I SA/Gl 1217/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący w ramach urzędowego formularza PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną, której nie przyznano renty mimo złego stanu zdrowia, i że nie może znaleźć zatrudnienia, choć posiada kwalifikacje zawodowe. Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada majątku, poza mieszkaniem we współwłasności z byłą żoną i utrzymuje się jedynie z zasiłków okresowych i celowych oraz dodatków mieszkaniowego i energetycznego, z których pokrywa wyliczone przez siebie wydatki, m.in. przypadającą na niego część czynszu (220 zł). Do wniosku załączono zaświadczenie z dnia 1 grudnia 2017 r., że jest on od 21 listopada 2014 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pismem doręczonym dnia 14 grudnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej. Ustosunkowując się do wezwania, wnioskodawca wyraził pogląd, że w świetle ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 106, poz. 622 ze zm.) okoliczności wskazane we wniosku mogą być potwierdzone tylko jego oświadczeniami, których prawdziwość może być przez Sąd w dowolnym terminie zweryfikowana. Dlatego jego zdaniem nie trzeba ponosić kosztów celem pozyskiwania kopii dokumentów, tym bardziej iż część z nich można uzyskać po dłuższym okresie oczekiwania. Niemniej ze względu na brak zaufania do jego osoby zrezygnował z wniosku o ustanowienie adwokata. Skarżący przedłożył osobne oświadczenie poświadczające prawdziwość informacji podanych we wniosku oraz kopię decyzji z dnia [...] r., umarzającej zaległości w płatności opłat abonamentowych z uwagi na względy społeczne lub przypadki losowe. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący cofnął wniosek o ustanowienie adwokata, to należało orzec jak w punkcie drugim sentencji. Kategoryczna treść przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że cofnięcie wniosku jest wiążące, toteż postępowanie w sprawie prawa pomocy trzeba umorzyć w całości lub w części, niezależnie od tego, z jakich powodów strona rezygnuje ze swojego wcześniejszego żądania. Wyjaśnić jednak wypada skarżącemu, że niesłusznie uznaje on wystosowane do niego wezwanie za wyraz braku zaufania do jego osoby i odwołuje się do ustawy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców jako argumentu, iż jego oświadczenia stanowią wystarczającą podstawę do rozpoznania jego wniosku. Ustawą tą wprawdzie zliberalizowano zasady wykazywania faktów, na które powołują się strony lub ich pełnomocnicy w relacjach z organami władzy państwowej, dokonując nowelizacji kilkudziesięciu ustaw, lecz zmiany te nie dotyczyły ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezmienne, także po innych, licznych zmianach stanu prawnego, pozostały więc reguły odnoszące się do sposobu ustalania przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności art. 255 P.p.s.a., przywołany w wezwaniu skierowanym do skarżącego, stanowiący jedyny instrument weryfikacji oświadczeń zawartych we wniosku. W myśl jego treści jeżeli takie oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Strona ma więc obowiązek udokumentować swoje oświadczenia, gdy zostanie o to wezwana. Wynika to zresztą także z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący nie przedłożył żadnego z dokumentów objętych wezwaniem. Zaznaczyć jednak trzeba, że przedstawił inne dokumenty, które można ocenić za wystarczające do uwzględnienia jego wniosku w sytuacji, gdy jednocześnie ograniczył on jego zakres do zwolnienia od kosztów sądowych. Z aktualnego zaświadczenia wystawionego w urzędzie pracy wynika wszak, że wnioskodawca od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Z kolei w świetle kopii decyzji z dnia [...] r. jego sytuacja uzasadnia umorzenie zaległości abonamentowych. W takim stanie rzeczy, mimo braku dowodów wymaganych wezwaniem, można przyjąć, że poniesienie kosztów sądowych, choćby najniższych spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.