I SA/Gl 1247/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Wojciech Gapiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi K. A.(A., dalej "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. wydane w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm., dalej "u.p.e.a."), Prezydent Miasta G., działając jako organ egzekucyjny, oddalił skargę skarżącego z dnia 6 czerwca 2019 r. na "łamiące prawo czynności" w sprawie zaległości objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., w której zażądano cofnięcia "decyzji" i zwrotu wyegzekwowanych pieniędzy. 2. W zażaleniu na to postanowienie, skarżący ponowił żądania, podkreślając, że organ egzekucyjny nie dał mu możliwości wniesienia zarzutów do tytułu wykonawczego przed zastosowaniem środka egzekucyjnego ani możliwości uregulowania należności bez dodatkowych kosztów. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ nadzoru"), postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. W zakresie stanu faktycznego organ nadzoru wskazał, iż organ egzekucyjny, działając również jako wierzyciel, wystawił w dniu [...] r. tytuł egzekucyjny, który doręczył skarżącemu w dniu [...] r. wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W dniu 19 kwietnia 2019 r. bank przekazał na rachunek Urzędu Miejskiego w G. kwotę zajęcia. Z kolei w dniu 23 kwietnia 2019 r. skarżący wniósł pismo z żądaniem zwrotu wyegzekwowanych środków z powodu braku możliwości wniesienia w terminie 7 dni zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Następnie organ egzekucyjny, w piśmie z dnia 2 maja 2019 r. skierowanym do skarżącego, podniósł, iż skarżący w terminie do 23 kwietnia 2019 r. mógł zgłosić zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, czego jednak nie uczynił, a stanowisko to podtrzymał w kolejnym piśmie (z dnia 31 maja 2019 r.), w którym dodatkowo stwierdził brak podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zarzutu oraz cofnięcia czynności egzekucyjnych przeprowadzonych w sprawie. Następnie skarżący pismem z dnia 6 czerwca 2019 r. złożył skargę na "łamiące prawo czynności Wydziału Podatków w G.", żądając cofnięcia decyzji i zwrotu wyegzekwowanych pieniędzy. Skarżący stwierdził, że organ egzekucyjny nie dał mu możliwości wniesienia zarzutów do tytułu wykonawczego przed zastosowaniem środka egzekucyjnego ani możliwości uregulowania należności bez dodatkowych kosztów. Organ nadzoru stwierdził, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z prawem i brak jest podstaw do ich podważania, a tym samym zarzuty skarżącego uznał za bezpodstawne. Wyjaśnił przy tym, iż skarżący miał możliwość uregulowania należności od momentu powstania obowiązku do wszczęcia egzekucji, o czym został poinformowany w drodze upomnienia. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł: "pismem z dnia 28.03.2017 roku. Zarząd Dróg Miejskich w G., który jest wierzycielem, poinformował mnie, że dalsze moje odwoływanie zostanie odłożone ad acta, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje środki odwoławcze dopiero na etapie prowadzonej egzekucji. (Załącznik do sprawy). Niestety Wydział Podatków Urzędu Miejskiego w G., który jest organem egzekucyjnym przed odebraniem przeze mnie w dniu [...] roku TYTUŁU WYKONAWCZEGO, wystąpił do mojego banku, który w dniu [...] roku obciążył mnie za blokadę na rachunku, następnie prowizją za egzekucję!" Zarzucił, iż został ukarany przed powiadomieniem go o wystawieniu tytułu wykonawczego i możliwością wniesienia zarzutów. 5. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Z zasady informowania stron wywiedziono w orzecznictwie sądów administracyjnych wiele szczegółowych obowiązków organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie: - obowiązek dokładnego ustalania przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę (wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., I OSK 1428/09, LEX nr 745012), - obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (wyrok NSA z 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741). Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony w dniu [...] r. został doręczony skarżącemu wraz z zawiadomieniem z zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (nr [...] z dnia [...] r.) w dniu [...] r. W dniu [...] r. skarżący złożył w biurze podawczym organu egzekucyjnego pismo z dnia [...] r., w którym stwierdził m.in., że złamane zostało obowiązujące prawo w szczególności art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz że nie mógł wnieść zarzutów, gdyż termin na ich złożenie upłynął w dniu [...] r. Nie przesądzając treści żądania skarżącego, należy jednak dostrzec, iż prawdopodobnie intencją skarżącego było wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w postaci braku uprzedniego doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a, tj. zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oraz że skarżący niewłaściwie uznał, iż termin do zgłoszenia zarzutu minął w dniu [...] r. Tymczasem skarżący powyższe pismo złożył w terminie przewidzianym na złożenie zarzutów, zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów. W tej sytuacji nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu pierwszej instancji, który w piśmie z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. skierowanym do skarżącego informuje go, że ustawowy termin na wniesienie zarzutów upłynął w dniu [...] r. Organ, mając wątpliwości co do treści pisma skarżącego z dnia 22 kwietnia 2019 r., zobowiązany był podjąć działania w celu wyjaśnienia rzeczywistego zamiaru skarżącego - zwrócić się do skarżącego z pytaniem czego skarżący się domaga i co zarzuca, informując równocześnie, jakie prawa w związku z doręczeniem tytułu egzekucyjnego i zawiadomienia o zajęciu mu przysługują. Organ nie jest uprawniony samodzielnie ustalać przedmiotu żądania i jego zakresu – o tym decyduje tylko strona. Tymczasem z sentencji postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wynika, że rozpatruje on na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a. skargę skarżącego z dnia 6 czerwca 2019 r. na czynność egzekucyjną, choć w uzasadnieniu ponownie instruuje skarżącego o skutkach niezłożenia w ustawowym terminie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ nadzoru winien dostrzec te jakże istotne z punktu widzenia prawa skarżącego naruszenia ww. przepisów i uchylić postanowienie organu pierwszej instancji, czego jednak nie uczynił. Jest oczywiste, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy winny uwzględnić, że skarżący działa osobiście i może nie mieć rozeznania prawnego umożliwiającego poprawne sformułowanie żądania. Rozpatrując sprawę ponownie, organ pierwszej instancji uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną oraz ustali rzeczywistą treść żądania skarżącego zawartą w piśmie z dnia 22 kwietnia 2019 r., pouczając go przy tym o przysługujących mu prawach wynikających z doręczenia mu tytułu egzekucyjnego i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Biorąc pod uwagę omówione okoliczności, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a."). O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego działającego osobiście kwotę 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi.