I SA/Gl 1222/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-03-18
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest właściwym miejscowo i rzeczowo organem egzekucyjnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej, a jeśli nie, czy narusza to prawo i konstytucję?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest właściwym miejscowo i rzeczowo organem egzekucyjnym, a jego działania są zgodne z prawem. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości jego prowadzenia, a jedynie oceny konkretnej czynności egzekucyjnej pod kątem naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała naruszenia prawa przy dokonaniu zajęcia świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca A. S. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Z. oddalające jej skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczeń emerytalno-rentowych. Skarżąca zarzuciła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie nieopublikowanego zarządzenia Prezesa ZUS dotyczącego właściwości miejscowej, co narusza Konstytucję RP i zasadę jawności prawa. Kwestionowała również uprawnienia Dyrektora Oddziału ZUS do prowadzenia egzekucji oraz prawidłowość tytułu wykonawczego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Borys Marasek (spr.), Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.381.2024.2.MSN UNP: 2401-24-187066 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Przedmiotem skargi A. S.(dalej: skarżąca, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z dnia 24 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.381.2024.2.MSN utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny) z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności organu egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r. nr [...] zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 15 maja 2024 r. nrTW1480024007515, obejmującego zaległości składkowe za marzec 2024 r., dokonując zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r. nr [...] zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył skarżącej 21 maja 2024 r.
W odpowiedzi na powyższe zajęcie, zobowiązana wniosła skargę na zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego z dnia 16 maja 2024 r.
W uzasadnieniu zarzuciła, iż zaskarżone zajęcie narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Dalej skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Zarządzenia prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny zostać oficjalnie opublikowane. Jeśli do tego nie doszło, to nie mogą być stosowane. W Polsce obowiązuje zasada jawności prawa. Jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003 r., w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Jeżeli takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, to nie może ono być stosowane. Jeśli w Polsce obowiązuje zasada jawności prawa to taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowa egzekucyjnego, ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Tym bardziej, że takie postępowanie wszczyna dyrektor oddziału, a nie prezes ZUS. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusza prawa dłużnika, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji.
W toku tego postępowania, postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r., organ egzekucyjny, oddalił skargę zobowiązanej na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego dokonanego zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r.
W zażaleniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Dodała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa, jednocześnie wnosząc o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z..
Zaskarżonym postanowieniem, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz na podstawie art. 17 § 1 i art. 18, art. 19 § 4 i § 4a, art. 22 § 2, art. 23 § 4, art. 54 § 1-5, art. 67 § 1-2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS.
W uzasadnieniu DIAS podniósł, że zaskarżona czynność egzekucyjna zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego ww. zawiadomieniem nie narusza przepisów; ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu skargowym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna czy istnieją okoliczności do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 stycznia 2021 r., sygn. I SA/Gd 944/20, WSA w Poznaniu z 3 grudnia 2020 r., sygn. I SA/Po 609/20, NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1324/18).
DIAS podkreślił, że zarówno w skardze, jak i w zażaleniu, skarżąca podniosła, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Jednocześnie podkreśliła, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Dodała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa.
Właściwość rzeczowa i miejscowa Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego wynika z przepisu art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś zasięg terytorialny działania w tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, niepodlegających stosownej publikacji.
W ocenie DIAS, z całą pewnością, egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów ZUS, nie wprowadza nic nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona.
Zgodnie z art. 19 § 4a ustawy egzekucyjnej i Rozporządzeniem Ministra Finansów z 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. właściwy miejscowo wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej.
Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Oczywistym jest zdaniem DIAS, że wierzycielem należności pieniężnych wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
DIAS przypomniał, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z jego § 1 zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
DIAS stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącej Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia z przyczyn wskazanych przez zobowiązaną w skardze i zażaleniu.
Skarga oparta na art. 54 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej może dotyczyć zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bądź też zastosowania co prawda dopuszczalnego środka egzekucyjnego, jednakże w sposób naruszający ustawę.
W niniejszej sprawie zarówno we wniesionej skardze na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 16 maja 2024 r. zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, jak i w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z 13 czerwca 2024 r., skarżąca podniosła, że dokonana ona została z rażącym naruszeniem prawa. Zatem skargę oparła na przesłance z art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
DIAS wyjaśnił, że zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 79 ustawy egzekucyjnej. Zawiadomienie z 16 maja 2024 r. nr [...], jak wskazał organ egzekucyjny, zostało doręczone organowi rentowemu 16 maja 2024 r. Natomiast skarżącej ww. zawiadomienie doręczono 21 maja 2024 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Sporządzone przez organ egzekucyjny, w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego spełniają wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów, określone w przepisach art. 67 § 2 u.p.e.a.
DIAS zauważył, że organ I instancji z własnej inicjatywy rozszerzył zakres żądania skargi zobowiązanej na czynność egzekucyjną. W związku z czym, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarł argumenty potwierdzające słuszność oddalenia skargi wniesionej na podstawie art. 54 § 1 pkt 1, jak i pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Nie zwracając przy tym uwagi na fakt, że nie podniosła ona zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W ocenie DIAS, w przypadku gdy strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, tak jak to miało miejsce w tej sprawie, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne.
Tym samym, organ I instancji w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skargi rozpoznając zbytnią uciążliwość. DIAS przypomniał, że strona składająca skargę na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej określa zakres żądania, a nie czyni tego organ egzekucyjny.
Natomiast wniosek skarżącej o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału ZUS w Z., winien skierowany zostać do organu egzekucyjnego.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że czynności egzekucyjne realizowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektora Oddziału w Z., w zakresie egzekucji administracyjnej, naruszają prawo gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Zarządzenia prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny zostać oficjalnie opublikowane. Jeśli do tego nie doszło, to nie mogą być stosowane. W Polsce obowiązuje zasada jawności prawa. Jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003 r., w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, więc nie może ono być stosowane. W związku z obowiązywaniem w Polsce zasady jawności prawa, taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowa egzekucyjnego realizowanego przez organ terytorialny ZUS, ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Tym bardziej, że takie postępowanie wszczyna dyrektor oddziału, a nie prezes ZUS. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusz prawa dłużnika, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowych tytułów wykonawczych.
W odpowiedzi na skargę DIAS, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie DIAS oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym.
Podkreślić należy, że w postępowaniu skargowym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna czy istnieją okoliczności do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. II FSK 1324/18, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. I SA/Gd 944/20, w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. I SA/Po 609/20, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii właściwości rzeczowej i miejscowej Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego, wskazać należy, że art. 19 § 4 i art. 22 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż zasięg terytorialny działania w tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji.
W ocenie Sądu, DIAS zasadnie twierdzi, że egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie wprowadza niczego nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona.
Zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. i Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wobec skarżącej.
Zdaniem Sądu przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Nie ulega zatem wątpliwości, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zdaniem Sądu zaskarżone czynności egzekucyjne dokonane zostały w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonych zajęć z przyczyn wskazanych przez skarżącą.
W doktrynie wskazuje się, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym "dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. (...) Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Można również wskazywać na naruszenie innych ustaw niż komentowana ustawa. Rozumując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną naruszenie przepisów rozporządzenia. (...) Skoro skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, to nie ma podstaw do oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu, których prawidłowość nie została zakwestionowana daną skargą. Tak więc przedmiotem oceny są wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora lub poborcy skarbowego w świetle przepisów ustawy regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023).
W tych ramach przypomnieć należy, iż w przypadku gdy Strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, tak jak to miało miejsce w tej sprawie, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne, tym samym organ I instancji w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skarg rozpoznając zbytnią uciążliwość. Strona składająca skargę na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej określa zakres żądania, a nie czyni tego organ egzekucyjny.
Takie też stanowisko zajął w analogicznych stanach faktycznych tut. Sąd w wyrokach z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. I SA/GI 524/22, 18 października 2023 r, sygn. I SA/GI 771/23, z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. I SA/Gl 946/24 (opubl. w CBOSA), oddalając skargi zobowiązanej w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło