I SA/Gl 1222/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie kwoty w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r., wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E.M. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie kwoty. Odpis sentencji powyższego wyroku, z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku – w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku, doręczony został skarżącej w dniu 8 lutego 2017 r. W piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. (nadanym w dniu 21 lutego 2017 r.) skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie wskazała, że usprawiedliwia fakt złożenia wniosku po terminie, wskazanym w pouczeniu, ponieważ pouczenie to mylnie zrozumiała. Podniosła, że wydawało jej się, iż termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynosi 30 dni, natomiast okazało się, że 30-dniowy termin odnosi się do skargi kasacyjnej, natomiast termin do złożenia wniosku to 7 dni. Podała, że bez swojej winy nie złożyła tego wniosku w terminie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lutego 2017r. uznano, że w piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. skarżąca zawarła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, poprzez złożenie odpisu wniosku o przywrócenie terminu. Nadto wezwano skarżącą do podania, w terminie 7 dni, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazano również skarżącej, że w powyższym 7 – dniowym terminie można powołać dodatkową argumentację, wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Odpowiadając w terminie na powyższe wezwania skarżąca usunęła brak formalny wniosku oraz podała, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 18 lutego 2017 r., w chwili porządkowania dokumentacji związanej ze sprawą i ponownego zapoznania się z treścią pouczeń oraz sprawdzenia tekstu przepisów regulujących tryb występowania o uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należało w pierwszej kolejności zbadać, czy wniosek złożony został w przewidzianym ustawą siedmiodniowym terminie. Zgodnie ze wskazaniem skarżącej, przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 18 lutego 2017 r., tj. w chwili porządkowania dokumentacji i ponownego zapoznania się z treścią pouczeń. Zatem wniosek o przywrócenie terminu zawarty w piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. (nadany w tym samym dniu) został wniesiony w terminie. Skarżąca dopełniła również uchybionej czynności oraz usunęła w terminie brak formalny wniosku. Zaistniała sytuacja dała możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Należy zatem podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu orzecznictwo sądowe zalicza m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. W szczególności zaś przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani nieznajomość prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 75/14; 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 450/12 oraz 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1104/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie dochowała bowiem w niniejszej sprawie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jej sytuacji procesowej. Doręczając skarżącej odpis sentencji wyroku, w piśmie z dnia 3 lutego 2017 r. Sąd pouczył ją, że zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. "pisemne uzasadnienie powyższego wyroku może zostać sporządzone na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego odpisu (...)" (pkt 1. pouczenia). Pouczono skarżącą również między innymi o tym, że "złożenie w terminie przedmiotowego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych)" (pkt 2. pouczenia). Zdaniem Sądu treść powyższego pouczenia jest na tyle jasna i jednoznaczna, iż nie powinna nasuwać wątpliwości. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie argument, zgodnie z którym strona bez swojej winy nie złożyła wniosku w terminie. Jest tak tym bardziej dlatego, ponieważ jak podnosi się w orzecznictwie, przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani nieznajomość prawa (por. wyżej cytowane orzeczenia). W ocenie Sądu uważna lektura skierowanego do strony pouczenia powinna cechować działanie podmiotu, dbającego należycie o własne interesy i zachowującego staranność w prowadzeniu własnych spraw, wymaganą od uczestnika postępowania sądowego. Co więcej, ewentualne wątpliwości co do treści pouczenia strona mogła wyjaśnić, kontaktując się z sekretariatem Sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 176/04, niepubl.). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, Lex 494229). Reasumując, w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.