I SA/Gl 1256/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr SKO.FE/41.4/66/2024/13829 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 21 sierpnia 2024 r., znak SKO.FE/41.4/66/2024/13829, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. (organ I instancji, Prezydent) w przedmiocie oddalenia zarzutu A.Z. (dalej jako zobowiązany, skarżący) w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako k.p.a.) oraz powołane w uzasadnieniu postanowienia przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej jako u.p.e.a.). Stan sprawy: Zobowiązany 5 października 2021 r. zaparkował swój samochód w Strefie Płatnego Parkowania w G. nie uiszczając należnej opłaty za parkowanie. W konsekwencji Prezydent Miasta wystawił 14 maja 2024 r. wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Pismem z 15 czerwca 2024 r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując jako podstawę zarzutu nieistnienie obowiązku. Podniósł w uzasadnieniu, że w § 2 uchwały Rady Miasta Gliwice z 30 lipca 2020 r., nr XVII/340/2020, w sprawie określenia strefy płatnego parkowania na drogach publicznych oraz zasad pobierania opłat za parkowanie na terenie miasta Gliwice (Dz.Urz.Woj.Śl.2021.5122 – dalej jako uchwała) wprowadzona została możliwość uiszczenia opłaty z parkowanie za pomocą gotówki. Zobowiązany próbował dokonać opłaty, jednak wskutek wadliwego działania parkometru nie mógł tego uczynić. Wskazał, że obowiązkiem wierzyciela jest zapewnienie należytego działania urządzeń tak, by kierowca mógł uiścić opłatę w sposób przez siebie wybrany i jednocześnie dopuszczony wspomnianą uchwałą. Prezydent Miasta postanowieniem z 1 lipca 2024 r. oddalił zarzut zobowiązanego. W wyniku wniesionego zażalenia SKO wydało postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO przywołało treść art. 33 § 2 u.p.e.a. wskazując, że jednym z zarzutów zgłaszanych w egzekucji administracyjnej jest zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie SKO jednak zobowiązany nie kwestionował faktu parkowania, ani ciążącego na nim obowiązku uiszczenia opłaty. Powoływał się zaś na niemożność jej uiszczenia z uwagi na wadę działania urządzenia. W ocenie SKO, pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu tego przepisu oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 320 – dalej jako u.d.p.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada miasta w drodze uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Zdaniem organu opłatę pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Wreszcie, jak stanowi art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową. Konsekwencją tych uregulowań jest zdaniem SKO uznanie, że obowiązek uiszczenia zarówno opłaty za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w wyznaczonym miejscu w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Kolegium stwierdziło, że nie jest sporny fakt parkowania przez zobowiązanego, a konsekwencji obowiązek uiszczenia przezeń należnej opłaty. Wymieniony wyżej przepis art. 13f ust. 1 u.d.p. obliguje organ do poboru opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, poprzez użycie zwrotu "pobiera się opłatę dodatkową". W konsekwencji, w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty. Organ wskazał również, że ustalił na podstawie akt sprawy, że pierwsza kontrola pojazdu zobowiązanego miała miejsce o godzinie 11.23, natomiast wezwanie zostało wystawione przez kontrolera o godzinie 11.28. Natomiast z wydruku w systemie wynika, iż pierwsza próba zakupu biletu za pojazd zobowiązanego miała miejsce o godzinie 11.34, a więc już po wystawieniu wezwania. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu brak odniesienia do podstawy pobierania opłat za parkowanie w G. które dokonywane jest na podstawie stosownej uchwały Rady Miasta. W § 2.6 uchwały wskazano, że wykupienie biletu parkingowego w urządzeniu wielofunkcyjnym PIAP lub urządzeniu do poboru opłat parkingowych, następuje przy użyciu monet o nominałach 10 gr, 20 gr, 50 gr, 1 zł, 2 zł, 5 zł lub w formie płatności zbliżeniowej. Dalej wskazał skarżący, że zmusza się go do posiadania karty płatniczej do dokonania opłat w niedziałających parkometrach. Wskazał, że z tym samym parkometrem zmagał się jego poprzednik który przez 20 minut nie mógł wnieś wymaganej opłaty. Automat nie reagował na wrzucane monety. Zwrócił skarżący również uwagę na § 2.6 uchwały, z którego wynika, że opłaty określone w § 2 ust. 3 i 4 pobierane przy użyciu urządzeń wielofunkcyjnych PIAP, urządzeń do poboru opłat parkingowych w przypadku okresowej niemożności korzystania z ww. urządzeń będą realizowane przez pracowników parkingowych wyposażonych w urządzenia do sprzedaży biletów parkingowych oraz za pomocą płatności mobilnych. W jego ocenie nikt nie zapewnił poboru opłat przez pracowników w przypadku gdy urządzenia wielofunkcyjne nie działały poprawnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W niniejszej sprawie skarżący oparł zarzut na pierwszej przesłance – nieistnieniu obowiązku. Należy wskazać, że organ w postępowaniu administracyjnym wszczętym na skutek wniesionych zarzutów nie analizuje zasadności wydania tytułu wykonawczego, a jedynie bada prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Bada zatem jedynie to, czy w rzeczywistości istniał tytuł wykonawczy, w oparciu o który wszczęto egzekucję, a zatem czy obowiązek wykazany w tytule egzekucyjnym istnieje w sensie prawnym (por. wyrok NSA z 12 maja 2021 r. III FSK 3291/21). Należy również podkreślić, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 424/17, z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 89/20). Słusznie organ zauważył, że pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza sytuacje, w których obowiązek nigdy nie powstał np. z mocy prawa bądź brak jest decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji lub gdy decyzja została wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co właściwie uzasadnił organ w zaskarżonym postanowieniu. Na tle wskazanych powyżej okoliczności słusznie zatem stwierdził, że nie sposób uznać, aby dochodzone od skarżącego zobowiązanie nie istniało. Wskazać nadto należy, że skarżący, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinien był przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa. Jest to pogląd uzasadniony, zważywszy na to, że zobowiązany posiada bezpośrednią wiedzę na temat okoliczności związanych z istnieniem obowiązku podlegającego egzekucji. Tymczasem skarżący nie wykazał, że jego zobowiązanie nie istnieje, w szczególności nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów w sprawie. Analizując regulacje dotyczące stref płatnego parkowania, pobierania opłat i opłat dodatkowych sięgnąć należy do art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. D.z .uo drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl z kolei art. 13b ust. 1 u.d.p., opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustęp 3 cytowanego artykułu wprowadza zaś delegację dla rady gminy do ustalenia w drodze uchwały strefy płatnego parkowania. Rada gminy (rada miasta), ustalając strefę płatnego parkowania lub śródmiejską strefę płatnego parkowania ustala wysokość opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a (art. 13b ust. 4 u.d.p.). Zgodnie zaś z art. 13f ust. 1 u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Jej wysokość zaś określa również rada miasta w stosownej uchwale. Na terenie Miasta G. obowiązywała opisana w części historycznej uchwała ustalająca strefę płatnego parkowania, wysokość opłat za parkowanie oraz wysokość opłaty dodatkowej. W konsekwencji powyższego słuszne jest stanowisko SKO, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wynikał z powołanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych, jak i stosownej uchwały. Za ugruntowany zatem należy uznać pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty - zarówno za postój w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej - jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa, co powoduje, że dla powstania tego obowiązku nie jest wymagane rozstrzygnięcie w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (zob. wyroki NSA z: 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 495/18; 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2116/19). Podkreślić należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej przepisach formuły "pobiera się" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania i opłaty dodatkowej, powstaje z chwilą zajścia zdarzeń wskazanych w przepisach cyt. ustawy o drogach publicznych, wynika on wprost z tych przepisów, a więc powstaje z mocy samego prawa. Skoro więc wskazany obowiązek powstaje z mocy prawa, to w tym zakresie nie prowadzi się postępowania administracyjnego, jak i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji, gdy przysługuje mu w tym zakresie norma kompetencyjna do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. W analizowanym stanie prawnym ustawodawca normy takiej nie przewidział, co jest konsekwencją braku przedmiotu rozstrzygania w sprawie, skoro obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z mocy samego prawa. Powyższa zasada nie oznacza jednak, że w przypadkach spornych, korzystający ze strefy płatnego parkowania pozbawiony jest środka ochrony jego interesu prawnego. Podmiot zobowiązany z mocy prawa do uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania i opłaty dodatkowej może bowiem uzyskać właściwą ochronę prawną poprzez zgłoszenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt I GSK 1292/21, opłaty za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania (analogicznie opłaty dodatkowe) nie mają związku z naruszeniem zakazu lub niedostosowaniem się do nakazu określonego w przepisach prawa, z którymi ustawodawca wiąże nałożenie pieniężnych kar administracyjnych. Charakter tych opłat wynika z przesłanek ich powstania, które zostają zrealizowane w konkretnym, obiektywnie występującym stanie faktycznym, w którym realizuje się obowiązek świadczenia pieniężnego na rzecz uprawnionego podmiotu (gminy) z tytułu samego faktu postoju samochodu na miejscu wyznaczonym dla postoju pojazdów, znajdującym się w strefie płatnego parkowania. Strefą taką jest obszar, dla którego właściwa rada gminy wprowadziła odpłatność za zajęcie wyznaczonego w nim miejsca postoju. W niniejszej sprawie nie był przedmiotem sporu sam fakt zajęcia miejsca parkingowego w określonym czasie, lecz fizyczna niemożność uiszczenia opłaty parkingowej. Skarżący stanął na stanowisku, że wobec awarii parkometru, który nie przyjmował wrzucanych przez niego monet, nie mógł uiścić opłaty za parkowanie. Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, że skarżący próbował on dokonać opłaty już po przeprowadzeniu kontroli opłat. Na dołączonej do akt administracyjnych fotografii opatrzonej datą i godziną 11.28, uwidoczniono pojazd skarżącego bez należnej opłaty za parkowanie. Wydruk z systemu obsługi parkometrów zaś pozwala stwierdzić, że skarżący pierwszą próbę uiszczenia opłaty podjął dopiero o godz. 11.34, zatem już wówczas, gdy kontrola została przeprowadzona. Wskazać należy, że zgodnie z § 2 ust. 9 uchwały, postój po upływie 5 minut od upływu czasu określonego na wydruku z parkometru lub po upływie 2 min od upływu czasu opłaconego za pomocą mobilnych form płatności jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Co istotne, w myśl § 2 ust. 11 uchwały, w przypadku niemożliwości zakupu biletu parkingowego w najbliższym urządzeniu PIAP lub urządzeniu do poboru opłat parkingowych, należy ją uiścić w innym sprawnym urządzeniu lub za pomocą płatności mobilnych. Skarżący zaś takiej próby nie podjął. Z powyższego wynika, że to na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia opłaty w momencie zaparkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania. Winien on wówczas dokonać opłaty w jeden ze sposobów przewidzianych w uchwale. Okoliczność, że jeden z parkometrów nie przyjmował wrzucanych doń monet nie zwalniał skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty. To jego obowiązkiem było udanie się do innego, czynnego urządzenia i dokonanie tam opłaty lub też skorzystanie z karty płatniczej, bądź dokonanie opłaty przez aplikację mobilną. Podnieść należy, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty wynika z ustawy i znajduje doprecyzowanie w akcie prawa miejscowego, to kierowca musi przewidzieć konieczność uiszczenia opłaty i dopełnić obowiązków wynikających z ustawy i uchwały. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu skarżący nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek nie istniał. Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).