I SA/Gl 1212/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej A Sp. j. z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [....] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Składając zażalenie od postanowienia odrzucającego skargę, skarżąca Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślono w nim, że Spółka wskutek toczących się przeciwko niej egzekucji nie prowadzi działalności, nie posiada ani środków na wskazanym we wniosku rachunku bankowym, ani żadnego majątku, którym mogłaby dysponować, i oczekuje na ustanowienie likwidatora. Pismem doręczonym dnia 23 lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego skarżącej Spółki lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej Spółki, kopii zeznań podatkowych złożonych w imieniu skarżącej Spółki i w imieniu jej wspólników w podatku dochodowym za rok 2015, a jeżeli zeznania te nie zostały jeszcze złożone – za rok 2014, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez wspólników skarżącej Spółki, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano, kopii deklaracji skarżącej Spółki dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, kopii raportów kasowych skarżącej Spółki za trzy ostatnie miesiące, wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę i przez jej wspólników, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość stałych kosztów skarżącej Spółki oraz wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego jej wspólników, a także dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie Spółka oświadczyła, że nie jest w stanie nadesłać żądanych dokumentów ze względu na działalność jej byłego wspólnika, który doprowadził do zrujnowania jej majątku i do faktycznego pozbawienia wspólnika obecnie ją reprezentującego prawa do prowadzenia jej spraw. Ten ostatni wspólnik nie ma dostępu do rachunku bankowego Spółki, a także do jej dokumentacji księgowej. Do wniosku załączono kserokopie trzech zawiadomień o wszczęciu przeciwko Spółce postępowań egzekucyjnych z dni 8 października 2014 r., 3 listopada 2014 r. oraz 13 lipca 2015 r. (najwyższa ze wskazanych w nich kwot należności głównej to 67.503,07 zł), zajęcia wierzytelności z dnia 5 grudnia 2014 r. oraz niepodpisany wydruk wezwania z dnia 14 kwietnia 2015 r. wystosowanego przez adwokata w imieniu wspólnika obecnie reprezentującego Spółkę do jej byłego wspólnika do natychmiastowego udostępnienia serwera i dokumentów księgowych Spółki. Wpis od skargi wniesionej w niniejszej sprawie, a także wpis od zażalenia wynoszą po 100 zł. Tyle samo wynoszą wpisy w innej sprawie skarżącej Spółki, w której również złożyła ona wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany na dzisiejszym posiedzeniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, takiej jak spółka jawna, prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może nastąpić, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawa pomocy złożonego przez tę jednostkę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy jednostka organizacyjna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie są nieznaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżąca Spółka nie nadesłała żadnego z takich dokumentów, co uniemożliwia poczynienie jakichkolwiek ustaleń dotyczących jej sytuacji, pozwalających zweryfikować jej oświadczenia, a przez to stwierdzić, czy ziściła się wskazana przesłanka przyznania prawa pomocy. W najmniejszym stopniu nie usprawiedliwiła przy tym tego stanu rzeczy. Niepodobna przecież przyjąć, że Spółka, czy też wspólnik występujący w jej imieniu, obecnie jedyny uprawniony do jej reprezentowania, nie jest w stanie dostarczyć dokumentacji księgowej czy podatkowej, którą ma obowiązek prowadzić. Nie wyklucza tego postawa byłego wspólnika, który to uprawnienie utracił, skądinąd pismo (czy raczej tylko jego niepodpisany wydruk), jakie miało stanowić interwencję w tej materii, pochodzi prawie sprzed roku, podczas gdy wezwanie obejmowało w materiały aktualne, w większości wskazujące stan bieżący. Wspólnik reprezentujący Spółkę ponosi odpowiedzialność za prowadzenie jej spraw i odpowiednie udokumentowanie tej kwestii i nie może powoływać się na nieumiejętność wykonania tych zadań, w tym zorganizowania należytych relacji z osobą, z którą Spółkę tworzył. Powinien skorzystać ze swoich praw celem wykonania wezwania, np. zwrócić się do organów podatkowych o wydanie zaświadczeń poświadczającego niezłożenie zeznań podatkowych. Całkowicie nieprzekonujące jest natomiast wyjaśnienie, że wspólnik ten nie ma dostępu do rachunku bankowego Spółki. Poza tym dostarczył on część dokumentacji, która tej Spółki dotyczy, ale tylko tej mogącej przemawiać na rzecz wniosku, tj. tę potwierdzającą toczącą się przeciwko niej egzekucję. Postawę tego wspólnika obrazuje też fakt, że nie przedłożył on również tych dokumentów, które odnoszą się bezpośrednio do jego własnej sytuacji majątkowej, mogących mieć znaczenie ze względu na treść art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Stosownie do tego przepisu każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.