny wskazał, że w przypadku, o którym mowa w art. 67 § 1a u.p.e.a. - sporządza się wydruk zawiadomienia o zajęciu, a doręczenie wydruku o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia. W następnej kolejności organ egzekucyjny wskazał, że ww. zawiadomienia o zajęciu z [...] r. zostały doręczone ww. dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniu [...] r., za pośrednictwem systemu teleinformatycznego OGNIVO. Natomiast zobowiązanej spółce zostały doręczone w dniu [...] r. wydruki ww. zawiadomień o zajęciu z [...] r. W wyniku dokonanej analizy ww. zawiadomień o zajęciu, organ egzekucyjny stwierdził, że zawierały one wszystkie elementy i spełniały wymogi określone w przepisach ustawy egzekucyjnej. Wobec powyższego, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa, organ egzekucyjny wskazał, że nie dopatrzył się w zaskarżonych czynnościach egzekucyjnych działań niezgodnych z prawem, uznając że prawidłowo zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12a u.p.e.a., w postaci egzekucji z rachunków bankowych spółki. Oceniając prawidłowość dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu prawa majątkowego zobowiązanej spółki stanowiącego wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych, pod względem wykonawczym, organ drugiej instancji nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniły go przepisy ustawy egzekucyjnej, tj. egzekucję z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.). Podstawę wystawienia przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., na zobowiązaną spółkę, na dochodzone należności, których odpisy doręczono zobowiązanej spółce w dniu [...] r. Zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] r. doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności (w dniu [...] r.), natomiast ich wydruki zobowiązanej spółce (w dniu [...] r.). Zawiadomienia z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych zobowiązanej spółki zostały przesłane do ww. dłużników zajętych wierzytelności przy. wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i zawierają wszystkie wymienione wyżej elementy oraz spełniają wymogi określone w przepisach ustawy egzekucyjnej. 3.1. Na wyżej wymienione postanowienie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie jakoby istniała należność skarżącego w podatku od towarów i usług za 2013 r., 2) niezgodne z prawem przyjęcie jakoby art. 81 u.p.e.a. nie był adresowany do organu egzekucyjnego 3) bezzasadne zastosowanie art. 13 u.p.e.a. poprzez wcześniejsze wyeliminowanie obligatoryjnego art. 81 u.p.e.a. w okolicznościach wskazanych w pkt. 2. W uzasadnieniu podano, że w "zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż tytuły wykonawcze wystawione wobec skarżącego obejmują należności w podatku od towarów i usług za ... 2014 r., a więc stwierdzenie to dotyczy całego roku 2014 r., podczas gdy "należność’’ za okres styczeń - marzec 2014 nie istnieje, albowiem decyzja organu I instancji w tym zakresie została uchylona – [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, które to zdarzenie nie tylko nie może być pominięte, lecz musi być znane organom skarbowym z urzędu". Nadto wskazano, że błędnie przyjęto w zaskarżonym uzasadnieniu, jakoby art. 81 u.p.e.a. adresowany jest wyłącznie do banku, a nie do organu skarbowego, gdyż cała ustawa adresowana jest do organów skarbowych. Naruszenie treści art. 81 u.p.e.a. w szczególności jego § 4 i 6 skutkowało wykreowaniem zadłużenia w podatku od osób fizycznych właśnie z powodu bezprawnej odmowy dokonania zwolnienia pieniędzy na ten cel. Skarżący nie posiadał żadnego zadłużenia, dopóki nie zostało ono wykreowane i skonstruowane poprzez naruszenie przez urzędników skarbowych. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazano, że w treści zaskarżonego postanowienia zostały wskazane jedynie tytuły wykonawcze z [...] r., obejmujące należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2019 r., bowiem jedynie te dokumenty stanowiły podstawę do dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych z [...] r. przez organ egzekucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. 4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa. 5. W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania, jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Mając na uwadze charakter postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. należy zaskarżoną czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego ocenić jako zgodną z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonaną. Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych skarżącej dokonana została zawiadomieniami z [...] r. Podstawą dokonanych zajęć były tytuły wykonawcze z dnia [...] r. nr [...], [...], [...] obejmujące należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. na podstawie deklaracji. W dniu [...] r. organ egzekucyjny nadał ww. dokumentów klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Zatem w treści zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia wydanego w pierwszej instancji zostały wskazane jedynie tytuły wykonawcze z [...] r., obejmujące należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2019 r., bowiem jedynie te dokumenty stanowiły podstawę do dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych z [...] r. przez organ egzekucyjny. Ponadto stwierdzić należy, że wystawione zawiadomienia nie były obarczone wadami formalnymi. Spełniają one bowiem wszystkie wymogi określone art. 67 § 2 u.p.e.a., z modyfikacją ustanowioną mocą art. 67 § 2a u.p.e.a. W art. 67 § 1a u.p.e.a. przewidziano, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Przy użyciu tego drugiego sposobu, tj. przy przesyłaniu pism w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej, doręcza się je przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności, jeżeli dłużnik taką skrzynkę posiada, o czym stanowi § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1394). Nadto należy zwrócić uwagę na treść art. 80 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. W nauce prawa podkreśla się, iż z treści tego przepisu wynika, że jedynie doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wywołuje skutki zajęcia (Roman Hauser w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 395). Inaczej mówiąc zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane wyłącznie z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast np. ewentualne doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy z kolei § 3 tego artykułu, ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego (Waldemar Łuczaj Komentarz do art. 80 u.p.e.a. w: Dariusz Ryszard Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2014.). Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż data doręczenia bankowi (dłużnikowi zajętej wierzytelności) zawiadomienia o zajęciu, to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. także np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1814/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2184/15). Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego doręczono prawidłowo bankom w dniu [...] r. przy zastosowaniu środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 67 § 1a u.p.e.a. Zatem z tą datą nastąpiło zajęcie wierzytelności. Zatem czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Niezasadne okazały się więc wszystkie podniesione w skardze zarzuty . 6. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) oddalił skargę.