I SA/Gl 1268/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na mocy art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442), po rozpoznaniu wniosku K. K. złożonego w dniu 10 kwietnia 2014 r., odmówił umorzenia następujących należności z tytułu składek: – ubezpieczenie społeczne, konto osobiste za okres od 07/1995 do 12/1998 w łącznej kwocie 42.581,84 zł w tym z tytułu składek- 9.166,84 zł; odsetek liczonych na dzień zgonu płatnika- 29.915,00 zł; dodatkowej opłaty- 3.500,00 zł, – ubezpieczenie społeczne , konto pracownicze za okres od 06/1995 do 10/1996 w łącznej kwocie 15.259,11 zł w tym z tytułu składek- 2.902,11 zł, odsetek liczonych na dzień zgonu płatnika- 11.457,00 zł oraz dodatkowej opłaty- 900,00 zł. W dalszej kolejności po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] w sentencji której postanowił, iż utrzymuje "w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r., którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/1995-12/1998 w łącznej wysokości 42.581,84 zł.". Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, małoletnia K. K., działająca przez przedstawiciela ustawowego w osobie jej matki, wniosła w dniu 16 października 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podała, iż z uwagi na niepełnosprawność córki, wrodzoną chorobę, na którą cierpi oraz ogromne problemy emocjonalne, nie jest w stanie spłacać długu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż została nieprawidłowo sporządzona jej sentencja, a błędu tego nie da się usunąć prostując decyzję, czy też orzekając o jej uchyleniu w trybie autokontroli na mocy przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zgodnie z treścią art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późniejszymi zmianami; zwanej dalej w skrócie k.p.a.), decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja (§ 2). Należy uznać, że decyzja, która nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 107 § 1 lub w przepisach szczególnych, jest decyzją wadliwą. Podkreślenia wymaga fakt, że nie wszystkie z wymienionych elementów decyzji, mają charakter równie istotny. Do najważniejszych z nich, których istnienie realizuje minimalne wymogi jakie pismo powinno spełniać, aby mogło zostać uznane za decyzję administracyjną, należy zaś zaliczyć takie elementy jak rozstrzygnięcie co do zasadności żądania, oznaczenie organu i stron postępowania oraz podpis osoby upoważnionej do reprezentacji organu. Zatem jednym ze szczególnie istotnych elementów decyzji jest rozstrzygnięcie o istocie zgłoszonego żądania. W rozstrzygnięciu organ musi się wypowiedzieć w zakresie merytorycznej zasadności żądania strony. Musi więc uzewnętrznić rezultat merytorycznego badania wniosku strony. W tym zakresie również wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 1995 r. w sprawie o sygn. akt III SA 1225/94 stwierdzając, że "rozstrzygnięcie będące treścią decyzji musi być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób niebudzący wątpliwości, jakie uprawnienia zostały przyznane, lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone". Rozstrzygnięcie określane w doktrynie mianem osnowy decyzji, nazywane w praktyce także sentencją – stanowi o ustaleniu albo przyznaniu prawa, o ustaleniu lub nałożeniu obowiązku, o odmowie ich stwierdzenia, o rozstrzygnięciu sporu , albo też o zakończeniu postępowania w inny sposób, niż wydanie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 107 § 1 k.p.a., to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego i w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do istoty. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jako takie musi być sformułowane jasno i precyzyjnie, tak aby było zrozumiałe dla stron postępowania administracyjnego. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] r. nie zawiera kompletu części składowych. W decyzji tej bowiem nie zamieszczono rozstrzygnięcia odnośnie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, konto pracownicze za okres od 06/1995 do 10/1996 w łącznej kwocie 15.259,00 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. orzekając w dniu [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jedynie w zakresie umorzenia należności z tytułu nie opłaconych składek w łącznej wysokości 42.581,84 zł. Zatem decyzja wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest niekompletna, a co za tym idzie wadliwa, co w konsekwencji skutkować musiało wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Stwierdzić zatem należy, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. i jest to naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien również mieć na uwadze błąd popełniony w zaskarżonej decyzji, polegający na omyłkowym oznaczeniu decyzji organu pierwszej instancji. Zamiast prawidłowego numeru [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych podał nr [...]. Na marginesie Sąd zauważa również, iż rozpatrując ponownie sprawę organ powinien odnieść się także do kwestii przedawnienia nieopłaconych składek. Ze względów przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu Sąd nie mógł odnieść się do pozostałych zarzutów skargi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.