I SA/Gl 1243/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podniósł, iż jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek przedemerytalny w kwocie 938,25 zł brutto. Wskazał przy tym, na konieczność płacenia alimentów w wysokości 60 % tego zasiłku wraz z kosztami komorniczymi. Dodatkowo zwrócił uwagę na słaby stan zdrowia, konieczność leczenia, kupowania lekarstw i konsultacji lekarskich. W dalszej części uzasadnienia podkreślił, że cały swój majątek utracił w wyniku wybuchu gazu w budynku komunalnym położonym w G. przy ulicy [...], w którym zajmował lokal mieszkalny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wyjaśnił, że zajmuje obecnie pokój o pow. 15 m2 w mieszkaniu kwaterunkowym. Końcowo oświadczył, że nie ma możliwości dodatkowego zarobkowania z uwagi na podeszły wiek, zły stan zdrowia i konieczność systematycznego leczenia. Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: decyzji o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego w kwocie 938,50 zł brutto (świadczenie za lipiec 2012 r. do wypłaty wyniosło 803,81 zł), publikacji prasowej na temat wybuchu gazu w budynku przy ul. [...], orzeczenia Sądu Rejonowego w G., mocą którego zasądzono od niego świadczenia alimentacyjne na rzecz żony i córki po 2000 zł miesięcznie oraz protokołu przesłuchania świadka. Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dowody potwierdzające wydatki z tytułu np. opłat czynszowych, lekarstw itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; wskazano, że w tych ramach należy także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości ewentualnie partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów oraz wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 2) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (np. za pomocą kopii "odcinków" świadczenia przedemerytalnego) uwzględniającej potrącenia z tytułu świadczeń alimentacyjnych i egzekucji; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego w A S.A., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Zaakcentowano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, skarżący nadesłał plik dokumentów, w tym m.in.: skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu zamiennego na czas remontu lokalu przy ul. [...]; potwierdzenie transakcji dokonanych z rachunku bankowego należącego do M. L. (przelewy dokonano z tytułu: opłaty za czynsz – 570 zł; należności za gaz – 90,79 zł; należności za energię elektryczną – 120,02 zł; żona skarżącego oświadczyła przy tym, że K. L. partycypuje w 50% wymienionych należności); kopie paragonów dokumentujących zakup lekarstw bądź usług medycznych w okresie od 5 czerwca 2012 r. do 21 stycznia 2013 r. w łącznej kwocie 986,45 zł; zajęcie świadczeń przedemerytalnych z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 5 lipca 2012 r., z którego wynika, że zadłużenie skarżącego z tego tytułu wynosi łącznie z odsetkami 179.122,05 zł; "odcinek" przekazu pocztowego, z którego wynika, że wysokość jego świadczenia za sierpień 2012 r. wyniosła 399,59 zł. Ponadto skarżący przedłożył także wyciągi z posiadanego przez niego rachunku bankowego nr [...] z okresu od 4 listopada 2012 r. do 4 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. doręczonym skarżącemu w dniu 19 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 26 lutego 2013 r. skarżący złożył osobiście sprzeciw od powyższego postanowienia, żądając jego uchylenia. W treści uzasadnienia wskazał, że jeżeli Sąd uzna, iż nie przysługuje mu prawo pomocy z zakresie całkowitym, wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego. Podkreślił, że liczy na to, iż Sąd uzna jego rację i zwolni go "przynajmniej" w częściowym zakresie od ponoszenia kosztów sądowych i tym samym nie ograniczy mu konstytucyjnego prawa do skorzystania z drogi sądowej i umożliwi mu dochodzenie jego niezbywalnych praw obywatelskich w toku postępowania sądowego. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi kwota 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W punkcie wyjścia należy odnotować, że strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powyższego uregulowania sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Podstawę zaś do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p..p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Wobec powyższego strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i wykazać, czyli udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Przytoczone więc przez stronę okoliczności we wniosku, jak i przedstawione dokumenty, powinny spowodować osiągnięcie stanu pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Przechodząc do rozpoznania złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale również nie wykazał, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 p.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w części. W ocenie Sądu oświadczenia złożone przez wnioskodawcę odnośnie wysokości uzyskiwanych dochodów budzą uzasadnione wątpliwości. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 12 lutego 2013 r., z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego o nr [...] za okres ostatnich 3 miesięcy wynika, że skarżący posiada jeszcze co najmniej jeden rachunek bankowy, co nie pozwala na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Skarżący wiedząc z treści postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2013 r. o dostrzeżonych wątpliwościach nie dopełnił obowiązku przedłożenia wyciągu ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Jeżeli zatem uwzględnić, że skarżący, poza ujawnionym rachunkiem, posiada jeszcze inny rachunek bankowy, informacje odnoszące się do sytuacji majątkowej skarżącego wynikające z przedłożonych przez niego pozostałych dokumentów źródłowych i złożonych wyjaśnień nie mogły doprowadzić do ustalenia rzeczywistego poziomu dochodów i oszczędności gospodarstwa domowego prowadzonego przez wnioskodawcę. Ponadto z zestawienia operacji dokonywanych na wskazanym rachunku bankowym wynika, że poza zadeklarowanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodem z zasiłku przedemerytalnego skarżący uzyskiwał również dochód z innych źródeł: na rachunku tym odnotowano wpłaty tytułem "umowa" (przelew z dnia 13 listopada 2012 r.), czy "z tytułu umowy o dzieło" (przelewy z dnia 14 grudnia 2012 r. i z dnia 26 grudnia 2012 r.) Zdaniem Sądu skarżący przedłożył dokumenty w sposób wybiórczy, co pozwala podejrzewać, że przedłożył tylko takie dokumenty, które mogłoby przemawiać na rzecz jego wniosku, pomijając zaś te, które mogłyby ukazywać jego sytuację materialną w pozytywnym świetle, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odnotować w tym miejscu należy, że prawo pomocy przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu strona występująca z żądaniem przyznania jej wymienionego prawa powinna mieć świadomość, że rozważenie jej sytuacji materialnej musi uwzględniać całokształt obiektywnych informacji odnoszących się do jej możliwości płatniczych. Jeżeli uzasadnienie złożonego wniosku oparte jest na przedstawieniu danych niepełnych lub wzbudzających uzasadnioną wątpliwość pod kątem ich wiarygodności, brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania, albowiem powyższe działanie bądź zaniechanie strony składającej wniosek, nie może być uznane za równoznaczne z "wykazaniem" przesłanki zawartej w art. 246 § 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.